MAQUIANS

A XII Feira do viño

2012-02-15T19:30:00.000+01:00

Este é o cartel anunciador da decimosegunda Feira do Viño do Ribeiro, celebrada no ano 1975. E para servos sinceiros, terei que dicir que isto que vedes non é en si o cartel, senón un adhesivo de mediano tamaño que eu, naqueles tempos do instituto, aproveitei para forrar un libro. Esa é a causa, de que pareza un pouco roñoso, a pesares dos esforzos que fixen para limpalo, incluso dixitalmente.

O libro coma podedes imaxinar debeu de levar moita tralla, e estaba bastante escangallado, polo que ni o escaneei, saqueille unha foto e vía. Era o das Matemáticas de 5º Curso do Bacharelato. O da trigonometría e os logarítmos, sen calculadora, por suposto, polo que podedes imaxinar como estaba.

Pero a lo menos serve para engrosar, ós poucos eso si, a pequena lista de carteis das nosas festas.

Unha receita contundente

2012-02-10T19:30:00.002+01:00

Non quería deixar pasar moito tempo dende a entrada do outro día sobre o viño "Río Miño", e D. Miguel Ballesteros Casal, e a pesares de ser pesado, e aburrirvos con tanto documento penso que é de recibo.
Como ben nos indicou Floravia no seu comentario, nun artigo da "Voz de Galicia" do día 12 de Xaneiro do 2011, Luís Gulín di que D. Miguel era o propietario da recoñecida marca "Rio Miño" , amais de ter unha representación na vila do "Banco de Ahorro y Construcción" na rúa Progreso nº 16.

Buscando polas hemerotecas atopei tres recortes que teñen relación con este tema, e para a vosa comodidade os xuntei nunha mesma imaxe.
Por unha banda veredes un anuncio da empresa de D. Miguel Ballesteros, que apareceu publicada no "Pueblo Gallego" do 7 de Setembro do ano 1927 con motivo dun especial sobre as festas do Portal.
E pola outra dous artigos extraidos de "Galicia, diario de Vigo". Un deles, é unha pequena reseña aparecida o 6 de Xuño do ano 1923, no que se conta como o rei de España D. Alfonso XIII alabou as virtudes deste viño na Feira de Mostras de Madrid. E a outra, publicada no mesmo diario vigués o 17 de Maio do mesmo ano, é quizás, unha forma de publicidade encuberta agochada nuha receita gastronómica, por certo dun plato ben contundente.
Eu non son ningún experto en cuestións gastronómicas, pero transcribo o artigo por se algún de vós se anima a preparar este plato, e nos comenta algo.
Deixovos que xa me esta entrando fame!

“Arte culinario

Por XARRICH

Expresamente para D. José Uzal.

Salmón al vino "Río- Miño"

Se escoge un buen salmón, muy fresco. Se puede sustituir el salmón por una gran lubina.

Ya limpio se le extrae la espina por la parte inferior, procurando no estropear la cabeza ni la cola. Una vez extraída la espina se sazona con sal, pimienta y jugo de limón. Se pone dentro de una tartera con dos litros de vino blanco "Rio-Miño", dejándolo en esta maceración unas cuatro horas en sitio fresco, con el fin de que el pescado absorba el buqué u aroma que emana el vino.

De otra parte se extraen la piel y las espinas dedos lenguados machacando la carne o bien pasándola por la máquina. A falta de esta, machacase a cuchillo, picándola bien y sazonándola con sal, pimienta y nuez moscada, dos vasos de vino tostado “Río Miño”, tres yemas de huevo, una copita de nata fresca o mantequilla derretida, una langosta cocida de antemano y cortada a daditos pequeños. Esta pasta se coloca en el interior del salmón, donde se extrae la espina y se le da la estructura primitiva, envolviéndolo en un papel de barba untado de mantequilla. Con todas las precauciones se coloca dentro de una placa pescadera. con su rejilla, agregándole el vino de maceración, dos cebollas corladas, dos dientes de ajos, una hoja de laurel, otras de perejil, un bote de salsa de tomate y la sal correspondiente. Se pone luego en el horno a fuego moderado por espacio de una hora.

Al transcurrir dicho tiempo, se saca el pescado con la rejilla, y se deja en sitio caliente, pasando el jugo por el tamiz, y se trasladada dentro de una cacerola que se pone a reducir al fuego fuerte hasta que se vuelva un poco espeso. Después se le extrae toda la grasa y torna a pasar por el tamiz, añadiéndole dos botellas de vino “Río-Miño” tinto.

Se pone de nuevo a reducir al fuego un cuarto de hora, y luego se le agregan una lata de Caviar, unas gotas de esencia de anchoas, un poco do salsa inglesa (Perrins), un poco de mantequilla, tres yemas de huevo, jugo de limón y unas gotas de vinagre perfumado.

Trabase bien esta salsa, dejándola al baño maría, poniéndola por encima unas gotas de vino tostado a ser posible "Río Miño".

Manera de montar el plato

Téngase preparado arroz cocido en blanco, bien sazonado, y póngase al fondo de una fuente, dándolo la misma forma que el salmón, pues éste, después de quitarle el papel de barba, se coloca cuidadosamente encima del arroz.

Ya colocado, se rocía con la salsa del baño maría, guarneciendo los bordes de la fuente con huevos duros, patatas nuevas, trozos de langosta y filetes de anchoas alternadas y a gusto del ejecutante.”

As festas do 48 en "La Región"

2012-02-08T19:30:00.013+01:00

A propósito do programa de man das festas do Portal dese ano, hoxe poñemos as dúas páxinas que lle adicou o xornal ourensán "La Región". Espero que os que teñades moita curiosidade poidades lelas, xa que ás veces isto de subir documentos é un pouco complicado. Probei a incrustalas de varios xeitos e en varios servidores, e non fun quen visionalas correctamente, polo que ó final optei por poñervos un enlace a Google Docs. De tódolos xeito, para os que coma min, xa temos que usar lentes, o mellor será que lle deamos varias veces ó símbolo da lupa que leva o máis , para poder amplialas ben.

A primeira é do día 8 de setembro do 1948, e entre os moitos anuncios de empresas ribadavienses, como é o caso de "El gran derroche" do que xa falamos aquí, podemos ler un "Romance de nostalgia y amor" firmado por Pilar Millán Astray; "Mi barrio" escrito por Jesús Sánchez; "Figuras Ribadavienses: D. Jesús Sánchez García" firmado por Viñas Calvo e "Valores Ribadavienses: D. Eduardo" rubricado por J.G.F.M,e adicado a D. Eduardo García Penedo a quen honran cunha rúa nestas festas.

Da seguinte páxina, publicada o día 9, destaco un artigode Jesús Sánchez sobre a visita da Pardo Bazán a Ribadavia, e outro titulado "Geniales hijos de Ribadavia", onde se fala entre outros de Alfonso Graña, máis coñecido como Alfonso I da Amazonia.

Para darlle un pouco de cor a esta entrada acompañámola do cartel da película "La cigarra" de Imperio Argentina, que se estrenou no cine España da vila nestas festas.

Podedes ler ou descargar as páxinas de "La Región" en pdf premendo aquí.

Un pequeno misterio

2012-02-06T19:30:00.002+01:00

Non sei se vos fixastes, pero unha das fotos que hai na contraportada do folleto das festas do ano 1948 que publicamos o venres é moi interesante. O interés ven dado pola dificultade que para min ten distinguir con claridade a parte da vila que está representada na imaxe.

Tomeime a liberdade de ampliala ó máximo, tratando de evitar o punteado da impresión, para ter así, unha mellor uniformidade da foto. Aínda que non conseguín grandes resultados, penso que axudará a que a identifiquedes.

Sei que moitos ollos ven máis que dous, pero polo de pronto eu vos dou a miña impresión, e vós xa me iredes dicindo.

De entrada , me dá que poidera ser a antiga represa que había nos "Caneiros", na "Alaxanacha", que aparece totalmende despoboada de árbores. Se fose así, a foto estaría sacada dende "A Foz", e o que se ve ó fondo, onde se albisca unha casa, sería a parte de abaixo do camiño que descende á Barca.O que pasa é que quizás tería que haber máis desnivel, e como non estou seguro, penso que outra posibilidade sería situala na desembocadura do Avia co Miño.

De todas formas, como sigo dubidando e estou bastante descolocado, esperarei ás vosas opinións.

As festas do 48

2012-02-03T19:30:00.003+01:00

Hai que darlle as grazas a Manuel Meruéndano por querer compartir con nós algúns dos excepcionais documentos que o seu pai gardaba coma verdadeiros tesouros no seu despacho, e que nos van a axudar a coñecer un pouco mellor eses anos dos que tanto e tanto lles escoitamos falar ós nosos pais e avós.

Eles sempre recordaban con nostalxia as festas que viviran de mozos. Falaban dos espectáculos de foguetes, das bandas de música, das verbenas, e de todas aquelas cousas que hoxe, quizás pola cantidade de cousas que temos á man, non nos chaman tanto a atención.

Este documento é o programa das festas do Portal do ano 1948, que como poderedes comprobar esta feito en moi boa calidade, xa que inclue ata fotos e ilustracións.

A disfrutalo!

Fiestas del Portal 1948

Ribero Fino

2012-02-01T19:30:00.033+01:00

Isto é o que me atopei de casualidade o outro día dando unha volta pola rede, concretamente na páxina web gastronómica "Colineta.com" que fai o xornalista Miguel Vila Pernas.

Según conta alí, esta postal tan curiosa lla enviou o seu irmán, que é un entusiasta da filatelia. A postal en cuestión esta remitida dende Ribadavia en Abril do ano 1925 a unha empresa de Sevilla solicitándolles termómetros e outros aparellos de medida relacionados coa enoloxía, tal coma podedes ler na súa páxina.

A tarxeta supoño que editada por José Uzal García de Vigo, que ten en exclusiva a representación deste viño, o anuncia como "el rey de los vinos gallegos". Pero como podedes ver, leva un selo de Ribadavia, onde pódese ler claramente o nome de Miguel Ballesteros Casal.

Recoñezo que non sei nada desta marca, que anuncia brancos, tintos e tostados; nin se chegou a embotellar algunha vez viño na nosa comarca. Pero o que máis me doe, é que tampouco sei quen era o remitente, Miguel Ballesteros, e si tiña na vila algún negocio relacionado co mundo do viño.

Dalgún Ballesteros xa falamos aquí outras veces, e ó mellor algún de vós ten algunha información que nos poidera ilustrar neste tema.

O que si teño que destacar é o luxo e o coidado con que está deseñada esta tarxeta, rara quizás para a publicidade que se facía naquela época.

Non podo rematar esta entrada sen darlle as grazas a Miguel Vila por a súa amabilidade.

As prácticas do sulfato

2012-01-30T19:30:00.000+01:00

Xa vos falara fai tempo de que atopàra no xornal ABC do 22 de Xullo do ano 1933 unha foto feita por Foto Chao a páxina completa, concretamente nunha sección chamada "Páginas Agrícolas". Acompañada dun moi breve texto:

"Cursillo intensivo en Ribadavia. En la capital del Ribeiro, y con asistencia de muchísimos vitivinicultores, se ha desarrollado un curso práctico semanal, organizado a cargo del personal técnico del la Estación Ampelográfica Central, con la colaboración del profesor de la Escuela de Ingenieros Agrónomos Sr. Marcilla. Trabajos de laboratorio, prácticas de campo y de bodega, y conferencias han tenido un carácter de aplicación a los problemas vivtivinícolas de la zona.(Foto Chao)."

Daquela eu non tiña a foto, e por esas cousas do "copyright" non me quedou outro remedio que poñer un enlace á hemeroteca de dito xornal. Hoxe poñemos unha copia que aínda que ten moi pouca calidade, serve polo menos para deixar constancia dela.

Como sabedes, moitas das fotos colectivas que fixo Chao, están repartidas entre moitos veciños, tanto da vila, como da bisbarra do Ribeiro que se foron quedando con copias. Eu non son quen de recoñecer a ninguén, pero o que si podo aventurar é que a igrexa que se ve ó fondo debe de ser San Domingos, polo que esa finca na que están a traballar, debería de estar máis ou menos enfronte do vello cuartel da Garda Civil, onde mestan hoxe "Os chalets"

Teño tamén que recoñecer, e esquencime na entrada que fixen sobre esto, que a pesares de ser dunha terra de viño, que non sabía o que significaba a palabra "Ampelografía", que resulta ser a ciencia que estudia, clasifica e describe as vides (vitis vinífera), as súas variedades e os seus froitos. A palabra ven do grego "ampelos" que significa vide e de "grafos", clasificación.

Nunca te deitarás sen saber algo novo.

Outra vista da vila

2012-01-27T19:30:00.000+01:00

Moi lentamente van aparecendo novas postais en internet, coma esta que poñemos hoxe, que creo que non debe de ser moi vella, aínda que sexa en branco e negro. Digo isto por que se vos fixades detidamente, vemos claramente os tellados da praza de Abastos, coa súa forma tan peculiar, rodeada dalgunha edificación máis alta, como é o caso do edificio do Banco Pastor, polo lado da dereita, coa súa fachada achaflanada tan característica, e as moles dos edificios do cine Río e do Sanatorio, que destacan pola banda da esquerda.

Se temos en conta que estas construccións se levaron a cabo moi a finais da década dos cincuenta, podemos aproximar a data da postal con bastante exactitude.

Outro picar de faneca ben distinto, é averiguar dende onde está feita, xa que o punto de vista paréceme que é moi alto. Poidera ser dende o campanario de S. Francisco?

A "Emulsión Scott"

2012-01-25T19:30:00.012+01:00

Eu non vos sei que haberá de verdade nisto que poñemos hoxe, pero o certo é, que o apelido Retorta estivo sempre moi ligado á nosa vila. Como saberedes, xa fai algún tempo que falamos nalgunha entrada de Julio, e de Laureano Retorta, e hoxe tócalle o turno a Saturnino, que dito sea de paso, non sei quen era, nin si existíu, ou non.

Ese recorte que vedes embaixo, procede do xornal barcelonés "La Vanguardia", concretamente do xoves 8 de Setembro do ano 1904, e nel publícase unha carta -supoño que de xeito publicitario- de D. Saturnino alabando as cualidades da "Emulsión Scott". Os autores desta forma de "marketing", como se di agora, incluso se atreven a poñer unha ilustración, penso que inventada, da muller de D. Saturnino.

A Emulsión Scott, non é outra cousa que o aceite de fígado de bacallao, que tomaron xeracións e xeracións de rapaces como complemento vitamínico para medrar fortes e sans. Seica sabía a raios, e digo seica, xa que eu, por sorte, non tiven que catala nunca.
Polo que sei, segue á venda aínda hoxe, pero as forma de anuncialo foron variando moito ó longo do pasado século, como podedes ver nas outras imaxes.

O caso é que xa a pouco de comenzar o século XX, un ribadaviense participa nun anuncio publicitario, tan só por escribirlle ós importadores deste producto, con esa linguaxe tan suxerente, e decimonónica. Senón mirade como lle chama ó embarazo da súa muller: "estado interesante".

Coma sempre, un ribadavienses na vangarda.

Transcribo a continuación a carta, para que non teñades que forzar a vista.

“Ribadavia, 10 de enero de 1903.

Muy señores míos:

Tengo el gusto de participarles que mi señora esposa durante su estado interesante ha estado tomando su excelente Emulsión Scott, como alimento reconstituyente de sus fuerzas, lo que en gran manera ha contribuido al feliz alumbramiento de un niño sano, gordo y perfectamente constituido. El uso de la Emulsión Scott después del parto ha producido una extraordinaria abundancia de leche rica, de lo que el niño se aprovecha admirablemente.

De usted aftmo. s. s., Saturnino Retorta”

"La plaza en la ciudad". A praza Maior

2012-01-23T19:30:00.004+01:00

Derradeira entrada, esta que facemos hoxe, sobre o que de Ribadavia escriben no libro "La Plaza en la ciudad. Galicia-Asturias-Cantabria-Pais Vasco- Navarra", os arquitectos José Luis García Fernández e Lena Saladina Iglesias Rouco, do que xa viñemos falando en días pasados.

Deixamos para o final a Praza Maior, non por a súa importancia, senón por que algunha tiña que ser a última, e isto é o que dela nos din:

"Por su parte, la extensa e irregular PLAZA MAYOR, aun conviviendo con los minúsculos espacios de tradición medieval del interior del recinto amurallado, nada tiene que ver con ellos. Abierta en la mitad irregular de la villa, puede proceder de un proceso de reestructuración de parcelas poco edificadas o de construcción en la «tierra de nadie» que pudo existir entre la fortaleza y la parte consolidada de la villa, es decir, en ambos casos, de una situación que posibilitaba la fácil ocupación del suelo.

La gestación de su actual recinto debió comenzar con la presencia de la casa consistorial desde los últimos años del siglo xvi a la que siguió un lento proceso de ejecución, si nos atenemos a la magnitud del espacio y a la edad de la edificación existente, que conserva algunos restos de los siglos XVII y XVIII y una mayor parte de obras del siglo pasado. Su trazado responde a un esquema en turbina, roto por la corta vía de enlace de poniente, con una proporción alargada y convergente hacia la fachada noreste. Corresponde también al modelo de plaza mayor formalmente heterogénea con soportal incompleto y alzados diversos, tanto en altura como en composición y tipología de elementos que lo constituyen.

El material de construcción principal es la sillería de granito, tanto en las fachadas —de empleo total o alternado con recuadros revestidos— como en los pavimentos, recientemente renovados. En tres de las fachadas predominan las soluciones de galerías altas y en la peor orientada —noroeste— los balcones volados.

El espacio nació con función principal de mercado, hoy muy restringida, como lo está también la actividad comercial. La mayor parte de los locales de las plantas bajas se destinan a almacenaje o bodegas en las que se alojan las panzudas barricas de roble y las viejas prensas del Rlbeiro. Tan sólo la casa del concejo, con su bello cuerpo de finales del xvi y una parte construida en el xix, y la destinada a juzgado y biblioteca pública, mantienen el carácter de representatividad comunitaria."

"La plaza en la ciudad". A da Magdalena e a de Buján

2012-01-20T19:30:00.004+01:00

Seguindo cos textos e as ilustracións que trae este libro, "La plaza en la ciudad. Galicia-Asturias-Cantabria-Pais Vasco- Navarra", publicado polos arquitectos José Luis García Fernández e Lena Saladina Iglesias Rouco, na editorial Hermann Blume no ano 1986. Hoxe lles toca o turno ó conxunto formado polas prazas da Magdalena e de Buján, no barrio xudeo. E isto é o que delas din:

"En el área donde estuvo la judería y en la cuña que rellena el encuentro de la planta regular del primer núcleo con su irregular expansión, las PLAZUELAS DE LA MAGDALENA Y DE BUJÁN se desarrollaron en un borde de brusco descenso en el interior de la muralla. Esta circunstancia, la situación aislada de la iglesia y la presencia de una puerta de muralla, llevaron a un resultado de trazado muy minucioso donde conviven las soluciones escalonadas de los angostos espacios del norte de la iglesia y sus «patines» de acceso a las viviendas, de nítida ascendencia rural, con las claramente urbanas de la plazuela porticada y el ámbito arboladode la plaza-terraza de Buján.

La pequeña iglesia de la Magdalena, de escala semejante a la de las románicas de Santiago y San Juan, es el elemento básico de la composición. Su fachada - igual que en aquellas- se orienta como fondo perspectivo de un eje, y ante ella se formó un breve ámbito que es, al mismo tiempo, espacio de respeto y bifurcación.

En el recinto de esta plazuela, la arquitectura renacentista de la Casa del Conde, con su soportal de esbeltos arcos sobre columnas, pone el contrapunto de su porte clásico a las restantes construcciones canteriles de recios arcos y vibrantes fachadas. Las desgastadas losas de granito completan el tratamiento de esta pequeña obra de orfebrería arquitectónica, comparable a la plaza de San Martín, situada más al norte.

La plaza de Bujan parece proceder de un derribo parcial de la estrecha y larga edificación adosada al interior de la muralla, debiendo limitarse el espacio antiguo al recinto alargado que define el muro de la rampa de acceso desde la puerta del Arrabal y la fachada alineada con él. El nuevo espacio, arbolado, de rasante horizontal y con la única pavimentación de la franja enlosada que une la calle de la puerta Nueva de Abajo con la de la Magdalena, tiene el carácter de mirador sobre amplias perspectivas del Avia y una clara función de esparcimiento".

La Plaza en la ciudad. San Juan

2012-01-18T19:30:00.000+01:00

Fai algún tempo que Francico Couto me falou dun libro titulado "La Plaza en la ciudad. Galicia-Asturias-Cantabria-Pais Vasco- Navarra", publicado polos arquitectos José Luis García Fernández e Lena Saladina Iglesias Rouco, na editorial Hermann Blume no ano 1986.

Nas súas máis de trescentas páxinas fai un percorrido desde o punto de vista arquitectónico por estes espacios urbáns do norte de España, e entre todas elas, temos a sorte de que estudian, e debuxan as máis senlleiras da nosa vila.

Estas son as ilustracións que fan desta praza e que acompañan ó seguinte texto:

"El espléndido ejemplar románico de los caballeros sanjuanistas, que tuvieron aquí casa propia de la Orden, levanta su frontis principal ante un pequeño espacio de la más pura raíz medieval, la PLAZUELA DE SAN JUAN.

Por el plano de Coello-mediados del siglo pasado- se puede conocer que el recinto de esta plaza terminaba en la primera calle del lado de poniente, cerrado por una larga y estrechísima manzana que estaba apoyada en la muralla. Es decir los dos tramos de calle que actualmente desembocan en este espacio fueron abiertos y se edificaron a partir de la segunda mitad del SXIX y de la construcción de la carretera. En cambio resulta arriesgado aventurar si la iglesia estuvo siempre adosada a otra edificación por su lado norte o en posición aislada, como la de Santiago, constituyendo un bello esquema en el que fue el núcleo inicial de la villa; de todas formas, es probable que los caballeros de la Cruz de Malta se reservaran total o parcialmente la manzana aneja.

El perímetro de la plazuela actual presenta la mayor parte de su edificación renovada total o parcialmente en el S XIX y , aún, posteriormente. Se conservan como ejemplares más singulares una casa con soportal y sus dos plantas con balcones volados y corridos en todo el ancho de la fachada, una vieja solución de “patín” o escalera exterior- situada en un reducido retranqueo contiguo a la iglesia- y un añoso edificio adosado a ella, con cerramiento de tabla en sus plantas superiores.

Hoy, en conjunto de calle y plazuela, tiene especial interés por constituir un largo eje perspectivo con la iglesia como foco, composición que se repite en las tres iglesias del recinto medieval. En su espacio se prolonga la reciente actividad comercial de la carretera desde la implantación de un edificio de mercado y otro complementario, de uso exclusivamente comercial."

Vella postal do cruce

2012-01-16T19:30:00.001+01:00

Non sei de que ano será esta foto, pero como a verdade é que vou pouco pola vila, me entra a dúbida de si existe hoxe ou non, a edificación que se ve á man esquerda, un pouco máis arriba da farmacia dos Sánchez, Se ampliades a imaxe poderedes ver esa construcción, que ten na súa fachada, no baixo, un grande arco flanqueado por outros dous máis pequenos a ámbolos dous lados, ó igual que na primeira planta. O edificio coroase cunha ampla bufarda con tellado a dúas augas, baixo o que se resgarda unha galería que da a rúa.

A imaxe non é moi boa, e forma parte dalgunha colección de postais que se editaron da nosa vila, e non sei o porqué, me entrou agora a dúbida sobre a existencia dese edificio.

Do que si non hai dúbida é do que se ve en primeiro temo, tamén a man esquerda. É a galería da casa onde viviu Joaquín Robla, o que fora alcalde de Ribadavia a finais dos anos cincoenta. Tiña o garaxe no baixo, ó que se accedía pola rúa de San Martiño, que era onde gardaba o seu Rolls Royce cando viña á vila,. Eu a verdade nunca vin ese automóbil, pero segundo me contaban os rapaces que por alí vivían, era unha cousa impresionante para aqueles tempos, polo que andaban todos abraiados.

Falando de Robla, localicei no diario "La opinión de Zamora" unha colección de artigos escritos por Juan Carlos Villacorta fai uns anos, nos que fala do seu amigo Joaquín, da súa muller Cármen Gómez Perez Neu, e de moitas cousas máis, algunhas relacionadas con Ribadavia. Se tedes tempo botádelles unha ollada, só son catro:

"O morto" en el Ribeiro del Lérez.

Patronas en la Salamanca universitaria.

Camino hacia el mundo celta.

El retorno celta.

Os Agapito

2012-01-13T19:30:00.002+01:00

Esta é unha foto típica de "familia ó completo" feita no estudio do fotógrafo Chao no ano1930. Nela aparece toda a saga dos "Agapitos", fundada por Agapito Escudero e Purificación Gallego. Chega ata nós por cortesía dun dos seus netos, José Luís Escudero, que segundo nos comenta, e polo que el sabe, debeu de ser a única que o avó Agapito fixo con todos os seus fillos/as vivos, xa que dous deles, morreran sendo moi cativos.

Xa falamos bastantes veces desta familia, que probablemente foi unha das máis numerosas que houbo en Ribadavia. En total eran once irmáns,e aquí podemos ver a todos eles.

De esquerda a dereita na fila da atrás: Néstor, Mario (pai das Nisas), Concha, Agapito (jr.), Paulino e Alfredo (o pai de José Luís). Na fila de diante: Benito (Pai de Óscar), Menchu (a muller de D.Gerardo), a avoa Purificación Gallego, Berta (a benxamina), o avò Agapito Escudero, Julita (a muller de D.Manolo, o do instituto) e Pepe. De tódolos que aparecen na foto, nestes momentos, só se atopan con vida a día de hoxe Julita, Menchu e Berta. O pai de José Luís, Alfredo Escudero finou no ano 2008, sendo o último varón en falecer.

Grazas José Luís por compartir con nós este valioso documento que nos axuda a coñecer un pouco máis a esta industriosa estirpe ribadaviense.

O Avia a principios do S XX

2012-01-11T19:30:00.003+01:00

Esta foto si que é boa. Mirade que ben se ve a antiga presa que había no Avia, e da que tanto falamos aquí. No ano 1925, cando Ruth Matilda Anderson fotografiou esta zona do Avia, a presa xa non existía, e no seu lugar intuimos os cachotes que a formaban, amoreados baixo as augas.

Debeu de ser unha grande chea invernal a que a derrubou, xa que somentes a forza das augas poden estragar semellante construcción.

De calqueira forma, imaxinades como sería hoxe este tramo do río si aínda existise esta presa?

As augas nese tramo baixarían repousadas, facilitando incluso os paseos en barca, como se facía hai cen anos, e se fai aínda nalgunha vila da nosa provincia. E si a contaminación o permitise, quizás fose unha zona moi interesante para unha pequena praia fluvial. De feito moitos de nós, os que eramos rapaces nos anos setenta, bañabámonos alí, e aproveitabamos os penedos que hai a rentes dos pilares da ponte de San Francisco para tirarmos de cabeza ó río, debido ó fondo que alí ten.

A dor de riles do rei Melchor

2012-01-09T19:30:00.002+01:00

O outro día buscando cousas relacionadas co Nadal, atopei entre uns papeis vellos un atadiño de cartas dirixidas ós Magos de Oriente. En xeral son moi curtas, e están escritas, na súa meirande parte, con fermosas caligrafías infantís. Case todas elas comenzan igual: " Como este año me porté muy bien y fui muy bueno..." e a continuación vanse reflexadas nelas os desexos e as ilusións, que daquela, tiñan moitos rapaces e rapazas da nosa vila.

Non sei o que me levou a gardalas, pero supoño que foi a mestura que entre respecto, medo, ilusión e frío tiñan as facianas dos cativiños, cando se aproximaban ó sillón onde estaba eu sentado co meu colo de armiño e a imponente coroa dourada. A verdade é que mereceu a pena, e agora, despois de tantos anos resulta moi gratificante ler algunhas, e ver como cambiou o conto.
Todas teñen datas dos anos oitenta e oitenta e un, e están firmadas con nomes ben coñecidos na vila, que hoxe deben de rondar os corenta, e que calo por manter o segredo da correspondencia.

Entre todas elas atopei tamén un folio escrito a man, con letras maiúsculas e con algúns tachóns. É o discurso que leu o Heraldo Real, que non era outro que o Pepe Viñas, dende o balcón da Casa Consistorial a noite do cinco de Xaneiro do ano 1981. E que transcribo a continuación:

"Queridos niños de Ribadavia:

Un año más ha transcurrido con profunda pena en nuestro corazón por tan dilatada espera. Nuestra angustia, sin embargo, vió su fin esta mañana cuando al sacar los camellos llenábamos las alforjas, y cargábamos los juguetes en espera de trepar a vuestras casas, en tarea de alpinistas esta noche.

El dolor de riñones del Rey Melchor, el Rey Gaspar con su gota y a Baltasar una muela que se le quedó en Turquía, le impiden expresaros su gran gozo por estar en esta villa.

Ya decía la canción.... "Ribadavia bella flor". Flor y nata es lo que hoy llena nuestras alforjas. No vamos a decir lo de la nieve, porque ya se acabó la del año pasado, pero si os repetiremos la pregunta:

¿Fuisteis buenos este año? ¿Estudiasteis mucho?

Como sabemos que es cierto, y aunque hay alguno que se esconde, me dicen sus majestades que ahora cogerán vuestras cartas y podreis hablar con ellos."

Felices Festas

2011-12-21T19:30:00.001+01:00

Coma tódolos anos por estas datas, deséxovos o mellor. Que pasedes unhas entrañables festas na compaña das vosas familias, e que o vindeiro ano veña ateigado de paz, saúde, traballo e cousas boas para todos.
Felices Festas.

Alcumes

2011-12-16T19:30:00.001+01:00

Teño a plena seguridade de que moitos de vós xa coñeciades este pequeno libriño, que recopila os alcumes ou apodos dos habitantes que vivían en Ribadavia, alá polos primeiros anos do S. XX.
Pero tamén é moi certo, que hai xente- naturais, ou descendentes de ribadavienses- que por distintas circunstancias da vida, andan espallados polo mundo adiante. Sei que moitos seguen este blog, e ó mellor, eles nunca tiveron a oportunidade de telo nas mans. Nunca poideron comprobar se aqueles nomes que escoitaron ás veces nas casas, eran reais ou imaxinarios.
Para todos eles, vai hoxe adicado este galano de Nadal. Para que coma min poidan lembrar os sobrenomes dos seus devanceiros.

Alcumes de Ribadavia

Feira na Praza

2011-12-14T19:30:00.000+01:00

Fermosa instantanea da Praza Maior nun día de feira nos anos corenta. Aquí nesta época se situaban as vendedoras das fabas que despois se usarían para sementar. Expuñan os seus productos no chan, ata que anos despois se foron a instalar ós soportais da praza da Magdalena.
Tamen por este tempo se puña neste sitio un home que mercaba o cornezuelo do centeo, que lle traían sempre os paisanos en pequenas cantidades envoltas en panos. Non teño nin idea para que o querería, pero de seguro que reportaba algunha ganancia este comercio.
Daquela os meus avós vivían nese edificio que se ve detrás, no que fai esquina coa rúa de Merelles Caula, e no que houbo durante moito tempo, como se pode ver, unha pintada coa efixie de Franco. Vivían no primeiro piso, o que se ve na foto; e xusto derriba, no segundo piso, moraba D. Claudio coa súa familia, na que eran maioría as fillas.
D. Claudio era unha persoa moi entrañable, sempre vestido de escuro e de moi fino trato, traballaba no Concello, e sufría dos xoanetes, polo que ás veces calzaba uns zapatos recortados cun pequeno burato nesa parte do pé, para que lle temperarara a dor. Este detalle lle chamaba moito a atención a rapazallada que por alí aformigaba.
Á dereita, e non aparece na foto, se atopaba a botica de D. Carlos Sánchez; e no baixo do edificio da esquerda, o que ten as fiestras abertas e enfeitadas cunhas macetas, estaba a taberna do Asturiano, que era onde repuñan as forzas os feirantes que aquí acudían.

A estrada do Carballiño

2011-12-12T19:30:00.000+01:00

Retomando o tema das postais de Canda, hoxe poñemos esta, na que podemos ver como era, a principios de século XX, a estrada que comunicaba a nosa vila co Carballiño, que máis que estrada, deberiamos de chamar camiño. O camiño de Leiro e Carballiño.
Rodeado por viñedos a un lado e outro, sen apenas edificacións, é bastante estreito, como correspondería a aqueles tempos, nos que os automóbiles escaseaban, e maioría dos vehículos eran de tracción animal.
As augas do Avia, cando se desbordaba asolagaban todos eses fondais que aquí se ven. Terrazas fluviais moi vizosas, onde amais de viño, a xente cultivaba todo tipo de verduras en pequenas hortas próximas á vila, que aínda se seguen a manter detrás das edificacións que ocupan hoxe en día as marxes da estrada.
Os baixos destes edificios aínda se anegan de cando en vez, a pesares do control que ten do Avia o encoro de Albarellos, pero xa sabedes o que dicían os vellos: "O que é do río, sempre será do río".

A Pardo Bazán na vila

2011-12-09T19:30:00.006+01:00

Aproveito esta postal da Estación, anterior ó ano 1927, xa que foi nesa data cando se instalou a marquesina que tanto pedían os viaxeiros para protexerse do ventoimperio, para transcribir parte dun artigo escrito por Emilia Pardo Bazán, que fala de Ribadavia. Apareceu no número do 28 de setembro do ano 1908 na revista "La Ilustración Artística" editada en Barcelona , nel reflexiona sobre a chinche, e a hostaleria nacional; pero tranquilos, que a nosa vila sae moi ben parada.

"Hace algún tiempo, creo que dos ó tres años, he sostenido aquí mismo la tesis de que uno de los mayores enemigos de España es la chinche; enemigo que nos ha hecho y nos hace poco menos daño que Napoleón y hasta que los yanquis y filibusteros. Ello parece una paradoja gruesa; pero si se reflexiona, es una verdad sencilla. Diré en abreviatura lo que entonces explicaba quizás prolijamente.

Para un país como España, con grandes extensiones de despoblado y cuantosísima riqueza artística y monumental, nada es tan útil, tan sano, como el movimiento y afluencia de viajeros, que despierta y estimula todas las energías civilizadoras, y además deja dinero en abundancia…

.....En Ribadavia -uno de los pueblos más bonitos, pintorescos y monumentales de la provincia de Orense- pasamos una noche. La fonda está agasajada entre parras y álamos, como rodeada de la fresca y vivaz vegetación de un parque, y se asienta frente a la estación misma. Yo recordaba haber dormido allí otra vez, limpiamente. Y limpiamente voví a reposar en cama pulcra, con sábanas de nieve y a la cabecera un San Antonio, que acentuaba la sensación monástica de celda alegre, flotante sobre un mar de follaje denso y frondoso de viña, que amaga invadir las ventanas, abiertas al calor de septiembre y a la regocijada luz del cielo ribeirano. ¡Oh, si en toda España se encontrasen estos albergos, sencillos, pero libres de asquerosas plagas! Creo que no es mucho pedir; no exigimos el hotel fastuoso, con ínfulas de palacio, al estilo del que se alza al lado de la fuente de Mondariz ó al pie de los manantiales de La Toja. Bastan para empezar y tienen su grato perfume de manzanilla y violeta las fonditas como la de Ribadavia, sin pretensiones…y chinches.

Próxima Cooperativa

2011-12-07T19:30:00.003+01:00

Esta é outra das fotos que nos envía Manuel Meruéndano, e na que tamén aparece o seu pai, xusto no centro dela, detrás do gobernador civil, tapando co seu corpo parte da maqueta da cooperativa, que se exhibe detrás.

Seguro que vós recoñeceredes a máis xente, pero eu podo ver á esquerda do toro da árbore que aparece na foto a Edmundo Fernández, que era o propietario do que nos chamabamos "O cine de abaixo", cuio nome oficial penso que era o de Cine Principal.
Na parte inferior esquerda, medio tapado por un home con boina, tamén podemos ver a Francisco Cuiñas revisando uns papeis que leva nas mans, sempre traballando para dar cumpridas noticias do que acontecía na vila, como corresponsal que foi de diversos medios escritos.
Dos que están no primeiro plano, e que se ven perfectamente, e dalgún máis que se atopa entre o xentío, non me animo a dar a identidade, pero seguro que vós deixaredes os seus nomes nalgún comentario.

Como houbo tanta preocupación pola vosa parte na entrada anterior, aquí tedes a foto ó revés. Tiñades toda a razón. Está sacada en S. Francisco, e non na Almuiña. Non caín en que podía estar mal revelada. Agora xa o vexo claro.
Moitas grazas a todos, e seguide así.

Os Cardeñosa

2011-12-05T19:30:00.000+01:00

Si estes días pasados falabamos de Manuel Meruéndano, hoxe imos poñer unha foto da súa esposa Chicha, recentemente finada, xunto coa súa familia, a dos Cardeñosa.
Na nosa vila, como en tantas outras, cando os fríos amainaban, e as primeiras clareeiras permitían saír o sol, a xente animábase a camiñar para matar as tardes dos festivos. E nun destes paseos pola Almuíña é cando se toma esta instantánea familiar.
Si comenzamos pola dereita, vemos ó matrimonio formado por Manuel Cardeñosa de Vega e Juana López Márquez, el era de Benavente (Zamora), e ela do Carballiño. De como se coñeceron , e de como chegaron a Ribadavia nada sei, pero o certo e que aquí fixaron a residencia e criaron ós seus fillos. A súa esquerda está unha delas, Chicha Cardeñosa, que como dixemos antes, casara con Manuel Meruéndano Pardo. Despois vemos a Mercedes López, irmá de Juana, que xunto coa súa irmá Catalina tiveron durante moitos anos o negocio das máquinas de coser Singer, no cal moitas mulleres da vila aprenderon costura e bordado. Por último, á esquerda de todo vemos a Maruja e a Vicente Cardeñosa, irmáns de Chicha, e fillos polo tanto de Manuel e Juana.
A foto é propiedade de Manuel Meruéndano. Ánimo Manuel.

Catando o viño

2011-12-02T19:30:00.000+01:00

Nesta fotografía podemos ver como o Gobernador Civil da provincia proba o viño dun expositor na II Feira do Viño do Ribeiro no ano 1965, baixo a atenta mirada de Manuel Meruéndano Pardo, que é o que aparece no centro, acompañado á súa dereita por Jaime Dávila. Ambolos dous exerceron a avogacía en Ribadavia , e este último foi alcalde da vila en varias ocasións.
É un novo apunte, outra ilustración que se suma ás que xa publicamos, sobre a historia das primeiras Feiras do Viño,e que lle temos que agradecer a Manuel Meruéndano, que é o propietario da foto.

De novo a maqueta da Cooperativa

2011-12-01T19:30:00.002+01:00

Tedes que perdoar, xa que estes días tiven que atender varias obrigas e non puiden poñer a entrada que tiña prevista para onte, polo que a poñemos hoxe.
É unha foto da segunda Feira do Viño, celebrada no ano 1965, moi parecida a outra que puxemos fai bastante tempo, e na que podemos ver como a comitiva, que presidida polo gobernador civil de Ourense D. José María López Ramón, pasa revista ós stands das marcas que concorrían á Feira.
Como daquela aínda non se construíra a Cooperativa, esta, publicitábase mediante unha maqueta do edificio, que máis tarde se levantaría nos terreos de Valdepereira.
Esta foto, e outras dúas que porei estes días son propiedade de Manuel Meruéndano, e nelas apareceo seu pai, Manuel Meruéndano Pardo, que exerceu a avogacía na vila durante moitos anos, e que é o máis alto dese grupo central, en concreto, o que está situado máis á dereita. Detrás del, como levantando a cabeza para poder observar a escea con todo o detalle, vemos con gafas Javier de Burgos, dentista da vila que tiña a súa consulta no edificio onde estaba a sociedade "La Peña".
Moitas grazas Manuel.

Postal de S. Francisco

2011-11-28T19:30:00.000+01:00

Esta é outra desas postais das que vimos falando estes días. Coma na anterior entrada, nun comentario, o noso amigo Rafa apuntaba si no serían gravados, en vez de fotografías. Eu non vos podo aclarar o asunto, xa que atopeinas á venta por Internet, pero non as merquei, polo que o que estades a ver é a foto, de bastante baixa calidade, que aparecía no anuncio.
Como vedes trátase da mesma serie de E. Canda, e este exemplar en concreto, leva tachada a parte do texto á que me refería eu na entrada anterior: " que es el pueblo", e que baixo o meu punto de vista non tiña moito sentido.
Está sacada como a anterior dende a marxe dereita do Avia, desde algún punto da estrada que une a vila co Carballiño, xa que toda esa parte aínda no estaba edificada, e o único que existía eran todas esas viñas que se ven en primeiro plano.

Ribadavia que es el pueblo

2011-11-25T19:30:00.000+01:00

Esta é o texto que acompaña estoutra postal de Emilio Canda. A verdade é que non entendo moi ben esta frase, e non sei o que de verdade querería dicir con ela.
O caso é que si nos centramos na foto, que non ten moita resolución, podemos albiscar de lonxe a fisonomía da vila, e os seus arredores.
Vese claramente, como xa comentamos noutras imaxes, o limpiñas que están as marxes do Avia, que parece que vai un pouco seco, pero que amosa o seu amplo cauce invernal estrado de coiñais.
Podédela cotexar con outra, que xa publicamos aquí, da mesma zona, aínda que sacada un pouco máis río abaixo. Penso que si comparamos a envergadura das mesmas árbores, a pesares das distancias, parecen máis pequenas, polo que esta foto debe de ser duns anos antes, quizás de principios do SXX.

Postal da Virxe do Portal

2011-11-23T19:30:00.000+01:00

Ando ó rebusco. ¿Lembrades esa palabra? Empregabámola moito daquela. Lembro que cando iamos polas viñas neste tempo, xa ben pasadas as vendimas, resultaba unha ledicia atopabar entre as follas secas das cepas a piques de cair, algún cangallo agochado.
¡Que ben sabían!.
Pois o mesmo me pasa a min agora, o atopar unha serie de tres postais que non coñecía. Trátase duns exemplares editados por Emilio Canda, supoño que a principios do S XX.
Esta, a primeira que vos poño hoxe, é unha foto da nosa patroa, e como podedes ver está seriada co nº 16. Anteriormente puxéramos outra, a nº 13.
É unha magoa que non aparezan máis, mais tempo ó tempo...

Outra vez a ponte ferro

2011-11-21T19:30:00.001+01:00

Ben se ve que esta vista da ponte era unha das máis empregadas á hora de facer postais da vila. Digo isto polo número que hai delas, e todas distintas. Aínda que case que todas son moi parecidas, deben de ser de épocas diferentes, e todas son distintas entre si. Esta, atopeina fai uns días por casualidade, e cando a ía eliminar por coñecida, chamoume a atención polo pequena que parece a estructura da ponte. Caín polo tanto na conta de que era distinta as outras.
Parece coma se fose máis baixa, e máis alongada. Eu non sei si será pola perspectiva, por como a escanearon, ou si é que algunha vez esta ponte sufríu algunha remodelación que cambiase a súa fisonomía, e da cal eu non vos teño constancia.
O certo é que aquí está, engrosando a lista. Supoño que pertence á colección de Hermenegildo Rodríguez Casas, que como xa sabedes debeu de facerse na segunda década do S. XX.

Historia da igrexa de Santiago

2011-11-18T19:30:00.000+01:00

Coma esta fin de semana parece que vai chover, e imos ter que quedar na casa a reflexionar, para que vaimos matando o tempo , traemos hoxe a estas páxinas un estudio titulado "La iglesia de Santiago de Ribadavia: noticias históricas", publicado por Ernesto Iglesias Arreida, no nº 4 do ano 1991 da revista "Porta da aira".
Esta publicada online por Dialnet, que é unha fundación que ten unha das maiores hemerotecas científicas, e que depende da Universidade da Rioja.
O mellor é que lle botedes unha ollada, que nunca está de máis saber cousas da nosa vila. Para acceder a el só tedes que premer aquí, e despois pulsar nunhas letriñas pequeniñas de cor vermello, que están na parte da esquerda da páxina, que din: "Texto completo (pdf)".

Ribadavia por Feijóo

2011-11-16T19:30:00.000+01:00

Da páxina web "Acuarelas de Galicia de Antonio Feijóo" extraigo esta particular e colorista visión do barrio de San Francisco, dende a beira do Avia. É outra forma de ver a nosa vila, que de sempre foi percorrida pola mirada de moitos artistas, e cada vez máis, segue a atraer a súa atención.

Outra postal

2011-11-14T19:30:00.000+01:00

Sempre van aparecendo cousas novas pola Rede, e hai uns días déronme o soplo desta postal que non estaba publicada aínda no blog. Trátase da rúa da Pescadería, a principios de século.
Parece que esta rúa, era xunto á de Yáñez, e a praza de San Xoán o "downtown" da vila. A verdade é que a actividade comercial desta zona, debía de estar moi influenciada pola Fonte da Prata, xa que a maioría das edificacións nesta época (principios do século XX) non tiñan auga. A traida fíxose máis tarde, polo que o abastecemento dos veciños dependía unicamente dos pozos particulares, ou das continuas viaxes a fonte, que habitualmente facían os rapaces, como se pode ver na postal.
Esta imaxen da xente cos cántaros na cabeza xa desapareceu, hoxe en día non se ve a case ninguén cargando as cousas deste xeito, cando uns anos atrás, e non hai que ir moi lonxe, era unha imaxe típica de Galicia.
O que non é nada visto, é o que vin o outro día, e que me chamou poderosamente a atención. Circulaba eu por unha estrada do Val Miñor, cando vin ó lonxe a un velliño cargando dous baldes de auga bastante grandes, un a cada lado do corpo, pendurados por cordas dunha estaca que levaba atravesada sobre os seus ombros. Era a primeira vez que vía a un galego carrexar cousas así, como facían os chineses que viamos nas estampiñas do Domund que nos repartían na escola. Tanto me sorprendeu, que reducín a velocidade, e pasei amodiño ó seu carón, para observalo ben. O velliño, xirouse, miroume en fite, e ó ver a miña sorpresa, sorriume educadamente, agachándo a cabeza a modo de saúdo, mentres seguia camiñando pola estrada desequilibrado pola pesada carga.
Era un xenuíno chinés, ou alo menos, iso me pareceu a min, que non son quen de discernir a que país oriental pertencen os da raza amarela e os ollos rasgados.
Xa me chocaba moito a min que un galego andivese así polas estradas, e máis nestes tempos.

Entrega de premios

2011-11-11T19:30:00.001+01:00

Esta é a derradeira foto da serie que nos enviou Cuco, e como podedes ver, correspóndese co momento de entregarlle os premios ós nadadores.

O acto celebrouse mesmo a continuación das probas. Fixádevos en que aínda lle corren as pingas de auga pola faciana ó nadadordor que recolle a copa, que non sei quen é, ó igual que tampouco recoñezo á guapa rapaza que llo entrega.

A multitude arremuíñase para ver ós vencedores, e de entre todos eles podo identificar ó pai do "Agapito", o que tiña o establecemento de tecidos na rúa do Progreso, entre a tenda dos Matos e a do "Avelino". Só se lle ve a cabeza, e está situado á esquerda da columna da cantina que se ve ó fondo.

Tamén penso que o rapaz que asoma a cabeza por detrás das copas, como facéndose sitio, é Antonio Padrón, o fillo de Tucho "O Practicante". Á súa dereita está un rapaz con papeis nas mans, como actuando de secretario ou presentador, que tampouco coñezo; pero xusto a dereita, hai unha fermosa rapaciña sentada cun vestido de cor branco, é Marisa Sánchez, filla de Carlos Sánchez o boticario da vila.

Só me resta darlle as grazas a C.G.S. por esta srie de fotos, e pedirvos que por medio dos comentarios nos informedes de quen son os que aparecen nas fotos.

Natacion no Castelo

2011-11-09T19:30:00.000+01:00

Fermosa instantánea feita por Cuco Gómez, que chega a nós, por medio de C.G.S., quen nos asegura que é da mesma época das que puxemos estes días atrás.
Como podemos ver, as instalacións deportivas daban moito xogo, e senón fixádevos na espectación que levanta esta competición de natación de carácter doméstico, ó igual que o resto de partidos de baloncesto e balonmán que se celebrabam nas pistas de abaixo dese mesmo recinto, e das que non teño ningunha foto que poder ensinarvos.
Penso que durante moitos anos, se fixo esta competición de natación, e mesmo eu, participei nalgunha, pero anos máis tarde, cara a mediados dos setenta. Senón recordo mal, quedei segundo nunha delas, por detrás do "O Galo" (José Alberto Sánchez Moreno), o fillo de Castor, gran nadador, e gran amigo, a quen lle mando un afectuoso saúdo, xa que teño constancia de que nos segue desde o Brasil, onde reside desde fai tempo.
Eu, aínda é hoxe o día que, sigo pensando que perdín aquela competición por mor de que na saida se me baixou o bañador, e tiven que facer unha pequena paradiña para subilo, un instante perdido imposible de recuperar en distancias tan curtas, xa que, se non lembro mal, só se facían tiradas de cincoenta metros, ou sexa dous largos á piscina.
Quizás os meus recordos estean trabucados debido ó paso dos anos, pero non me gustaría acabar hoxe esta entrada sen expoñervos unha dúbida que me plantexa esta imaxe.
Por unha banda recoñezo perfectamente a algúns dos adultos da foto. A Jaime Dávila, Eloy Soto, Tirso Casasnovas, Leopoldo "O Municipal"; pero non son quen de identificar nin ós rapaces que asisten como espectadores, nin ós nadadores. E sobre todo a un rapaz que aparece no medio da foto, de pé, con camisa de cadros e pantalón longo de cor claro, coas máns nos petos. ¿Quen pensades que pode ser?
¡Axudádeme!.

O sair de clase

2011-11-07T19:30:00.000+01:00

Hai días en que un recibe agradables sorpresas coma estas que poñemos hoxe, e que envía C.G.S. A satisfacción que iso produce, axuda a seguir tirando deste carro.
Esta foto pertence á mesma serie que comenzamos o outro día coa foto da piscina, polo que agora, ó ver caras coñecidas será mais fácil poñerlle as datas.
Penso que varias veces falara de cando ó sairmos do antiguo Grupo Escolar, que estaba situado por riba da Alameda, corriamos coma galgos para chegar os primeiros ó deposito dos Rusos e así poder coller os sinais de "stop" que alí se gardaban, para poder parar o trafego que circulaba pola rúa do Progreso, que daquela era, coma todos sabedes, a estrada Villacastín Vigo.

Poder poñerse de diante dos automóbiles, e paralos, enchíanos de orgullo, era como unha pequena mostra de autoridade e de poder para un rapaz que apenas cumplira os dez anos. Senón mirade a cara de fachenda que pon o rapaz que porta o sinal.
Eu , se vós son sinceiro poucas veces tiven a honra de coller esa ferramenta de mando. O meu nunca foi o atletismo. Iso estaba reservado para os bós corredores do entorno da Praza e do Barrio Xudeu, que eramos os que os que desfogabamos por esa ruta cara a casa, onde nos esperaba a comida ou merenda, poño por caso, segundo fora pola manán ou pola tarde. Xa que esta escea se repetía todos os días á unha do mediodía, e ás cinco da tarde.
Pero a cousa non quedaba aí, os que non eramos quen de dirixir o trafego, seguiamos en veloz carreira ata a Praza Maior, onde se atopaba a teórica meta, o que xenerou algún que outro pequeno accidente nas dúas curvas que levan alí.
Eu aquí non quero dar nomes, pero máis de un pasou por derriba do capó dalgún automóbil, ou quedou deitado derriba del, ó atoparse de supeto co vehiculo que viña en dirección ascendente no medio da curva. Enfín, cousas de rapaces, que nunca foron a maiores, xa que daquela o parque móbil da vila era escaso, e de pouca cilindrada.
Eu só recoñezo con claridade ó "Pepe da Portanova", pero espero que vós por medio dos comentarios lle poñades nomes ás caras, e deades algunha indicación exacta do ano en que Cuco Gómez sacou estas fotos.

A morte da piscina

2011-11-04T19:30:00.000+01:00

Esta foto debe ser de finais dos anos sesenta e amosa ben ás claras o estado desta instalación ós poucos anos da súa inauguración, que como sabedes foi no ano 1963.
O fondo do vaso escomenzou a agretarse, e a piscina perdía auga, o que obligou, poucos anos despois, a facer un reparación consistente en cubrir as baldosas coas que estaba alicatada, cunha capa de poliéster reforzado con fibra de vidro de cor azul.
Senón recordo mal, e para iso estades vós, esa obra, que debeu de custar moitos cartos, durou ben pouco, xa que uns vándalos durante un inverno, cando estaba baleira, adicáronse a botarlle grandes pedras da muralla, o que rachou o entramado de poliester. Por si eso fora pouco, metéronse dentro, e foron arrincando ós poucos, grandes planchas de poliéster, estragando toda a reparación, e dándolle a puntilla definitiva a este lugar de ocio do que disfrutamos moitos ribadavienses.
Supoño que daquela, a utilización deste novo material non era muy usual, e debía de ser bastante caro, polo que volver a forrala debía de exceder o presuposto da corporación municipal, que a deixou morrer.
A datación desta imaxe ven dada por un grupo de fotos que acabo de recibir, e que constituiron para min unha agradable sorpresa. Pero tempo ó tempo. Xa volas irei poñendo nestes vindeiro días. Nelas veredes caras coñecidas que axudarán a situalas mellor no tempo.
Moitas grazas a Cuco Gómez Vázquez por sacar estas fotos naqueles tempos, e a C.G.S. por o esforzo de recuperalas, enviarmas, e recuperar toda a información relativa a elas.

Foi voando

2011-11-02T19:30:00.000+01:00

¿Preguntarédesvos que lle pasa a este hoxe coa aviación?. Pois nada, simplemente que hoxe vos presento un billete de avión. Pero no é un billete calqueira, é o billete de avión co que Francisco Couto Touza comenzou a súa aventura na emigración. O billete que o levou a Venezuela, na procura dunha vida mellor o día 1 de Abril do ano 1950.
Como de seguro sabedes por outras entradas anteriores, el fixera o servicio militar por aviación en Cuatro Vientos, de ahí supoñemos que lle veu a estima que lle colleu á aviación, polo que decidiu facer a viaxe neste medio de transporte.
Daquela eran moi poucos os elexidos que podían ver a terra dende o aire, e a maioria dos nosos compatriotas, cando se dirixían ó pais sudamericano non lles quedaba máis remedio que pasar unha ducia de xornadas trouxando pola borda do "Begoña" ou do "Santa María" que eran os barcos facían a ruta trasatlántica ó porto da Guaira.
Por todo isto, este documento que nos envía o seu fillo Francisco, é tan curioso. Nel podemos ver, desde o importe da pasaxe, que ascendía a 10.882,75 pesetas, que daquela debía de ser unha verdadeira fortuna, ó peso da equipaxe que levaba, 30 Kg.
Na dianteira do billete hai anotado a lápis "82 Kg". Despois de darlle voltas ó asunto, caín na conta que ese era o seu peso, este dato, de seguro que era moi importante naqueles tempos, para calcular o peso que ía levar o avión.
Polas noticias que teño, esta compañía "Aerovías Venezuela Europa" operou moi pouco tempo, cun cuatrimotor DC-4, facendo a sú viaxe inaugural en Xaneiro do ano 1950. O voó duraba 26 horas, xa que facían escala en Lisboa, Azores e Bermudas. Despois de aterrar en Madrid, aínda seguían viaxe ata Paris e Roma. ¡Toda unha aventura!
Acompaño o ticket cunha imaxe na que se anunciaba esta compañía en Venezuela, e unha foto dun avíón similar ó que empregou, xa que non fun quen de atopar unha desa liña.
Por certo, Francisco apúntame tamén a curiosa coincidencia do logotipo desta liña aérea, coa do noso tren de alta velocidade (AVE) que algún día destes chegará á nosa terra.
Como, e que rápido mudan os tempos.

¡Parou!

2011-10-31T19:30:00.000+01:00

A xente que visita a vila, e sobre todo, a que disfruta dun lento deambular por entre as vellas pedras do Barrio Xudeu, sentíase sempre ben acompañada no seu paseo polas badaladas do reloxio da torre do Concello. Cada hora, e cada media, os veciños e os visitantes escoitaba de fondo ese son lene e inconfundible que marca a diferencia entre unha vida tranquila na vila, e o balbordo da cidade.
Agora xa non soa, dixéronme que o reloxio xa no dá as horas, nin a medias, detívose. E esperemos que non sexa para sempre.
Xa sei que corren malos tempos, que a crise apreta, que Javier "O Ferreiro" está xubilado e xa non pode reparalo, pero non deixemos que este vello aparello que durante tanto tempo marcou a vida na vila esmoreza para sempre.

Infografía do Castelo

2011-10-28T19:30:00.001+02:00

Acabo de atopar este video na páxina de "Revives". Trátase dunha recreación infográfica do Castelo dos Sarmiento.
Chamoume a atención polo novedoso do asunto, xa que, sabía que existían cousas deste estilo, pero dos grandes monumentos artísticos do mundo, e nunca pensei que se fixese algo así sobre a nosa vila.
Aproveito tamén para felicitar e darlle as grazas ós autores deste fenomenal traballo, que sen ninguha dúbida, axudará a poñer aínda máis en valor o noso patrimonio artístico. Son o profesor Miguel Taín, e ss arquitectos Miguel Ángel Calvo Salve, e Mª Jesús Blanco.
Que o disfrutedes.

Gaiteiros

2011-10-27T19:30:00.000+02:00

O outro día atopei esta foto na páxina web do "Proxecto Virtual Patrimonio Musical Galego", e ó seu pé estaba escrito o seguinte: "Gaiteiros na procesión do San Antón en Ribadavia, Ourense. Fondo fotográfico Antón Méndez Gándara.
A verdade é que a imaxe está un pouco borrosa, pero aínda así, se recoñece perfectamente a Ponte de San Francisco, xa que parece feita dende o alto das escaleiras polas que se accede á igrexa dos frades.
Supoño que a sacaron un 13 de Xuño, o que non sei é de que ano, cando a procesión viña de volta para recollerse en San Francisco, rodeada, como non ía ser doutra maneira, dos nenos con flores como segue a ser o costume.
Descoñezo quen son os gaiteiros, que nese intre van silandeiros, xa que o do bombo, e o da caixa levan os instrumentos recollidos.
Quizás algún de vós, sobre todo os do barrio, poidades dar información sobre quen é ese frade que dirixe ós monaguillos.
¿Non sería o "Padre Camilo"?, que tan bó recordo deixou na vila.

A primeira Feira do Viño

2011-10-24T19:30:00.001+02:00

Esta seica é a portada do programa de man da "1ª Feria Exposición de Vinos del Ribero". Aparece publicada no Facebook do Museo Etnolóxico da vila, a onde podedes acceder premendo neste enlace.
Eu non sei se o coñeciades, pero penso que ven ás mil marabillas, a súa publicación xa que tempo atrás publicara no blog os da segunda, e o da terceira feira.
Por outra banda, xa me gustaría a min poder publicar os carteis de tódalas festas de Ribadavia ó longo dos anos, tanto os das Feiras do Viño, como das do Portal.
Lembro algúns moi fermosos que empapelaban as paredes do forno do meu avó, e que xa se perderon. E agora que falo disto, e aínda que a dúbida me invade, penso que algún ía firmado polo meu pai.

Gaseosas

2011-10-21T19:30:00.000+02:00

Eu non sei si vós tendes a mesma sensación que teño eu, pero penso que hoxe en día non se consume tanta gaseosa como se consumía antes. Recordo que en Ribadavia sempre houbo ó longo do tempo algunha fábrica de gaseosas, e nas casas, a xente sempre tiña algunha botella ben fresquiña, quizás para alixeirar un pouco o alcol do viño, ou restarlle un pouco de acedume.
En todo caso, eu sempre lembrei os refrescantes do Xouba, os do Neira, e os do Mexicano, do que puxemos xa neste blog algunha foto da súa fábrica .
Como en Internet se atopa de todo, e tamén hai xente que colecciona de todo, hoxe traemos unhas fotos de envases de gaseosas da vila e de Francelos.
Eu nunca ouvira falar das marcas "E-V-CH", que supoño será a mesma que a do sifón "Eulogio Veloso", e a da chapa que aparece máis abaixo; nin da marca "M. Gómez".
A mágoa é non ter unha foto dalgún envase do Mexicano, para completar o lote.
Si sabedes algo máis da historia das gaseosas ribadavienses, deixade un comentario.

O grao

2011-10-19T19:32:00.000+02:00

Este era o choio polo que pasabamos todos os traballadores temporais nas campañas das vendimas da Cooperativa. Era o primeiro labor que tiñamos que facer, ou mellor dito, que ías aprendendo a facer, xa que os primeiros días, os novatos o único que facían era subir ós camións e coller as mostras de uvas que se ían esmagar.
O traballo era doado. Ti subías ó camión armado con caldeiros e unha pala, para tratar de apañar unha mostra, "chamemoslle de tipo medio" das uvas que se ían a descargar na tolva, e aí era onde á veces comenzaban os problemas, xa que os propietarios das uvas tentaban dirixirte para que escolleses as máis maduras e sans, cousa que tropezaba frontalmente coas ordes que nós tiñamos da superioridade de escoller un pouco de todo.
Despois triturabamos as uvas, recolliamos o mosto nuha xarra, e tras colalo, verquíamolo nunha probeta na que introduciamos o mostímetro que indicaba mediante a densidade, os graos Baumé que tiña o mosto.
- ¡Colle esas rapaz!
- ¡De aí, de aí, esas son as boas!.
Esa era a cantinela que escoitabamos todos os días. Pero tamén sabiamos que as mellores uvas as colocaban ben á vista, polo que a nosa obriga era a de remexer un pouco.
Cando as dúas partes non nos púñamos de acordo, era cando tiña que actuar o capataz que supervisaba estas funcións, e normalmente todo se arranxaba cunha nova toma de mostras, e cunha demostración palpable de que o grao do mosto non variaba o máis minimo entre unha e outra.
Despois triturabamos as uvas, recolliamos o mosto nuha xarra, e tras colalo, verquíamolo nunha probeta na que introduciamos o mostímetro que indicaba mediante a densidade, os graos Baumé que tiña o mosto.
Esta operación era seguida con moita atención polos donos das uvas, tal como se pode ver nesta foto de Mª José Bouzas, xa que os cartos que recibirían por elas, dependía directamente do grao que se lle apuntase na tarxeta. E xa sabedes, ó final os cartiños son os cartiños.

Tuning

2011-10-17T19:30:00.000+02:00

Perdoade que titule así, en inglés, esta entrada, pero é que o carro que aparece na foto é un exemplo claro da evolución da técnica e da mecánica.
A palabra inglesa "tuning", significa axustar, poñer a punto, e extendeuse polo noso país fai relativamente poucos anos, cando comenzou a moda de personalizar os automóbiles, xa non tanto mecánicamente, senón estéticamente.
Eu lembro como a mediados dos anos setenta o Miguelito xa tiña instalado no seu Seat 850 verde botella de catro portas, un sistema de iluminación interior que dotaba ó habitáculo de luz indirecta de diversas cores, segundo el pisase os distintos pedales, e tamén como xa daquela comenzabamos a ver polas nosas rúas os primeiros aleróns, faros suplementarios, e pegatinas varias, que lle conferían ós coches un aspecto máis agresivo.
Pero como podemos ver nesta foto dos anos sesenta de Mª José Bouzas, a cousa xa viña de moito antes. Este carro que está a piques de descargar as uvas na Cooperativa, ten as súas rodas modificadas. Non sei si por efectividade mecánica, ou por comodidade do seu dono á hora de facerse cunhas novas.
Eso si que é tuning, a evolución da especie ante o que se lle viña encima, o último alento antes da súa desaparición.

Camións

2011-10-14T19:30:00.000+02:00

Fai tempo falei no blog dos traballos temporais que algúns rapaces do Ribeiro facíamos nas vendimas da Cooperativa, e como alí fumos coñecendo a moitas xentes e personaxes da bisbarra. Traballabamos arreo, pero tamén disfrutabamos, e agora, coa visión que dá o tempo, penso que a experiencia foi para todos nós moi enriquecedora.
Nesa entrada falaba dos camioneiros, cos que pasabamos ás veces moitas horas de conversa, e de entre todos eles citaba ó Argimiro, que vivía un pouco antes da Almuiña, e do Arca de Francelos, pero queixábame de que non tiña fotos das súas máquinas.
Esta foto que nos manda Mª José Bouzas ven a solucionar este problema. Nela podemos ver unha boa colección de camións en plena actividade, ateigando a explanada da Cooperativa, nos primeiros anos da súa andaina.
Pero como a imaxe está en branco e negro, xa non consigo distinguir cal deles é de cada quen.

Un mapa

2011-10-11T19:30:00.000+02:00

Estas imaxes son recortes que dun mapa da provincia de Ourense que fixo no ano 1856 o Coronel Comandante de Enxeñeiros D. Francisco Coello, a escala E 1: 200.000, e que pertenece ó Instituto Geográfico Nacional. Dentro del, e na súa marxe inferior esquerda ten este plano particular da nosa vila, a escala E 1: 10.000, feito por D. José Sáenz Díez, que segundo se conta no mapa fixo o traballo de campo percorrendo a provincia.
Como podedes ver, o plano presenta algunhas incorreccións. Confunde o Monte de Santa Marta co de San Domingos, e cambia de ubicación algunhas das igrexas parroquiais de Ribadavia.
Tamén fixen un recorte da zona do Ribeiro, máis que nada para que poidades ver con detalle a toponimia da nosa bisbarra nesa época. Palabras como Maquianes, Cuenga , Beronza, La Almuiña, etc, son perfectamente recoñecibles, pero hai outras que non son quen de identificar. Seguro que seredes quen de ver máis cá min.

A rúa do Progreso

2011-10-10T19:30:00.000+02:00

O outro día atopei esta postal en Internet. Penso que debe de ser dos principios da década dos anos sesenta, e digo isto pola curiosa mestura de automóbiles que se ven na rúa. A maioría deles son antiguos, e non coñezo eses modelos, aínda que teño que recoñecer que son un ignorante nestas cuestións. Pero entre todos eles podemos ollar un par de Renault 4/4, un de cor azul e outro branco, que se fabricaron en Valladolid desde o ano 1953 ata o 1959, e un Seat 1500 que debe de ser o máis moderno da foto. Tamén podemos ver unha furgoneta Citroen 2CV, que se comenzou a ensamblar en España no ano 1959. Sinais inequívocas de que o progreso estaba a chegar a esta rúa do mesmo nome, e por ende á nosa vila.
Si vedes máis cousas curiosas, ou que vos chamen a atención. deixade un comentario

Na festa da vendima de Leiro

2011-10-04T19:00:00.000+02:00

A primeira foto é propiedade de Mª José Bouzas, e transpórtanos directamente á 1ª Festa da Vendima, que se fixo no Salgueiral, en Leiro no ano 1963, e que aínda hoxe se segue a celebrar cada último domingo do mes de Agosto.
Como eu non sabía nada desta festa, tratei de procurar algo de información en Internet, e mirade por onde, atopei estoutras fotos, que a pesares de teren menos calidade, penso que aportan algo máis á historia do Ribeiro.
Estaban incluidas no programa da que foi a 2ª Festa da Vendima que se celebrou no ano 1964, polo que deberon facelas o ano anterior. De feito o home que dirixe o carro de bois é o mesmo que na foto de María José.
Nunha das imaxes recoñezo claramente a D. Álvaro Cunqueiro e a D. José Mª Castroviejo sentados á esquerda da mesa. Supoño eu, que como bos catadores e gastrónomos galegos non se perderon esta cita, participando na cata dos viños da zona.
Do que xa non estou tan seguro, é de que nesa mesma foto, me parece ver a Antonio Freijido, e a Víctor Quijada. O primeiro deles de pé, observando atentamente a cata, e o segundo, sentado ó fondo da mesa.

A procesión

2011-09-28T17:30:00.000+02:00

Vaise indo o mes de Setembro, e con esta foto de Francisco Couto, da procesión da Virxe do Portal do ano 1963, rematamos esta pequena serie adicada ás festas patronais da vila.
Coma sempre, eu non vos son quen de recoñecer os que aparecen nela, pero supoño que vós si. Un xa é coñecido. No comentario da foto anterior Couto dí, que o que vai portando á Virxe, de traxe escuro na parte de atrás é Braulio Gulín, parente del, e supoño que un dos motivos pola que tirou a foto.
Unha das mulleres que aparece na foto, vai descalza, e tampouco sei si ese costume, o de ofrecerse a facer o percorrido dese xeito, se segue a facer agora.
Outra das cousas que se ven na foto, e por iso vos poño unha ampliación, e que na beirarúa, diante da porta do Castelo, hai un carriño de xeados atendido por unha muller. ¿Podería ser do "Heladero"?, o que tiña o seu establecemento a rentes do Club Artístico. Eu ben me lembro deles, del, da súa dona e dos seus fillos. Moito xeado, moitas pipas e moitas lambetadas consumimos alí. E moitos portes de uvas lle fixo ó meu avó nas vendimas co seu camión. Pero o que non lembro é ¿como se chamaba a xeladería?

Esforzo

2011-09-15T19:30:00.000+02:00

Na entrada anterior alguén deixou un comentario falando de que lle estrañaba moito que os porteadores da Virxe fosen mulleres.
Eu penso que non é así, que son homes. Os porteadores na foto anterior non se ven. Están ocultos por unha das ringleiras de mulleres que van na procesión.
Nesta foto que poñemos hoxe, podémolo ver máis claro. É tamén de Francisco Couto, e da mesma procesión do ano 1963. A comitiva xa vai de retirada subindo pola costa que hai diante do Castelo, e os porteadores son homes. E se nos fixamos ben na faciana do protagonista da foto -do que descoñezo o nome- notaremos o esforzo e cansancio do seu labor.

Outra vez de volta

2011-09-07T19:30:00.000+02:00

Chega outra vez o mes de Setembro mecido entre as nubes, e chegan tamén as nosas festas patronais, as festas do Portal. Moitos dos ribadavienses que estan fóra, aproveitan estes días para retornar á vila, como se estas datas fosen un xeito de cordón umbilical que os une, polo menos unha vez ó ano, coas antigas amizades e coas nobles pedras da nosa localidade.
Énchense as rúas e os cafés, as historias afloran recordando os vellos tempos, e a devoción á Virxe exténdese por todo o Ribeiro.
Aínda que cun certo retraso, tamén nós voltamos. Este mes paseniñamente, será un tempo como de quecemento, un reencontro intermitente, como o cauce do Maquiáns, que aparece e desaparece, ó seu paso polas pedras da Derrota. Non nos veremos todos os días, pero ós poucos, seguro que lle iremos collendo o truco.
Gústame esa palabra "derrota". Ten moitos significados, pero o topónimo no regato supoño que llo aplicarían como sinónimo de cataclismo, desastre, deleiba, ou catástrofe. De cando as pedras cairon e ocultaron o río .
Pero esta mesma palabra, derrota, tamén ten outro sentidos, e un deles é o de fracaso, e eu non quero que Maquiáns morra. Estamos moi escasos de fotos, de documentos, e de todas esas curiosidades que día a día imos poñendo no blog, polo que vos pido axuda. Seguro que nas vosas casas, ou nas dos vosos avós, ou mesmo nas vosas cabezas, teredes cousas que amosar e que contar.
Podedes escribirme premendo no "Contacto" que aparece na parte dereita da páxina. Espero as vosas colaboracións, para que entre todos poidamos manter vivo este pequeno recuncho de Ribadavia na Rede.
Cambiando xa de tema, e para non aburrirvos máis, iniciamos esta nova andaina coa foto da nosa Patroa, retratada na procesión do ano 1963 por Francisco Couto.

A noite de San Xoán

2011-06-23T19:31:00.000+02:00

Nesta noite máxica, o Club acostumaba a celebrar sempre unha verbena, onde ás veces se elixía á "Miss Club Artístico"e ás súas damas de compañía, pero no ano 1976, a directiva desta sociedade elixiu para a celebración do baile as pistas deportivas que había no interior do Castelo. Eu a bote pronto, supuxen que este feito se podería deber ás obras de ampliación do edificio social, pero pensandoo ben, esa obra, coa que se cubriu a traseira da sociedade fíxose moito antes.
Bueno, o caso é que nesta foto podemos ver perfectamente preparados para a ocasión e cun atuendo totalmente yeyé, como mandaban os cánones da moda da época, a un grupo de xóvenes ribadavienses dispostos a pasalo ben. De esquerda a dereita son: Xoán Canedo, Jovito, Jorge "do Pichín", Victoiro, Rogelio Domínguez e Javier "O Calavera".
A foto é de Xoán Canedo, a quen de paso aproveito para felicitar, ó igual que a tódolos Xoán que lean este blog no día da súa onomástica.
Cambiando de tercio, tamén vos comento que Maquiáns vai a coller vacacións. Recargaremos folgos, e tentaremos buscar cousas interesantes. Sigo tamén insistindo en que si tedes fotos, documentos ou calqueira cousa que pensedes que pode encaixar no blog, non dubidedes en enviarmos. Á dereita da páxina, tedes un "CONTACTO", se o premedes, aparecerá un formulario. Só o tedes que cubrir, e rapidamente comunicareime con vós. Animádevos.

Toca poñerse os sombreiros

2011-06-22T19:30:00.001+02:00

Chega o verán, a calor apreta, e o Sol pode facer dano, e iso sabíano ben as nosas nais e avoas, que nos protexían constantemente dos sus raios, como é o caso destas dúas nenas e o neno que supoño que todos coñeceredes, xa que están fotografiados no seu barrio, onde viviron sempre, na Praza de San Xoán.
De pé á esquerda está Rita Dávila Pousa, ó seu carón, a súa curmá Pilar Dávila Padrón, e sentado na beirarúa, ó seus pés Gregorio García Ríos.
A foto está feita xusto ó lado da tenda de calzado da avoa de Gregorio, que tiña o xénero exposto derriba do caixón que aparece á dereita da foto, que supoño que deberá de ser, máis ou menos, do ano 1962 ou 63.
A foto é cortesía de Carmela Dávila.

Subidos ó canón

2011-06-21T19:35:00.001+02:00

Que sorte teñen agora os rapaces que xa non teñen que facer a mili. Senón que llo pregunten a tódolos que tivemos que pasar por ela, e a ver que lles contan. Moitos dirán que co paso do tempo todo se suaviza, e só se lembra un das cousas fermosas que se viviron, pero a verdade é que a mili a uns lles abriu portas, e para outros foi unha absoluta perda de tempo. Cada un conta a feira segundo como lle foi.
Na foto vemos subido á parte alta do canón a Manuel Lage, cando facía o servicio militar, obrigatorio por suposto, en Parga no ano 1953, grazas á cortesía da súa viúva Mari Carmen López.
Supoño eu, que daquela serían a lo menos dous anos de leria, entre unhas cousas e outras, pero como o humor é o último que hai que perder, aquí o temos facendo de tripas corazón e poñendo boa cara coa que lle estaba a cair. Fixádevos nas alpargatas que calzan co uniforme. Sen palabras.

O casino das irmás Touza

2011-06-20T19:33:00.000+02:00

Este edificio era outro dos que lle chamou a atención ó arquitecto Francisco Pons Sorolla, e por iso o fotografiou. Está situado como sabedes ó caron da torre do reloxio do edificio do Concello, e hoxe en día, restaurado, mantén a mesma fisonomía que a principios dos anos cincoenta, que é cando se fixo esta foto.
Na súa planta baixa con soportais, se pode ver unha mesa que era a que anunciaba, e daba paso á taberna que alí había, e da que se falou dabondo fai uns anos, cando se soubo a historia das tres irmás Touza, que tamén rexentaban a Cantina da Estación.

Xuño: anguías e cereixas

2011-06-17T19:30:00.000+02:00

Unha das cousas que con máis agarimo lembro deste mes de Xuño no que as clases remataban, eran as tardes vagabundeando polo río Avia, e o máximo, xa era cando os nosos pais nos daban permiso para ir armar unhas canas ás anguias á noitiña. Poucas veces nos deixaban, temerosos supoño da perigosa mestura da nosa xuventude, a noite e o río.
Esas noites, nalgúns sitios, o Avia ás veces era unha festa, e en lugares como o muiño da Raiña, eran tantos os pescantíns, que case non había sitios libres para poder colocar as canas.
A xente levaba de todo, incluindo comida e bebida, e así ían pasando as horas, pendentes do ruidiño dos axóuxeres que se puñan nas puntas das canas.
Como as anguías tragan ata ben adentro o anzol, tiñamos que cortar o sedal e colocar un novo de cada vez, polo que tamén levabamos sempre unha pequena lanterna, para poder facer os nós e colocar ben as miñocas no engado.
A mágoa era que non nos deixaban quedar ata tarde, tiñamos que voltar á casa as once, pero moita xente seguían ata a madrugada. ¡Unha golfería dicía o meu avó!
Na foto podemos ver a Roberto Villar de Castillo como posa fachendoso no ano 1966, cun bó exemplar de anguía, que máis parece un anguiacho, que é como lle chaman nos portos de mar ós congros pequenos, e coma nós lle chamabamos na vila ás anguías grandes.
Detras del observan atentamente a escena dous homes, o da esquerda non o recoñezo ben, pero o da dereita, é o avogado Manuel Feijoo, que creo que tiña alí mesmo o seu gabinete, ó igual que o seu irmán, o médico e forense da vila Casiano Feijoo .
A foto está feita ó lado de Foto Chao, e como tamén este mes é o tempo das cereixas, teño a obriga de recordar aquel pequeno posto de lambetadas que había un pouco máis arriba na beirarúa oposta, xustamente na esquina da zapatería do Gonzalo que cadra fronte ó Kopa Club. Alí debaixo dun pequeno buzón de Correos, os domingos montaba o seu telderete "A Urbana" . Só era unha pequena mesa e unha banqueta onde ela se sentaba. Entre os chicles "Bazooka" e os "Chupa Chups", colocaba unha morea de cereixas, que vendía en atadiños dunha ducia, que ela mesma facía con moito xenio atando os rabiños cun fío. Eu devecía por elas.
Moitas grazas a Ánxelis de "Ourense no Tempo", e a Roberto Villar pola cesión da imaxe.

A recuperación do entorno da Praza Maior

2011-06-16T19:32:00.000+02:00

Francisco Pons Sorolla falaba nos anos cincoenta, do deterioro que presentaba o casco histórico da vila , e da necesidade de tratar de recuperar moitas das súas edificacións, pero non só as de propiedade municipal, senón outras moitas, que sendo de propiedade privada, e que sen ter un especial valor histórico, coa súa ruina afeaban o conxunto.
Así foi sacando fotografías coma esta, nas que supoñemos que amosa os casos máis chamativos.
Esta é a fisonomía que tiña o edificio que estaba ó lado do de Correos, ó carón da Praza Maior, antes de que fose reconstruido. Estiven varias veces dentro del, xa que alí vivían uns amigos meus, Antonio e Alejandro, aparte de que no do lado vivisen durante moitos anos os meus avós paternos. Todas estas casas, que daban coa súa fachada traseira contra a rúa dos Escobetes, foronse restaurando en diferentes épocas, e a primeira penso que foi esta, pero non son capaz de situar agora mesmo a data, aínda que se tivera que dicir algunha, diría que a mediados, ou finais dos anos sesenta.

Unha postal de San Xoan

2011-06-15T19:33:00.000+02:00

A verdade é que non caira antes en poñer esta postal, que non é das que atopo en Internet, senón que ma mandara, xa fai tempo, Pepe Lui Escudero.
Pertence á serie que Hermenegildo Rodríguez Casas publicou a principios do século XX, e pensaba que estaba moi vista, pero se nos fixamos nos detalles, aparte do folclorico que resulta o carro de bois que aparece nela, podemos ver perfectamente o lintel que existía orixinariamente na porta da igrexa, e do que me din conta ollando as imáxenes da película do ano 1929 que vos puxen fai un tempo, e que deben de pertenecer a que rodou nese ano Luis R. Alonso, co gallo de presentala na Exposición Iberoamericana de Sevilla.
O outro día pasei por San Xoan e fixeime ben na porta. Nótase ben o apaño que lle fixeron ó cortar a pedra, e me atrevería a dicir que os retoques están feitos con cemento, o que non sei é a razón pola que se eliminou o lintel, nin en que ano. A pregunta queda no aire.

A familia da porta do Castelo

2011-06-14T19:33:00.001+02:00

Xa me esquecera desta foto que fai algún tempo me enviara Pepe Lui Escudero, que segundo me contaba, ven publicada nun libro de Ramón Blanco Arean, titulado "Galicia. Historia e Imagen" que me parece que consta de varios tomos editados pola antiga Caixa de Aforros Provincial de Ourense no ano 1979, ou eso era o que puña na traseira do tomo, polo cal podemos deducir que as fotos serán a lo menos dalgúns anos atrás.

A pregunta que se facía Pepe Lui, era si seremos quen de saber que familia, no caso de que fose ribadaviense, é a que sae na foto.

Seguro que algún de vós se atreverá a deixarnos algunha indicación, xa que só teriades que botar conta das familias numerosas que daquela había na vila, e tratar de sacar algunha conclusión.

Pinchade derriba da foto para ampliala, e ainda que a calidade, ó se tratar dunha foto de libro non é moi boa, a ver si obtemos algún resultado.

A publicidade da Granxa D´Outeiro

2011-06-13T19:28:00.001+02:00

Algunha vez xa falamos aquí da Granxa D´Outeiro, que como ben sabedes é unha propiedade situada en Francelos, na marxe dereita do río que leva o seu mesmo nome.
Fai uns días Francisco Bouzas enviounos este maravilloso folleto publicitario que debe de datar de pouco antes da guerra civil, xa que o análise químico dos viños que adxunta ven con fecha do mes de Decembro do ano 1933, e a pequena reseña histórica sobre os caldos do Ribeiro publicouse na revista viguesa Raig, en Marzo do ano 1935, como poidestes ver no blog fai tempo.
Espero que se lea sen dificultades simplemente pinchando derriba das fotos, e como está moi ben escaneado, recortei a foto desa rapaciña cun bó racimo de tintas, xa que sei que algunhas descendentes dos Pereira Borrajo son lectoras do blog, e a ver si elas nos poden aportar algunha información máis sobre a historia desta finca e os seus propietarios.

A capela do Portal II

2011-06-10T19:35:00.000+02:00

Para rematar esta semana, vos deixo estoutra foto da capela da Virxe do Porta, patroa da nosa vila e de todo o Ribeiro. Non sei en que data se sacaría, aínda que o camión vello aparcado a carón das escaleiras poderianos dar algunha pista.
Entrei fai pouco nela, e está ben conservada, pero o que non fixen foi entrar á parte alta, pola ponte que a une a San Domingos, que era por onde, de costas ó párroco, entrabamos de pequenos, cando axudabamos a misa de monaguillos, para fedellar nun pequeno órgano que alí había, e que ainda soaba ben.
No órgano grande, no da igrexa parroquial, por moito que nos subiamos, e pedaleabamos nos fuelles, non eramos capaces de facelo soar.
Non sei en que estado estarán agora, se é que ainda existen.
Pasade unha boa fin de semana.

A capela do Portal I

2011-06-09T19:33:00.001+02:00

Hoxe tócalle o turno a outro dos monumentos emblemáticos da nosa vila, a capela da Virxe do Portal. Esta é unha postal que estaba á venda en Internet, e como podedes ver, presentaban tamén unha ampliación da zona central, onde se poden intuir a dúas personas posando ó carón do ciprés da esquerda. Os que a vendían, a datan cara ó ano 1920, e na súa traseira pon que está editada por Hermenegildo Rodríguez, e impresa na Fototipia Thomas de Barcelona.

Unha dos cousas chamativas desta postal son as dúas cruces situadas a ámbolos dous lados da porta da capela, que so vira antes na portada do libro "Ribadavia y el santuario del Portal. Historia, arte y fenomenología religiosa" de José Ramón Hernández e Ramiro González, nunha fotografía parecida.

No Castelo III

2011-06-08T19:32:00.001+02:00

Tampouco é que queira aburrirvos con este tema, pero o caso é que acabo de atopar esta nova foto do interior do Castelo, e como a semana pasada falamos del, hoxe fago este engadido con este novo aporte, máis que nada, para que quede constancia dos cambios que se foron producindo co paso dos anos, ainda que non sei moi ben en que ano poderia estar feita esta foto.

No Entroido do ano 1951

2011-06-07T19:26:00.000+02:00

Esta foto tíñana os pais de Francisco Couto, xa que eran veciños desta muller, cando despois de casdos foron a vivir á Porta Nova de Arriba.
Dela xa puxemos outra foto, e agora a podemos ver disfrazada no entroido do ano 1951, tal como se pode ler na foto.
É é a nai de Totó "O Viajante", e o que non sabemos é quen a acompaña, polo que , coma sempre, solicitamos a vosa axuda en forma de comentarios.
Despois de darlle varias voltas, penso que podería estar sacada nos xardíns do parque Robla, xa que se intue a fonte detrás e o monte de Santa Marta.

Xogando ó trompo

2011-06-06T19:30:00.000+02:00

Eu nunca xoguei ó trompo. Nos meus tempos de rapaz na vila xa non estaba de moda, e ainda que algunha vez probamos a xogar con eles, non nos entrou a afección de facelo tódolos días, nin despertaba en nós a espectación que parece que desperta nestes nenos.
Grupos de rapaces así só os vin en Ribadavia cando era o tempo das canicas, por que xa sabedes que estes xogos son temporais. Cada ano, e sen saber a causa, de repente tódolos nenos empezan a xogar ó mesmo, como si dun andazo se tratara, e pasados un mes, a cousa vaise esvaecendo e os sus interes se concentran noutra cousa.
Esta foto nola envía C.G.S. e está feita nun dos campos de xogos do Colexio dos Xesuítas de Vigo, no ano 1952 ou 1953, e entre este grupo de cativos están dous ribadavienses que alí estudiaban internos. O primeiro pola esquerda é Julio Lira Pousa que faleceu hai bastantes anos, e o terceiro é Rafael Chao Gómez, fillo de Toñito.
Como podedes apreciar polas caras deles, e polo interese que amosan, a competición debía ser dura, e as fendas e roturas dos trompos importantes.
Para min tamén quizas o máis importante desta foto sexa o xogo en si mesmo. Xa non se ven imaxes coma esta hoxe en día, e de seguro que hai moi poucas fotos nas que se vexa ós rapaces cos trompos.

O aviador Piñeiro

2011-06-03T19:28:00.003+02:00

Supoño que sabedes que o famoso aviador Piñeiro, que era natural de Sanxenxo, veu dar unha exhibición á nosa vila.

Segundo o xornal"El Heraldo Militar" do día 14 de Xullo de 1913, o aviador Piñeiro voou sobre a vila elevándose a máis de 5000 metros. Numeroso público chegado da capital en varios trens presenciou as súas evolucións.
Piñeiro estivo dezasete minutos voando, saudando co seu pano branco á concurrencia que o aplaudía, pero debido as pésimas condicións do campo de aterraxe, en extremo reducido, faltoulle terreo para aterrar, polo que tratou de remontar de novo o voo, indo a parar a unhas parras cercanas.
O aviador saiu ileso mentres o aparello sufriu desperfectos de consideración.
Penso, polo que me contou meu avó, que o campo de aterraxe estaba situado á beira do Avia en San Cristobo, e que foi todo un acontecemento que quedou gravado nas retinas de tódolos que tiveron a sorte de presencialo.
A foto que teño e de moi mala calidade, pero reflicte o momento no que o público arremuíñase ó redor do avión siniestrado. Escoitei tamén falar de que na vila hai fotos mellores deste suceso, pero eu non fun capaz de atopalas.
Ese xornal tamén fala de que ese mesmo día, pola tardiña declarouse un gran incendio nun aserradoiro de madeira a carón da estación do ferrocarril, cuios danos se valoraron en 6000 pesos.
Poñovos tamén un pequeno video que narra as andanzas deste galego pioneiro do aire.

No Castelo II

2011-06-02T19:30:00.000+02:00

Onte falabamos do aspecto ruinoso que presentaba o Castelo nos anos corenta, e quizás esta foto aclare máis a cuestión. Esta é a parte de fóra da muralla que daba cara á rúa dos Escobetes, e como se pode ver, un cacho do muro estaba totalmente derruido, e cun aspecto realmente ameazante.
Esto fai que a intervención de restauración se teña que facer pola vía da urxencia, tratando de manter e consolidar a estabilidade dos muros.
Debaixo poño unha foto que aínda que ten pouca calidade, amosa os traballos de excavación feitos nos anos cincoenta no seu interior, onde se ven claramente os restos da necrópole que alí había, e a fermosa fonte plateresca que centraba o patio principal, que segundo Francisco Pons Sorolla, conservábase, aínda que caida.

No Castelo I

2011-06-01T19:30:00.000+02:00

Esquecera xa o libro de Belén Mª Castro Fernandez sobre Francisco Pons Sorolla y Arnau, e agora co gallo do remate das obras que se estan a facer no Castelo, penso que ven outra vez a conto rescatalo no blog.
Así era o interior do Castelo no ano 1951 cando este arquitecto recibe o encargo de restaurar e reconstruir o casco histórico da vila.
Parece ser que todo comenzou no ano 45 tras un informe de Chamoso Lamas sobre a monumentalidade de Ribadavia, e a necesidade de facer intervencións para conservala do xeito mellor posible.
Entre as moitas actuacións que se levarán a cabo entre os anos cincuenta e setenta en toda a vila, destaca a intervención no Castelo, na que será o propio Chamoso Lamas quen se encargará das excavacións arqueolóxicas.
Como vedes, antes das excavación, era un solar rodeado de muros que ameazaban con cair debido ás fendas que presentaban en moitos sitios as murallas, e por suposto non había nin rastro da necrópole que uns anos máis tarde aparecería baixo o chan.

A vila dende S. Marta

2011-05-31T19:27:00.000+02:00

Outra postal desas que circulan á venda na Rede. Desta destacamos a elevación do seu autor sobre o casco urbán, o que facilita unha bonita vista do conxunto da vila e dos seus arredores, como o caso do Piñeiral e a veciña Franqueirán.
É unha mágoa que a calidade da imaxe non sexa mellor, polo que non se poden ver os detalles para tratar de datala, cousa que eu non me arrisco a facer.
O que me asombra é a abundancia de viñas e de terreos cultivados que van ascendendo pola aba do monte, atravesados polo serpenteante camiño vello que ía ata A Franqueirán, por onde estaba o depósito da traida, que eu non logro localizar na foto.
En fin, se vedes algún detalle que vos chame a atención e que facilite a datación, facédemo saber.

José Rodríguez Fernández

2011-05-30T19:30:00.001+02:00

Hai xente á que os poucos se lle colle agarimo, e eu, pouco a pouco lle fun collendo moita estima a este home que vedes fotografiado aquí, cando ainda era moi novo. Trátase de D. José Rodríguez Fernández, máis coñecido polo alcume de "Pepe o da Botica", e digo que lle fun collendo moito afecto, por que grazas ás súas fotos, e á deferencia que teñen conmigo os seus netos Mª José e Francisco, estase a converter nun dos protagonistas indiscutibles deste blog.
Vímolo nunha chea de imaxes, en excursións, nun grupo de teatro, e incluso aparecía tamén na película da voda dos meus pais. Foi un personaxe moi entrañable na vila desde que chegou a ela moi novo procedente do seu pobo, Varille no Carballiño, onde nacera no ano 1891, para traballar na farmacia dos Sánchez. Alí estivo toda a vida, levando o día a día da botica, e de aí é de onde ven o seu alcume, aínda que pola súa muller, tamén lle chamaban "Pepe o da Juana"
Como podedes comprobar en moitas imaxes deste blog, era todo un cabaleiro, e moito mellor persoa. Sempre vestía dunha xeito impecable, cunha elegancia e un saber estar innato e natural en el.
Esta foto debeuna facer recén chegado á vila, supoño que entre os anos 1910 e 1920, case con toda seguridade en Foto Chao, que tiña ese pano decorativo de fondo no seu estudio , que xa vimos noutras fotos.

Na Alaxancha

2011-05-27T19:31:00.000+02:00

Sigo insistindo neste nome que eu escoitaba de pequeno: "Alaxancha". A verdade é que non sei o que significa, e tampouco se é así como se escribe correctamente. O caso é que se lle aplicaba á zona do Avia que vai dende A Foz ata as Insuas, zona na que o río acadaba unha boa anchura e quizás sexa por iso a orixe do nome. Esa amplitude do río, xunto o remansadas que ían alí as augas o facían idóneo para o baño. A causa desa tranquilidade viña dada por unhas construcións que alí había, e que aproveitaban insuas para represar a auga, que vaciaba cara ó Miño mediante unhas canles artificiais, como a modo de pesqueiras chamadas caneiros.
E así como un pequeno treito do Avia, recibe en só uns cen metros de percorrido os nomes de Alaxancha, Caneiros e Insuas.
Nesta foto que envía Francisco Couto podemos ver ós seus curmáns, nun caluroso día de verán do ano 1963, como os que nós estamos a disfrutar agora, posando nesta zona da que acabamos de falar. Ambolos dous se chaman Braulio, o pequeno é o da Cabrita, e o maior é o de Francelos.

Postal da Ponte

2011-05-26T19:32:00.000+02:00

De cando en vez dou un repasiño por Internet para ver de atopar algunha imaxe nova da nosa vila. Fago isto cada dous meses, senón sempre aparecen as mesmas cousas repetidas unha e outra vez. A verdade é que non me leva moito tempo, xa que estou acostumado a facelo, e sei onde teño que buscar, polo que ás veces aparecen cousas coma esta, que eu descoñecía.
Non sei de que ano será, pero algún de vós, ó mellor poderá aventurar unha data aproximada, máis que nada pola feitura da varanda da ponte, e pola escasa construcción da marxe dereita do río, que é a que amosa esta imaxe feita dende a beirarúa oposta ó convento de San Francisco, máis ou menos onde comenzaba un sendeiro que baixaba a rentes da ponte cara ó río Avia.

De Primeira Comunión

2011-05-25T19:33:00.001+02:00

Eu sonvos ás veces un liante, e terédesme que perdoar si a entrada de hoxe vai un pouco revolta, xa que vou a mesturar varias cousas aproveitando esta foto que me envía Francisco Couto, e que estaba en poder dos seus pais, polo que pensa que se trate de fillas de amigos ou familiares de Ribadavia.
En primeiro lugar, esta foto é perfecta para este mes de Maio, que é cando moitos rapaces celebran a súa Primeira Comunión, co nerviosismo que eso supón sobre todo para as nais, e tamén para os petos das familias nesta época de crise.
En segundo lugar, e que ninguén se me enfade, esta foto me lembra moitísimo, salvando as distancias por suposto, a unha foto moi coñecida do gran fotógrafo Ricard Terré. Eu non creo que o seu autor cando a sacou, coñecese a de Terré, pero se vos fixades un pouco, ten unha certa similitude xa que a rapaza que aparece do lado esquerdo tamén é, ou esa é a miña impresión, un pouco estrábica.
E en terceiro lugar, e xa que estamos a falar de Terré, informarvos que ata o día 30 de Outubro estará aberta a exposición "Ricard Terré. Obras Maestras" na sé da Fundación Barrié en Vigo, na rúa Policarpo Sanz nº 31. Nela poderedes ver 121 obras deste catalán afincado en Vigo.
Se vos cadra pasar por alí, non vola perdades.

O equipo dos Flacos

2011-05-24T19:30:00.002+02:00

Hai uns días fixemos algunha entrada sobre o alumnado ribadaviense do colexio dos Xesuítas de Vigo, e grazas á súa publicación, uns días despois recibín un par de fotos que nos ilustran sobre a vida alí naqueles anos.
Esta, a primeira que poño, é a foto do equipo dos "Flacos" sacada nun partido que os enfrentaba ós "Gordos" no curso 1950-51, supoño eu que celebrado nas Festas Colexiais.
O interese que ten, é que nela aparecen dous alumnos de Ribadavia. O cuarto de pé pola dereita é Juan Antonio Gómez Vázquez "Cuco", da farmacia de arriba, e o segundo agachado pola dereita é Rafael Chao Gómez, fillo de Toñito Chao, e que leva moitos anos residindo en Madrid.
Me comenta C.G.S., que é o dono da foto, e a quen lle agradezo enormemente o detalle que ten connosco, que a parede que vedes ó fondo, onde está pintada a portería, pertencía á vaquería. Os xesuítas tiñan alí estabuladas unhas vacas para proporcionarlle o leite ós internos. Un luxo naquela época de fame na que tiñán aínda vixencia as famosas cartillas de racionamento e os fielatos ás entradas das cidades.

No Pazo de Oca

2011-05-23T19:30:00.002+02:00

Non sei si lembraredes unhas fotos deste grupo de ribadavienses que puxemos fai bastante tempo. Todo empezou por unha foto deste grupo de veciños nun sitio que non eramos quen de localizar. Ó final, resulta que estaba sacada no Casino de Noia.
Foran unhas fotos, enviadas por Mª Jose Bouzas, e feitas nunha presa, as que levaron a Óscar Escudero á localización do sitio.Hoxe Mª José, nos envía estoutra, que é ben facil de localizar, amais de que no reverso leva claramente escrito: "14 de Abril de 1933. Pazo de Oca".
Como vedes, pouco a pouco vamos reconstruindo esta viaxe, xa temos localizadas tres paradas: Oca, Noia e a Central do Tambre. ¿Pararían tamén en Santiago? Seguro que si, e quizás co tempo aparezan máis fotos desta excursión.Entre os integrante deste grupo estaban Jesús Pousa, Manuel Freijido, Odilo Freijido, Benito Araujo, Antonio Freijido, José Rodríguez, e Carlos Sánchez Rey.

O misterio das campás de San Domingos

2011-05-20T19:30:00.002+02:00

Esta entrada non estaba prevista, pero a escribo por vía de urxencia, xa que considero que ten certa importancia para rematar con esta pequena serie adicada á nosa igrexa parroquial.
Como pudestes comprobar no gravado que puxemos o outro día, chamaba poderosamente a atención a ausencia da campá na torre da igrexa. Eu, a verdade, non lle din maior importancia, aínda que me extrañaba moito que ao autor do gravado se lle esquencese este detalle, tal e como eran de puntillosos estes debuxantes.
Rapidamente Lolín me fai chegar un documento que aporta algo de luz a este misterio. Trátase dun artigo escrito polo pai dominico Aureliano Pardo, que foi publicado nos Boletíns da Comisión Provincial de Monumentos de Ourense no ano 1932, e que transcribo a continuación:

"Exclaustrados los Dominicos, pasó su convento a manos del Estado, que se dió prisa a enajenar las campanas de la iglesia, según vemos por una Real Orden de 14 de Setiembre de 1837,las cuales fueron embarcadas en Vigo con dirección a Inglaterra, excepto la mayor que fué canjeada por otra de la Colegiata de dicho puerto, y resulta hoy la mejor y más grande del pueblo . Tan poca importancia daban aquellos funestos gobernantes a tan artística iglesia, en un informe del año 1844,que ni siquiera la consideraban digna de conservación .

En cuanto al edificio conventual, al ser desalojado por los frailes, cayó en manos de D. José López Noblino,representante de la Comisión de Arbitrios de Amortización de Ribadavia, el cual se aprovechó bien de él y de sus rentas hasta el 21 de Julio de 1837 en que por orden superior se hizo cargo del mismo el Ayuntamiento, a quien se le cedió en definitiva a principios del año 1851 .

Sus destinos, a partir del año 1849, fueron muchos y diversos. En dicho año y los sucesivos, encontramos instaladas en los diferentes departamentos del convento, las escuelas nacionales de niños y la academia de la banda de música ; en 1851 trasladóse allí el hospital de la Villa ; y para su más cómoda instalación derribáronse con fecha de1854 las dos alas del edificio contiguas a la iglesia o sea la mitad del mismo,quedando ésta aislada ;en el resto del."

Penso que este texto do historiador dominico explica claramente a ausencia da campá da torre, ó mesmo tempo que aporta información útil para poder datar ese gravado.

O retablo de San Domingos

2011-05-19T19:30:00.002+02:00

Así, como o vedes nesta foto, estaba decorado o ábside central de San Domingos. Os que coma min nacestes despois da década dos cincoenta, non tivestes a oportunidade de coñecelo, xa que o retablo foi desmontado no ano 1960. Daquela a sociedade ribadaviense sorprendeuse ó ver o templo iluminado polas vidrieiras que levaban moito tempo tapadas polo retablo. O que non sei é si mereceu a pena. Iso teredes que valoralo vós.

Segundo me conta Lolín este fermoso retablo foi obra de Francisco de Castro Canseco, “o Churriguera galego”. A quen llo encargou Dona Leonor Mª de Córdoba, que era a viúva de D. Miguel Sarmiento de Mendoza, Conde de Ribadavia. Rematouse o día 25 de Abril do ano 1712 , e custou 23.000 reales de vellón. Polo que si se conservase hoxe, o vindeiro ano cumpliría os tres séculos.

Como dicía antes, desmantelouse no 1960, quedando somentes no altar maior, o camarín central coas imaxes da Virxe co Neno, en actitude de facerlle a entrega do Rosario a Santa Catalina , e a San Domingos. O resto das imaxes descontextualizadas foronse distribuindo polo templo, mentres que outras pezas se aproveitaron para os altares laterais. A raiz do ConcilioVaticano II, as tres imágenes citadas, (as centrais) fueron sustituidas polo Cristo do camarín central, e trasladadas ata un altar ó lado da sacristía.

Lolín nun traballo que fixo sobre o retablo, atopou unha nota de D. Julio, que era o párroco nesa época, na que con data do 24 de Novembro, lle escribía a Monseñor Temiño, Obispo de Ourense:

”Al desmontar la casi totalidad del retablo de estilo barroco el arquitecto y el Sr. Chamoso Lamas separaron algunas piezas que consideraron de algún valor, el resto quedó como chatarra (sic) y ocupa la casi totalidad del almacén que la iglesia tiene en el hospital y acabará por pudrirse por lo que si el señor obispo lo autoriza lo liquidaré aunque sea a bajo precio” .

E así o fixo.

Grazas Lolín por esta foto, e por toda esta interesante información.

Gravado de San Domingos

2011-05-18T19:30:00.000+02:00

Na revista "Álbum Iberoamericano" do día 30 de Outubro do ano 1906 aparece esta fermosa imaxen da nosa igrexa parroquial de San Domingos.
Como podemos comprobar este gravado é moi realista, xa que os utilizaban para as ilustracións de libros e revistas antes da aparición da fotografía, polo que a maioría deles soen ser bastante rigurosos co que representan. O que non sei, é quen o fixo, nin en que ano. Non lle atopei ninguna sinatura, e unha cousa é a data da publicación, e outra ben distinta a da súa autoría.
Nel hai dúas cousas que me chaman poderosamente a atención: a primeira é a ausencia da campá no campanario, que está baleiro, e a outra é o paisano que aparece na esquina inferior esquerda apoiado nun sacho. Máis parece andaluz que galego
Esta entrada ía publicarse o pasado día 12 de Maio, encabezando unha pequena serie adicada a este monumento, que segundo nos conta a nosa amiga Lolín Lira, estivo a piques de desaparecer despois da Desamortización, cando a Comisión de Fincas encargada da valoración dos monumentos da nosa bisbarra, non a considerou de interese.
A orde de entradas non creo que altere o producto final. Disculpas.

As festas de San Pedro

2011-05-13T19:29:00.000+02:00

Non sabía eu da importancia que tiñan as festas de S. Pedro que se facían antigamente cada 29 de Abril na nosa vila. Quizás sexa pola miña idade, xa que dende que teño uso de razón, só vin nesas datas as Feiras do Viño.
A festividade celebrábase na igrexa de San Domingos, e o ambiente en Ribadavia debía de ser espectacular. Parece ser que viña xente de moi lonxe para pasar por debaixo do santo, para que este lles curara dos seus males, en especial das depresións, das epilepsias, dos meigallos, e dos endiañamentos.
A vila desbordaba de xente e de telderetes, nos que os vistantes mercaban figuriñas feitas de resina, e rescritos, como o que aparece na foto gracias a amabilidade de Lolín Lira. Parece ser que estos documentos foran promovidos antigamente pola Igrexa, a modo de concesión de gracias a los fieles, pero como a cousa foiselles das mans, e o mercado encheuse de burdas falsificacións comerciais, trataron de desterralas. Como proba, podedes ver como este, está escrito nun latín macarronico, e non contén ningunha bendición nin nada oficial que se poida asociar coa Igrexa.
No ano 1888 o semanario humorístico de Ourense O tío Marcos da Portela publicou un longo poema no que debuxa o ambiente ribadaviense nese día:

"Era a vila do Ribeiro /unha feira de meigallos, / un formigueiro de xente,/ o demo e a nai de escándalo; /había en cada corruncho /cuasque un bosque de ramallos, / un mundo de incenso e mirra, /de rescritos un ouceano, / e de figas, xa non se diga, /había para encher un carro; / e todos mercaban nelas /pra escorrentar os meigallos, /pra se librar do mal de ollo, /pra esparxer o tangaraño /e pra que o ramo cativo/ non lles medrase no cacho..."

Outra proba do que sucedía nesta festa, nolo conta o antropólogo Carmelo Lisón Tolosana no seu libro "La España mental: El problema del mal. Demonios y exorcismos en Galicia" editado por Akal. No que se describe o que pasaba dentro da igrexa de S. Domingos ese día, tal como transcribo a continuación:

"La misa y la procesión revistieron un carácter marcadamente rural; apenas tomaron parte los ribadavienses; sólo mujeres de aldeas se disputaron tercamente el privilegio de llevar las andas del santo en la procesión. En la iglesia y desde muy temprano las mujeres se apiñan y se enzarzan junto a la imagen del santo tratando de pasar por debajo de la peana, que sostiene una mesa, nueve veces en forma de cruz al mismo tiempo que —los que lo saben— dicen: «Válame san Pedro y me saque o demo do corpo». Tocan los pies del santo o su fimbria con la mano o pañuelos para acumular bendición. Una mujer le dice a otra, de aspecto normal, tratando de convencerla en su indecisión: «Pasa que che é bo». Como varias quieren pasar a la vez el griterío y los empujones crecen. El sacristán trata, dando gritos, de poner un poco de orden, pero no lo consigue; el coadjutor pasea nervioso por la sacristía y saliendo les invita a que «dejen eso», pero nadie le oye.

Una mujer en sus treinta años comienza a contorsionarse y «berrar»; otras intentan pasarla por debajo del santo pero no lo consiguen; la sientan para calmarla, le dicen suavemente cosas y después la pasan, amansada, las nueve rituales veces. Sentada en un banco vuelve a bramar, pero sólo mueve la cabeza, no hace ademanes ni articula palabras inteligibles. Un hombre de unos treinta y siete años, bien vestido, comienza a berrear con mucha más potencia que la mujer; la gente se arremolina a su alrededor y se sube a los bancos próximos para apreciar mejor el espectáculo; gesticula, mira al vacío y se deja conducir por su acompañante, más joven, que logra acercarlo a la peana de San Pedro y pasar por debajo. Después no sabe qué hacer con él y lo deja arrodillado en el presbiterio; el enfermo se agarra a la verja, chilla balanceándose hacia atrás y hacia adelante y se contorsiona extrañamente.

Una mujer se aproxima al aturdido acompañante para decirle que no espere, que lo pase ocho veces más por debajo del santo para que cure. Lo conduce nuevamente a la fila de los que esperan y cuando llega junto a la imagen levanta la mano como si fuera a pegarle pero no llega a tocarlo. A sus gritos responden los de la mujer que también se resiste a pasar. El sacristán reniega una vez más por el bullicio, pero su voz es ahogada por el extraño dúo de los espíritus; llega el párroco, da palmadas intentando hacerse escuchar y vocea que ese comportamiento es impropio del templo, pero una mujer se le acerca humilde y poniendo las manos juntas le dice suplicante: «Déixenos, señor cura, por favor». El coadjutor comienza una misa y la gente se aproxima al altar para oírla con respeto.

«Empecé a ayudar a misa a los nueve años y desde los catorce soy sacristán (...); tengo setenta y cuatro (...). Yo y otro sacristán les decimos las palabras que tienen que decir y cómo tienen que pasar (...). Siempre hay algún cabezudo que al quererlo pasar por debajo no quiere pasar y yo y los familiares les ayudamos a pasar (...). Le llaman cosas horribles al santo, póñenle los cuernos y dicen: "¡Cabrón, bótame fora o que teño no corpo (...). Son más mujeres que hombres. Una moza de Vigo era imposible dominarla; la prendimos de manos y piernas contra un banco y éramos cuatro. La metimos por debajo del santo. Después yo fui a la pila bautismal y le di un trago de cosa buena, de las fuentes de acristianar; vino a bien y le fue pasando. La metí en la sacristía y le puse una estola (...). Al año siguiente vino y me dijo: "Ahora viene usted a comer commigo" (...). Muchas tienen echado como una nuez llena de borra (...) (el meigallo), esto fuera de la iglesia (...). A veces se desmayan porque traen o demo no corpo; muchas echan espuma por la boca; al recobrar el conocimiento unas se encuentran mejor y otras no. No se acuerdan de lo que les hemos hecho (...). Muchas vienen como si fueran mazadas a palos, agarradas entre familiares (...). Después de las ceremonias se quedan como borrachas, como muertas, molidas por no echar para afuera el bocado malo (el demonio puede entrar al comer algo) que tienen. Si echan ese bocado quedan útiles; si lo echan quedan un poco estroncadas, pero después vuelven en sí.»

Experiencias del sacristán; diapositivas que van configurando la trama cultural subyacente".

Non me extraña nada o costume que tiñan os rapaces e rapazas da vila o sairen ese día da súas casas. Tapaban a boca coas mans, e ó que falaba lle dicían: "Pecha a boca, que che entra a merda do demo".

Problemas co servidor

2011-05-13T19:16:00.007+02:00

Non pensedes que estou a reducir o número semanal de entradas. O que sucedeu foi que o que estaba preparado para publicarse o Xoves 12 de Maio, non saíu á luz por problemas alleos á miña vontade. Seica os servidores de Blogger estiveron ese día en reparacións.
Isto non estaba previsto, pero é o que hai. Veredes esa entrada nos vindeiro días.

A presa

2011-05-11T19:27:00.001+02:00

Tiñámos a certeza de que en tempos exístía unha presa no Avia, no tramo que vai da ponte de San Francisco á ponte de Ferro. Falamos dela en varias ocasións, e como xa dixen noutras entradas, o muiño estaba situado na marxe dereita do río, na curva que describe un pouco máis abaixo da do Amil, mentres que a presa atravesaba o cauce ata incrustarse nas laxes que había debaixo das casas que lindaban co vello Matadeiro. Isto facía que o tramo superior da presa fose de augas calmas, e o aproveitasen incluso para dar paseos nalgunha barca que alí había.
Fai tempo xa publicamos unha postal onde se vía perfectamente a presa, mentres que na foto do ano 1925 feita pola Srta. Ruth Matilda Anderson, esta xa estaba en vías de desaparición.
Hoxe traio esta postal que tamén descoñecía e que atopei en Internet. Pese á súa mala calidade podemos ver como era esta construcción dende a parte baixa da marxe esquerda, onde vemos a un grupo de mulleres lavando roupa.
O que sigo sin saber é o nome desta presa.

Fantasmas

2011-05-10T19:28:00.001+02:00

De sempre hobo na vila unha grande tradición teatral. De todos son coñecidas as Mostras que se veñen celebrando dende os anos sesenta, pero quizás moitos de vós non saibades que nos anos vinte, trinta e corenta se montaban obras organizadas por grupos "amateurs" nos que algúns dos nosos veciños mataban a súa vea escénica e cultural, tal e como se pode comprobar nas hemerotecas.
Tiñan estas representacións, as máis das veces, motivos benéficos, e aínda que a xenerosidade da vila está fóra de toda dúbida, tamén existía no público unha certa curiosidade por ver como se desenvolvían sobre as táboas os seus conveciños.
Sei polos xornais vellos que moitas delas se facían no cine España (o do Medio), e non só se puñan en escea obras teatrais, senón que as veces as funcións eran mixtas, e nelas tanto se escoitaba a unha rondalla, un coro, como se declamaban poemas.
Esta foto está datada o día 4 de Maio do ano 1922, e na súa traseira pon:"Cuadro que representó la comedia de Linares Rivas " Fantasmas" a beneficio de los hambrientos rusos".
Posan nela o elenco de actores amateurs que puso en escea esta obra, do que só coñezo a José Rodríguez Fernández, máis coñecido por "Pepe o da botica" que era o avó de Mª José Bouzas, a propietaria da foto. Tamén poño unha foto do libreto da obra, xa que este autor galego gozou de certa fama sobre todo na sociedade de provincias.

O tío Serafín

2011-05-09T19:28:00.001+02:00

Este que vedes aí apoiado na dianteira dun Seat 1500, é un ribadaviense que quizás muy poucos coñezan, xa que de moi novo emigrou a Arxentina e alí se estableceu.
Trátase de Serafín Couto Touza, que era o irmán maior dos Couto, ou sexa, tío de Francisco Couto, que é o propietario da foto.
Me conta que lle sacou esta foto na única viaxe que fixo a España, que debeu de ser a finais dos anos sesenta ou principios dos setenta.

Feira na Praza

2011-05-06T19:30:00.000+02:00

Eu sabía que, en tempos, a feira se facía na Praza Maior, pero agora mesmo non lembro onde o lin, e tampouco cando se deixou de facer alí. O que si lembro é que nos anos sesenta e principios dos setenta, nos días de feira a vila rebordaba de xente por tódalas rúas. A actividade comercial era moi intensa, e viña a xente dende moi lonxe, naqueles autobuses que portaban uns letreiros de "Servicio discreccional", e que tiñan na traseira un departamento para o gando.
Lembro especialmente un, dunha marca norteamericana, de formas redondeadas e pintado de cor branco e azul, que penso que era dunha empresa chamada "Os Americanos". Viña coa baca atestada de mercadorías, e pola tardiña, cando o cargaban para o regreso diante dos Jardinillos, facíame gracia ver como os paisanos empurraban ás vacas que se resistían a subir pola rampa traseira.
Lembro tamén como os postos ateigaban os arredores da praza de Abastos, desviando a atención cara a esas rúas, deixando baleira a Praza Maior, que durante moitos anos, segundo o meu criterio, permaneceu sen vida, á espera de novos usos.
Hoxe en día a Praza é un maravilla. Da xenio vela, chea de terrazas, de xente, de nenos xogando. Voltou outra vez a ser "o centro", quizás o centro social, pero en definitiva un referente para os veciños e para os que nos vistan.
Atopei en Internet esta postal que non coñecía. Debe de ser da segunda década do século pasado, e deixa ver ás claras como respiraba a Praza. Hoxe tamén respira. Que siga así, e que sexa por moito tempo.

Nos cursos do PPO

2011-05-05T19:29:00.001+02:00

Dende fai moito tempo o Ribeiro e os seus habitantes veñen pelexando pola mellora da calidade dos seus caldos, innovando tanto nos procesos agrícolas como nos enolóxicos. Moitas foron as iniciativas para dar esa formación que se demandaba, e unha delas é a que hoxe amosamos nesta fotografía que nos envía Mª José Bouzas.
Nela podemos ver ó seu pai "Quico" en primeiro temo, vestido con bata branca e garabata, plenamente concetrado nun análise enolóxico. Detrás tamén vemos ó Gonzalo, que é o dos lentes, e ó Alfonso "de Ventosela" con chaqueta escura, e mirando á cámara. Os outros é mellor que os identifiquedes vós, non vaia a ser que eu meta a pata.
A foto debeuse de sacar a principios dos anos setenta nuns galpóns que se instalaran no xocalco superior da Alameda, a rentes do palco da música para desenvolver neles os cursos do P.P.O. (Patronaato para la Promoción Obrera).
Bastantes anos antes de que se fixera esta foto xa se facían no Ribeiro cursiños para mellorar as técnicas agrícolas relacionadas co viño, como podemos constatar no xornal ABC do día 22 de Xullo do ano 1933. Na páxina 11 aparece unha foto a páxina completa feita por Foto Chao, e no seu pé podemos ler o seguinte texto:
Cursillo intensivo en Ribadavia. En la capital del Ribeiro, y con asistencia de muchísimos vitivinicultores, se ha desarrollado un curso práctico semanal, organizado a cargo del personal técnico del la Estación Ampelográfica Central, con la colaboración del profesor de la Escuela de Ingenieros Agrónomos Sr. Marcilla. Trabajos de laboratorio, prácticas de campo y de bodega, y conferencias han tenido un carácter de aplicación a los problemas vivtivinícolas de la zona.(Foto Chao)
Podedes velo premendo aquí.

A Porta Nova por Couto

2011-05-04T19:27:00.000+02:00

Francisco Couto fíxonos caso, e nestas pasadas vacacións de Semana Santa, veu pola vila e aproveito un ratiño de tranquilidade para facer un fermoso apunte deste recanto tan chamativo da muralla.
Polo que me conta, o Venres Santo pasou por alí, e a uns escasos metros da casa onde vivían os seus pais cando el naceu, hai un pequeno banco. O banco seica está diante da ventá do que lle pareceu un local de fisioterapia, pero o caso é que se atopou tan cómodo e tan tranquilo, que nun intre fixo esta pequena maravilla.
Grazas de novo Francisco.

Carlos e Tirso Sánchez

2011-05-03T19:32:00.004+02:00

Non quero enrevesar moito esta entrada, pero aproveito esta foto de D. Carlos e de D. Tirso Sánchez aparecida na revista "O noso lar" dos Xesuítas de Vigo no número de Xaneiro do ano 1921, para contarvos unha pequena historia de amor.
Carlos e Tirso aparecen retratados na revista como exemplo de bós exalumnos, cando xa estudiaban en Compostela Preparatorio de Farmacia, curso no que obtiveron cada un catro matrículas de honra. Como sabedes eran netos de D. Castor Sánchez, primeiro boticario desta saga que se estableceu en Ribadavia no século XIX, amais de fervinte seguidor da causa carlista como deixou escrito nun comentario a nosa benquerida Lolín Lira.
Pois dando voltas por internet atopei unha fermosa historia no número 8 da revista " O candil" do Colexio público de Bueu. Neste monográfico sobre o veciño desa vila mariñeira D. Víctor Said Armesto, é onde que se conta como D. Castor Sánchez, xefe do carlismo ourensán entablou amizade con D. Pedro Martínez Casal, notable político de Pontevedra, quen o invitou ás festas da Peregrina.
D. Castor acudiu coas súas fillas Benigna e Teresa, e as súas achegadas Rafaela e Amadora Santoro.
Na festa, as rapazas ribadavienses deberon de causar unha grande impresión pola súa beleza ós xóvenes pontevedreses. E segundo esta publicación, Antonio García Varela ronda a Teresita, Pepe Lino a Benigna, Víctor Said a Amadora, e Julián Besteiro a Rafaela.
Parece ser que os tres primeiros romances acabarían en voda, e en concreto D. Victor Said casa con Amadora Santoro Borrajo no ano 1902, tras moitas visitas á casona que o pai dela , D. Rafael Santoro Araujo, tiña en Cuñas, concello de Leiro.
Si queredes saber máis da vida no Ribeiro de D. Víctor Said e de a súa muller Amadora Santoro pulsade derriba deles e veredes ás súas fotos, e algo da súa historia no blog "Roucos" sobre a historia dese lugar de Cenlle.

Totó

2011-05-02T19:28:00.001+02:00

Seguindo co fío da revista "O noso lar" do Colexio dos Xesuítas de Vigo, onde estiveron numerosos alumnos da nosa vila e da súa bisbarra, hoxe poño esta páxina completa do número correspondente ó mes de Xaneiro do ano 1950.
Nela hai un artigo de fondo escrito por un rapaz chamado Antonio Freijido Pousa, Totó, que nese ano cursaba 1º de Bachalerato, co que supoño que debería de ter no momento da foto uns 11 anos.
Totó era fillo de Antonio Freijido e de Emilia Pousa, e amais de ser moi bó estudiante, e o único varón da familia, era como se pode comprobar pola foto un rapaz con moito engado.
Foi unha mágoa que morrese uns anos máis tarde tras unha penosa enfermidade.
Si pulsades na foto, ampliarase e así poderedes ler tamén o artigo.

Dentro do Castelo

2011-04-29T19:30:00.000+02:00

Nesta Semana Santa non tiven a oportunidade de pasar por Ribadavia, e quedoume pena, xa que nas últimas veces que estiven alí, o Castelo estaba pechado, e lin nalgún xornal que nestas festas ían permitir o acceso ó público, dentro dun plan de visitas guiadas, ás que había que anotarse con anterioridade nunha lista.
Como vedes hai moito tempo que non visito o interior do Castelo, e non sei como está agora por dentro. Pero quizás esto non teña a máis mínima importancia, xa que coma min, moitísima xente da miña idade o recorda dun xeito especial. Temos as imaxes del moi ben gardadas na nosa memoria, coñeciamolo palmo a palmo, xa que de rapaces xogamos todo o que quixemos e máis alí dentro.
Moitos cativos suspirarían hoxe por poder botar un escondite entre as súas murallas, e torreóns; por disfrutar da liberdade de pasar unha xornada completa gatuñando entre os seus muros. En definitiva por ter o seu propio castelo, como o tivemos nós.
Sei que cos tempos que corren a cousa non é doada. A seguridade non se pode garantir, e a imbecilidade e o incivismo seguen a estar presentes na nosa sociedade, como estiveron sempre. Senón lembrade aquel inverno, no que uns vándalos destrozaron a capa protectora de poliester coa que se impermeabilizara o interior da piscina que alí había, tirando dentro dela grandes pedras da muralla. Nunhas horas desfixeron o traballo de moita xente. E non só iso, senón que deixaron durante moitos anos á vila sen piscina.
O outro día atopei esta postál na Rede. É bastante antiga, e pode que forme parte desas series coloreadas que non son capaz de situar no tempo. Pero cando a vin, o primeiro que se me veu á cabeza, eran as tardes que pasamos áhí. Os bocadillos que tomabamos de merenda sentados horas e horas neses balcóns que hai derriba da porta. Dende alí o vixiabamos todo. Era como si estivésemos na cima do mundo, era o noso castelo particular. E nós eramos os reis, os amos do Castelo.

Tamén pode ser que ó ver a postal tivese fame.

In Memoriam D. Javier Meruéndano Fermoso

2011-04-28T19:29:00.002+02:00

A "Asociación dos Antigos Alumnos do Colexio Apóstol" dos Xesuítas de Vigo veñen de dixitalizar a colección completa da revista colexial "O noso lar", que se ven publicando ininterrumpidamente dende o ano 1920.

É un documento de excepcional importancia, xa que os números están cheos de fotografías, artigos, e actividades que realizaron tódos os alumnos que pasaron polas súas aulas, que foron moitos e de toda a nosa xeografía, e como non, entre eles , tamén algúns da nosa vila.
Así a bote pronto, atopei este artigo sobre o noso ilustre conveciño, acompañado desta foto. Titúlase "In memoriam de D. Javier Meruéndano Fermoso. Antiguo alumno del Colegio Apóstol Santiago" e aparece no número de Decembro de 1940 e volo transcribo a continuación:

"D. Javier Meruéndano Fermoso, nació en Ribadavia el 30 de Noviembre de 1894, concluyó sus estudios en la Universidad de Madrid en Junio de 1917 habiendo obtenido la calificación de Sobresaliente en los ejercicios de Licenciatura en Derecho y pocos meses después obtuvo el premio de la Fundación Montalbán.

En Noviembre de 1919 hizo oposiciones al Cuerpo Consular obteniendo el núm. 8 y siendo destinado al Consulado de España en Bucarest en donde permaneció hasta el año de 1924 en que se le agregó al cuerpo de Economía Nacional por el Gobierno del General Primo de Rivera. En Septiembre del 1926 pasó a ocupar el Consulado de Tampa (Estados Unidos de Norte América) hasta 1928 en que se le nombró Representante Diplomático de España en la República de Santo Domingo. En Mayo de 1931se le nombró Cónsul de España en Roma, cuyo Consulado desempeñó hasta 1933 en que como Agregado Comercial de la Embajada en París pasó a dicha ciudad en 1934 se le confirió por primera vez el cargo de Director General de Comercio y Política Americana, del que dimitió en Febrero de 1936 con motivo de la subida al Poder del Frente Popular, pasando nuevamente a ocupar su anterior cargo de Agregado Comercial de la Embajada de España en París donde se encontraba al estallar en nuestra Patria el glorioso Alzamiento Nacional al que se adhirió desde el primer momento por lo que fué destituido por el Gobierno rojo de Madrid del cargo que ocupaba con pérdida de su carrera.

En Noviembre de 1936 se le destinó a la Secretaría de S. E. el Jefe del Estado, permaneciendo en Salamanca hasta que organizado de nuevo el Ministerio de Industria en Bilbao ocupó por segunda vez la Dirección General de Comercio que desempeñó hasta 1939 en que pasó a la Embajada de París regresando de Nuevo a España a fines del actual año por habérsele nombrado Consejero Comercial del mencionado Ministerio de Industria. Se hallaba propuesto para ocupar la Secretaría de dicho Ministerio cuando pocos días antes le sorprendió la muerte.

Se hallaba en posición de una Condecoración alemana, otra rumana y el Gobierno español le Confirió asimismo la de Caballero de la Real y distinguida Orden de Carlos III.

Había publicado varias monografías que merecieron el honor de ser impresas por el Ministerio de Estado, y entre ellas merecen mencionorse una sobre las relaciones Comerciales de España con Rusia cuando se hallaba en Bucarest y otro sobre la exportación de la naranja a los Estados Unidos cuando desempeñaba el Consulado de Tampa. Así mismo intervino como técnico en diversos tratados Comerciales con Francia, Alemania e Italia.

Como cosa curiosa merece mencionarse el papel que jugó en su vida, el número 8. Ocho era el número que se le asignó cuando estudió el Bachillerato en el Colegio del Apóstol Santiago en la Guardia en 1904; fué el que correspondió cuando el sorteo militar; obtuvo el número 8 en las oposiciones al Cuerpo Consular y el 8 de Octubre último le dieron sepultura en el Cementerio de San Justo en Madrid.

A sus hermanos D. Manuel y D. Alejandro, Abogado y Médico respectivamente en la villa de Rivadavia, también Antiguos Alumnos, y demás familia enviamos nuestro más sentido pésame."

Don Siro (2ª Parte)

2011-04-27T19:32:00.002+02:00

No número do 2º semestre do 2003 da revista leonesa "Argutorio", atopei un artigo escrito polo historiador Manuel Olano Pastor sobre a historia recente da poboación berciana de Bembibre. Nela fai unha breve semblanza deste ilustre fillo desa vila, que tanta relación tivo con Ribadavia. De ahí é de onde saquei eu algúns destes datos, e a primeira foto que é do ano 1926. Os outros están extraidos da hemeroteca do ABC. A segunda foto xa é de cando era Gobernador Militar de Madrid, é dicir uns poucos anos antes do seu pasamento.

Siró Félix Ervigio Alonso Alonso que naceu en Bembibre (León) o 27 de Marzo do ano 1895, era fillo dun oficial segundo do Corpo Administrativo do Exército chamado Siró Alonso de la Huerta, e da mestra titular de primera enseñanza Umbelina Alonso López, tiña dúas irmás, Ángeles y Mercedes. Ingresou na Academia Militar da Coruña o 28 de Agosto de1910, sendo promovido ó emprego de subteniente de infantería o 3 de Xullo de 1919. Neste punto o historiador e o ABC non están dacordo, xa que o diario madrileño publicou con motivo do seu falecemento unha breve semblanza del, e asegura que onde realizou os estudios foi na Academia de Infantería de Toledo.
O caso é que o 6 de Xuño de 1929 casou en Madrid coa nosa veciña Celestina Gallego Reñones, coñecida en Ribadavia como Doña Celeste, á que alcumaban "A Xenerala" con quen non tivo descendencia.

A súa traxectoria castrense comenzou no Servicio Xeográfico e Cartográfico do Exército, pero xa no ano 1919 é destinado á Policía Indíxena de Larache, e despois á Segunda Bandeira do Tercio, distinguíndose nas hostilidades con Marruecos. Alí foi ferido de gravidade nunha perna, e pola súa épica actuación sería elevado ó grao de Comandante por méritos de guerra o 31 de Agosto de 1922.

Cando comenzou a Guerra Civil, (segundo o xornal ABC), estaba en Ribadavia en situación de retirado, pero foi el quen proclamou o estado de excepción na vila e foi nomeado Comandante militar de Ribadavia. Pouco meses despois mandaría unha Bandeira da Lexión, coa que tomará o Cerro de los Ángeles en Madrid. O ascenden no 37 a Tenente Coronel e participa na batalla de Brunete, polo que o voltan a ascender por méritos a Coronel ese mesmo ano.
Logo tomou parte nas batallas de Teruel e Aragón, e no ano 38 ó mando da 155 División ocupa Cataluña.

Rematada a Guerra foi Gobernador Militar de Alicante e Pontevedra, sendo ascendido a Xeneral de Brigada no ano 40, ocupando tamén o cargo de Xeneral en Xefe da Agrupación Especial de Costa das Rías Baixas. O 24 de Setembro de 1943 ascende ó emprego de Xeneral de División, e se lle nomea Gobernador Militar de Madrid.

Entre as moitas condecoracións que recibiu polo seu gran valor, destacan a Cruz de Primeira Clase ó Mérito Militar con distintivo vermello en 1916 , a Medalla Militar de Marruecos en 1917, a Medalla Militar do Tercio Extranxeiro en 1922, a Real Cruz Militar de San Hermenexildo e a Gran Cruz da Orden ó MéritoMilitar con distintivo branco en 1943, a Gran Cruz do Mérito Naval, a portuguesa Gran Orden de Aviz, e a Encomenda de Isabel a Católica.
Foi no desempeño do seu cargo en Madrid, cando se sentiu enfermo, retirándose ó seu pobo natal en León onde finou de cancro de pulmón o 9 de Xuño de 1951. Alí foi soterrado, en Bembibre, sen honras militares polo seu expreso desexo.

Nesa localidade castelá ten adicada unha rúa.

Don Siro (1ª Parte)

2011-04-26T19:30:00.003+02:00

Seguro que escoitáchedes falar moitísimas veces de D. Siro, o home de Dona Celeste, "A Generala", chamada así porque el era, cando morreu no ano 1951, Xeneral de División do Exército.

Dona Celeste cando quedou viúva recluíuse na súa casa, que estaba xusto ó carón do Cine España, tamén chamado popularmente "O do medio", edificio do que penso que era tamén propietaria. A fachada da súa casa, hoxe en día desaparecida, daba á rúa do Progreso, e lembro que era de pedra con portas e ventás pintadas de cor azul escuro, mentres que a parte traseira daba á Fonte da Prata, onde tiñan un pequeno xardín cunha grande cerdeira, á que só os máis destemidos ousaban irlle ás cereixas subindo polo tellado do cine.
É nunha das terrazas traseiras que tiña esa casa onde posa D. Siro Alonso para o fotógrafo Chao. A foto é propiedade de Lolín Lira, que tivo a amabilidade de enviarma ó ler o dos "Corzos da Peneda". Ela, coma min, por todo o que oira falar del, tiña a idea de que D. Siro, como calqueira xeneral do exército, debía de ser un home moi maior, polo que se levou unha grande sorpresa cando Toñito Chao lle regalou esta foto, e como di ela: "llo presentou".
Non sei en que ano se faría esta foto, pero como podedes ver era un home xoven, atlético e ben parecido, que morreu moi cedo, á idade de 56 anos.

Unha das súas grandes pasións era a caza, pero cando non podía disfrutar dela, dáballe ó gatillo nas competicións de tiro de pichón. Foi un dos mellores tiradores de Galicia, como podemos consultar nas hemerotecas, gañando tiradas en moitas localidades da nosa xeografía.
Si vos son sinceiro a min esta foto deixoume impresionado, primeiro pola elegancia do seu vestir, o corte, a pulcritude do traxe, os seus inmaculados zapatos; e segundo por esa pose tan estudiada, na que todo está perfectamente controlado: as mans, a faciana elevada, etc. Como para dar impresión de aplomo, de seguridade, nunha palabra de mando. Nótase claramente que aínda que esta na súa casa, coa escopeta, e rodeado dos trofeos acadados nas tiradas, o seu semblante é o dun home moi seguro de si mesmo e afeito a mandar.

Ribadavia por Sobrino

2011-04-25T19:35:00.002+02:00

Nunha revista do ano 1913 denominada "Ilustración Española y Americana"aparecía esta fotografía dun cadro de Sobrino no que se representa unha fermosa vista da nosa vila.

Pola importancia e o peso que tivo este artista na pintura galega penso que é salientable dar a coñecer esta obra, da que a única noticia que teño é esta foto en branco e negro, xa que non fun quen de obter ningunha foto en cor, nin saber onde se atopa na actualidadee.
Carlos Sobrino Buhigas naceu en Pontevedra no ano 1885, e morreu en Vigo no ano 78, e xa de moi novo mereceu varios recoñecementos nas Exposicións Nacionais de Belas Artes. A súa pintura poderíase encaixar dentro da tendencia de realismo folclórico postimpresionista, moi emparentada coa de Sotomayor, ou Zuloaga. Deixou numerosos debuxos e ilustracións das viaxes que fixo por Galicia.

Si queredes saber algo máis sobre a súa vida e a súa obra podedes pinchar neste enlace que vos levara a un .pdf do Anuario Brigantino, onde Angel Núñez Sobrino presenta un estudio sobre a súa faceta artística, na que fala incluso, duns debuxos que fixo da igrexa de San Xoán da nosa vila, que eu tamén descoñezo.
Perdoade pola calidade da imaxe, pero xa sabedes de onde está sacada. Máis non puiden facer.

D. Modesto Sánchez

2011-04-15T19:28:00.004+02:00

Na primeira das fotos que poño debaixo podemos ver de pé a D. Modesto Sánchez, acompañando a Faustino Santalices que é o que está sentado. Os dous, que eran moi amigos, formaban o grupo de solistas da Coral de Ruada, e xuntos recorreon o mundo dando a coñecer o noso folclore.
De todos é sabido quen era Faustino Santalices, pero hoxe toca falar de D. Modesto Sánchez, ilustre gaiteiro ribadaviense, e irmán do boticario ribadaviense Carlos Sánchez.
Meu pai falárame algunha vez del, e contábame como fora a velo actuar ó teatro María Guerrero de Madrid. Efectivamente, na hemeroteca do ABC puiden comprobar como houbo unha actuación de Santalices o 31 de Marzo do ano 1952 nese teatro, para conmemorar o LIX aniversario da fundación do Centro Galego de Madrid, no que se recaudaron fondos para a reconstrucción do mosteiro de Samos. Supoño eu que sería esa a actuación da que me falaba meu pai, xa que daquela el tiña 23 anos e estaba a estudiar en Madrid.
Ese mesmo ano ía ser de grande importancia para D. Modesto, quizás sen el sabelo, xa que no mes de Novembro aparece pola nosa vila Alan Lomax, do que xa falamos onte, e lles graba a el e ós seus acompañantes varios temas.
Nas gravacións feitas o día 26 de Novembro do 1952 podemos escoitar a Alan Lomax facendo unha presentación en inglés no primeiro rexistro. A Modesto acompañado de Gabriel González Adán ó tambor en varios temas, e a Antonio Domínguez, alcumado "El Pinche" cantando unhas coplas tituladas "Arrieiro de Ribadavia".
É de salientar a grabación nº 10 titulada "Bagpipe demonstration" na que Modesto explica de viva voz cales son as dúas formas de tocar a gaita: en aberto e pechado.
Esta xoias, son hoxe estudiadas polos especialistas da gaita que as están poñendo en valor, como se pode ver en moitos foros. Para poder escoitalas, só tedes que premer aquí. E pulsar logo nos cadriños negros coas frechas en branco. Si pulsades derriba dos títulos accederedes ós datos da gravación de cada tema.
Tamén existe un disco recopilatorio dalgunhas das gravacións que Alan Lomax fixo en Galicia, nas que se incluen, por suposto, as interpretacións de Modesto Sánchez. Chámase "Alan Lomax Collection-Galicia (The spanish rcordings)" e o podedes descargar na páxina de Sempre en Galiza, premendo aquí, neste enlace.
Para os que estedes moi interesados no tema da gaita, ou incluso a toquedes, tamén vos deixo unha partitura do tema "Xota vella" do seu repertorio.
Por último cabe salientar que existen outras gravacións del, tanto coa Coral de Ruada, como con Santalices, como é o caso do disco que vedes na foto, publicado na Arxentina pola Columbia Graphophone.

So me queda pedirvos que me expliquedes quen son Gabriel González Adán e Antonio Domínguez, xa que non os teño ubicados.

Que disfrutedes as cancións, e que pasedes unhas boas vacacións. Vémonos despois da Semana Santa.

Alan Lomax

2011-04-14T19:30:00.003+02:00

Seguro que este nome non vos di nada, pero este rapaz que vedes ahí fotografiado en Aragón, naceu nos EEUU no ano 1915 e adicou toda a súa vida, ata súa morte no 2002, a gravar cancións por todo o mundo, converténdose deste xeito no máis importante etnomusicólogo norteamericano, e no máis importante recopilador de cancións populares do século XX.

Fíxádevos si foi grande, que sacou á luz a figuras tan senlleiras como Muddy Waters, Pete Seeger ou Woody Guthrie entre outros.
Se facedes memoria e lembrades a película sobre a vida de Guthrie "Bound for Glory" que en España se titulou "Esta tierra es nuestra" . O protagonista durante a Gran Depresión viaxa a New York para actuar nun programa de radio de audiencia nacional. Ese programa era o de Alan Lomax.

Lomax chega a España dende Inglaterra para asistir en Mallorca a un congreso Internacional de Musicoloxía, para, por encargo da Columbia Records, grabar a uns grupos folcloricos da Sección Feminina. As avanzadas ideas de Lomax chocan de cheo coa política franquista da época, polo que durante a súa estadía no noso país sempre estará vixiado pola Garda Civil.

Recorre a península en seis meses de cabo a rabo, entre os anos 1952 e 53. E como non , tamén estivo en Ribadavia, onde se detén e rexistra varias grabacións, así como en Paredes (Leiro), Faramontaos, Luintra, Sobrado do Obispo, e na mesma Ourense, amáis doutros lugares de Galicia.

Hoxe vos poño un enlace coas gravacións que lle fixo en Paredes (Leiro) o 29 de Novembro do ano 1952 a Ignacio Barrero, Emilio Barrio, Isaac e Pepe Blanco, Camilo Santiago, Emilio Veldrón, e Silvestre Seara.
Tamén sacou fotografías, e revisando o seu arquivo atopei estas dúas que penso que poderían estar feitas na nosa bisbarra.

Hoxe en día o seu legado está repartido entre a Biblioteca do Congreso dos EEUU e a Association for Cultural Equity, onde se atopa a súa obra, e onde poderedes buscar máis información.

Na vila graba a D. Modesto Sánchez coa súa gaita, pero esa xa é outra historia, e vola contarei mañán.

Futboleiros

2011-04-13T19:30:00.001+02:00

Quen lle ía a dicir a este grupo de afeccionados ribadavienses que a selección española de fútbol ía a ser campiona do mundo o ano pasado.
Esta foto sacouse cando todos eles foron á Coruña no ano 1944 para ver gañar á nosa selección ante a veciña portuguesa por catro goles a dous nun Riazor noviño do trinque que se inauguraba ese mesmo día.
Eu como case sempre, non son quen de recoñecer a todos polo que vos teño que pedir axuda. So sei que de esquerda á dereita, o primeiro é Julio Neira, o segundo José Domínguez o "Rei do Papel", e o cuarto, o que se está a abrazar a dous amigos é Antonio Freijido.

Ourense, un século de fotografía

2011-04-13T17:50:00.004+02:00

Esta entrada só é un pequeno recordatorio de cara ás vacacións de Semana Santa. Se tedes tempo, recoméndovos que vos pasedes por esta maravillosa exposición que con tanto empeño puxeron en marcha os nosos amigos do Arquivo Visual Ourensán, e do blog "Ourense no tempo". É un percorrido pola fotografía do século pasado na capital.
Podedes botarlle unha ollada a este video publicado por Telemiño, para davos conta da importancia desta exposición.

Xa sabedes tedes unha cita no Museo Municipal de Ourense, na rúa Lepanto nº 6.

San Domingos por Couto II

2011-04-12T19:30:00.001+02:00

O outro día vos puxen un debuxo feito a plumilla por Francisco Couto no que nos amosaba a súa particular visión dun dos laterais da igrexa de San Domingos, que el dicía que estaba aínda sen rematar. Pois hoxe vos poño outro da portada da mesma igrexa.
É tamén un apunte tomado do natural, que posue un estilo un pouco diferente, coma máis áxil e desenfadado có anterior.
Outro detalle de grande sensibilidade que Couto quere compartir con todos nós. Temos que animalo para que, a pesares das súas obrigas, este verán faga algún máis.
Grazas Francisco.

Rúa Central e Pescadería

2011-04-11T19:29:00.001+02:00

Esta é outra desas pequenas xoias que atopo ás veces por Internet. E digo pequena xoia, porque cousiñas destas non se atopan tódolos días. Eu persoalmente nunca antes a vira, ou polo menos a min non me soa de nada. Está coloreada, pero malia a ese pequeno detalle, supoño que debe de ser bastante antiga, xa que iso puido ser froito dunha intervención posterior. A data vai ser difícil de adxudicarlla, pero se nos fixamos nas edificacións, no enlouxado do chan, nos muros da Fonte da Prata que está a man dereita, e na vestimenta de todos eses veciños, entre os que se incluen varias augadoras, penso que sen ningún lugar a dúbidas a foto debeuse de sacar cara ós anos vinte. Para quen non recoñeza o sitio, a foto estaría sacada dende a rúa Salgado Moscoso, a altura do banco Santander Central Hispano, enfocando o cruce entre a rúa Rego de Auga que descende pola esquerda, e Xeneral Aranda que sube pola dereita e é onde se atoparía a Fonte da Prata. O que se vé ó fondo sería a rúa Yáñez, que sube cara á Praza de San Xoán.

Na botica

2011-04-08T19:30:00.000+02:00

Esta é unha desas fotos que merece a pena comentar, xa que é antiga de verdade, e penso que sen lugar a dúbidas todos podemos recoñecer o sitio onde se sacou por varios motivos: primeiro, porque o home que está de pé á esquerda é Pepe "O da Botica"; segundo porque se vos fixades ben no caixón no que está sentado o paciente, ten talladas as iniciais "C S"; e terceiro por esa balconada feita en pedra que se asoma a Santa Marta.
Se facemos un pouco de memoria, caeremos inmediatamente no sitio, xa que a botica de D. Carlos Sánchez estivo durante moito tempo instalada na Praza Maior, no edificio dos Xulgados, que era donde traballou moitos anos Pepe, o avó de Mª José Bouzas a quen lle volvo a dar as grazas por este magnífico envío.
A escena e ben curiosa, xa que amosa ás claras como naqueles anos, nas boticas non só se expedían mediciñas, senón que tamén se atendía ós enfermos, aplicándolles os tratamentos necesarios. A escaseza de médicos, enfermeiros e hospitais facían que os boticarios e os seus oficiais fosen nalgúns casos o último recurso para moita parte de poboación da nosa vila.
Neste caso, sacaron ó doente ó aire libre, ó balcón traseiro da botica, para aplicarlle na faciana algunha fórmula maxistral en forma de cataplasma ou sinapismo. A pesares de que a foto está algo movida, vese como un dos oficiais da farmacia, sostén unha especie de bandexa onde se atopa a substancia curativa, mentres Pepe lla vai aplicando coidadosamente pola cara.
¡Fermosa imaxe!.