O ábside de San Domingos e os seus arredores

Esta foto que nos envía Lolín Lira, xa ten alo menos 50 anos, e recortei a súa parte superior esquerda, para amosarvos a parte que para min ten máis interese, que son sen dúbida  esas viñas, que lentamente van ascendendo polas abas do Piñeiral.

Non é que o ábside da igrexa non teña importancia. O que pasa, é que eu persoalmente penso que xa está fotografiado dabondo, e esa zona que se ve detrás, e que hoxe ocupa o barrio de "Os chalets", nunca a vira deste xeito, aínda que supuña da súa fisonomía polas fotos aéreas como a que puxemos o outro día.

Destacan entre a paisaxe esas pequenas construccións de dous pisos, de planta cadrada, cunha soa estancia por planta, que abundaban nas grandes viñas dos arredores da vila. Penso que algunha aínda se conserva na Barca, e lembro outras como as que había perto do camiño que ascendía dende a vila cara á Franqueirán, ou a que había na Estación nunha finca que era propiedade de Dona Celeste, "A Xenerala".

Eran alpendres destinados a gardar as ferramentas relacionadas coas tarefas agrícolas, pero cun estilo máis fachendoso, é dicir cun pouco máis de luxo. Temos que pensar que daquela, cando se construiron, estas propiedades quedaban afastadas do centro urbán, e a xente ía a elas a pasar o día, polo que a parte superior da casiña servirialles para, ademais de poder ollar toda a propiedade, facer algún xantar, e inclusive botarse unha sesta cando se terciase. 

Non é que eu saiba moito de arquitectura agraria, pero polo que recordo estas pequenas construccións non as teño visto noutros sitios, a non ser nos arredores de Ribadavia.

Grazas Lolín por compartir connosco estas fotos. 

O blog de Paco Couto

Penso que xa coñecedes de sobra ó noso colaborador Francisco Couto, un artista que ó longo destes anos nos foi aportando fotos e documentos relacionados coa súa familia, e o que é máis importante, debuxos cos que amosa a súa particular visión de Ribadavia e os arredores. 

Agora, decidiuse a compartir con todos nós outros debuxos, e algunha que outra acuarela, que ó longo dos anos foi apuntando nos seus cadernos. 

O debuxo é algo innato nel, xa que debuxa dende que era un cativo. A magoa, como el mesmo di, é a falta de continuidade, debido as máis das veces á  falta de tempo. 

Notaredes nos seus traballos unha certa deformación profesional, xa que a súa formación como arquitecto, lévao a reflexar cousas relacionadas con esa temática.

En fin, merece a pena que lle botedes unha ollada ó seu blog, e que perdades un pouco o tempo percorrendo as súas paxinas e ollando os seus traballos. 

O seu enderezo é: coutoarquitecto.blogspot.com.es

Benvido Paco.

Unha nova vista aérea

Recibo con moita ledicia unhas fotos que nos envía Lolín Lira, datadas a principios dos  anos sesenta. Esta, a primeira, é unha vista aérea da parte da Praza Maior, o Castelo, e a igrexa de San Domingos, na que podemos ver con todo luxo de detalles como estaba a nosa vila neses anos.

Na parte superior, no cruce da estrada de Francelos, vese como se está a construir a primeira "Estación de servicio" de Ribadavia, que penso que era propiedade do Sr. Gil. Coméntame Lolín que antes dela, só existían dous surtidores, un no cruce da estrada do Carballiño, propiedade do Sr. Meliñas; e outro en San Francisco, propiedade do Sr. Antonio de Quíns.

Un pouco máis abaixo vese tamén a vella cárcere-cuartel da Garda Civil, que pola forma que teñen os seus tellados parece que debía de ter unha especie de patio interior.

Se está a rematar tamén o edificio do Sanatorio, na Alameda, ó que lle falta toda a carpintería exterior, e un pouco máis arriba vemos o Grupo Escolar, flanqueado pola cara esquerda, por  un patio de sábrego, que remataba nunha pequena pendente, sobre a que se alzaba o chalet de Isabel "A Comadrona" illado entre viñas ate que se abriu a rúa de López Ramón, que subía desde o Castelo ata  "Os chalets". De feito na esquina superior dereita, vemos outra casa rodeada de viñedos que era propiedade da familia Freijido, e que estaba situada no que hoxe en día sería máis ou menos o inicio da rúa Otero Pedraio, xusto no cruce coa de López Ramón.

No Castelo non había nin piscina, nin pistas deportivas, que se fixeron uns anos despois.

E por último facer notar que o día que se sacou a foto, debían de cair os paxaros da calor que facía, xa que non se ve un alma pola rúa.

Castrelo según Couto

Hoxe poñemos outra desas pequenas obras de arte que, o noso colaborador, Francisco Couto nos envía dende Madrid. Como podedes ver trátase dun apunte de Castrelo, que tiña esquecido nalgún dos seus cadernos, e que recuperou para o noso blog.

Esta feito no mes de Setembro do ano 98, nalgunha das curvas da estrada, que desde  Santa Cristina vai descendendo cara ó Miño, e dende onde se pode ollar esta fermosa vista da central hidroeléctrica, e dos cantís onde se asenta  a igrexa de Santa María de Castrelo.
Moitas grazas Francisco polo teu debuxo.

Un músico en Cuba

No libro "A La Habana quiero ir" publicado pola editorial Sotelo Branco, o seu autor, Ramón Pinheiro Almuinha, nos presenta un percorrido pola pegada que, os músicos emigrantes galegos, deixaron na illa de Cuba.

Entre as súas máis das dúascentas páxinas, descubrín estas fotos coas que  acompañamos a  historia do acordeonista ribadaviense Antonino Silva, que no ano 1924 fundou, nos salóns  da Unión Castellana de Cuba, en La Habana  a "Orquesta Ribadavia". Nun principio o seu repertorio limitábase ós  ritmos populares galegos, pero a medida que a súa sona medrou, tamén o fixeron as súas actuacións e xiras, polo que ós poucos, se foron decantando por temas máis bailables.

A finais da década dos vinte, nos conta Ramón Pinheiro, estas orquestas foron desaparecendo para dar paso a grupos menos numerososos, adicados exclusivamente á música bailable, polo que supoño eu, o noso acordeonista formou o seu propio grupo a "Orquesta Silva" que segundo parece amenizou todos os saraos e festas habaneras relacionadas coa emigración galega nas décadas dos 40 e 50.

O de supoño eu, é porque o libro me deixa certas dúbidas, xa que fala de Antonino, como director da banda, tal como podedes ver no anuncio; e de Antonio (acordeonista) fundador do grupo da foto. Eu supoño que serán a mesma persoa, a non ser que foran pai e fillo, ou parentes.

O radioafeccionado da vila

Como mudaron as comunicacións nestes últimos anos. Non sei se vos lembrades, pero nos anos sesenta na vila había unha centralita de teléfonos, atendida por unha muller. Ti descolgabas o aparello, e ela te preguntaba con quen querías falar. Se sabía de memoria todos os números de Ribadavia, que non sei si eran moitos ou poucos, e tamén, supoño que escoitaría  moitas das nosas conversas, polo que debía de ser unha das persoas máis informada da vila.

De feito eu lembro perfectamente  como o  número da nosa casa era o 223, e o da  miña avoa o 148. Cando tiña que chamala, simplemente descolgaba  e dicía :

- Me pones con mi abuela.

E xa estaba. Solucionado!. Sen ter que memorizar números nin nada.

Outra cousa era poñer unha conferencia. Para iso tiñas que darlle o número  e permanecer á espera, ata que te pasaba a comunicación.

Despois, todo mudou moi a presa, viñeron os teléfonos de marcación automática, os móbiles, internet,  e todas esas maravillas que disfrutamos hoxe en día, e que nos teñen  permanentemente comunicados.

Pero hai anos había algúns homes e mulleres que podían estar comunicados co mundo enteiro, sen ter que pasar polo pago da Compañía Telefonica Nacional de España, eran os radioafeccionados, e como non, en Ribadavia había un. Tratábase de  Francisco García Márquez, que emitía baixo o indicativo  EA 1 GB,  tal como podemos comprobar nesta tarxeta,  que enviaba a modo de confirmación das súas comunicacións.

Por si non sabedes quen é, direivos que tiña unha ferretería a carón da ponte de San Francisco, e levaba xunto con Fidel  Dávila o cine España (o do medio). Emitía dende a súa casa, no barrio da Estación, enfronte do bar Alfonso, e para poder obter a licencia tivera que pasar estrictos exámenes de electricidade, radio, lexislacións, e inclusive a emisión en alfabeto morse.

Penso que reside na actualidade en Vigo, segundo me contou un  dos seus fillos, Alberto.

O que son as cousas, sesenta anos despois de enviar a tarxeta, xa que ten data do 21 de Abril do ano 1952, atopeina á venda en Internet.

P. D. do 29 de Xuño. 

Hoxe tiven a sorte de atoparme en Vigo con Paco.  Francisco García Márquez, que por si non o sabedes, ten xa noventa e dous anos, pero moi ben levados. Segue en activo, e podo dar boa fe delo, xa que o acompañei á súa casa, onde me ensinou todos os seus aparellos radiofónicos en perfecto estado de revista e uso, antenas incluidas. 

Todas as tardes pasa un tempo de tertulia nas ondas, non en van é o radioafeccionado en activo máis veterano de España, e conserva o seu indicativo EA 1 GB, que no argot deles é "Galicia Bonita".

Contoume moitas cousas. Como se lle meteu o becho no corpo cando era  un cativo, ó mercar o seu pai unha das escasas radios da vila. Como facendo o servicio militar no frente de Madrid cambiaba permisos por radios de galena que el mesmo facía; ou como logrou  establecer comunicación con colegas do estado brasileiro de Minas Gerais, para coñecer o estado de saúde do Sr. Peña, que alí caera enfermo, para que a súa nai, Dona Concha, poidera organizar a súa repatriación.  

Está feito un mozo, luce na chaqueta con orgullo a insignia de ouro da URE (Unión dos Radioafeccionados Españoles), pero ás veces o seu sorriso muda en tristeza polo recente pasamento da súa dona Inés. 

Sorprendeuse moito de que unha das súas tarxetas estivera á venda en Internet.

D. Basilio Álvarez no Club

Esta mañá sorprendeume Lolín Lira con esta fermosa foto sacada nos xardíns que había en tempos na traseira do Club. E o que é máis importante aínda,  a imaxe viña acompañada como é habitual nos seus envíos, dunha espléndida  información, non en van, ela é unha das persoas que máis sabe da historia da nosa vila.
A foto, coma vos dicía, esta feita no Club, co gallo dunha cena que houbo en honor do cura agrarista Basilio Álvarez, que aparece con sotana sentado no centro. Os retratados sentados, son comezando pola esquerda: Ramón Freijido, que daquela era o secretario do Club; o avó de Lolín, Jesús Pousa que era o rexedor municipal; D. Basilio; Manuel Padrón, presidente da sociedade; e Benito Araujo que era o tesoreiro. Non sabemos quen é o home que aparece sentado á dereita de todo cunha camelia no ollal, e o mesmo sucede cos dous homes que flanquean ós que están de pé. Xa que os tres do centro son de esquerda a dereita Gregorio García; Modesto Sánchez, o gaiteiro, e Manuel Freijido, tamén cunha una camelia na botoeira.
A foto segundo nos conta Lolín é do año 1928, que foi cando nomearon a  Basilio Álvarez socio de honra do Club,  "por haber contribuido con su ilustre personalidad a la inauguración del primer ciclo de conferencias organizado por esta sociedad", tal como se recolle no Libro de Actas nº 3 desta sociedade, con data do 31 de marzo do ano 1928.
Grazas Lolín.

A fábrica de galletas

Atopei esta grata sorpresa o outro día dando unha volta por aí. En concreto no blog titulado "Galicia Agraria", publicado por Ángel I. Fernández, onde aparece nunha entrada titulada "Galleteros gallegos 2".

O que vedes son dous anuncios publicitarios, feitos a  principios dos anos cincuenta, de dúas marcas de galletas ribadavienses, "Galletas Solita" e "Galletas Celta",  fabricadas por  Adolfo Martínez Rodríguez.

Eu a verdade, é a primeira noticia que teño desta fábrica, que ten a ousadía de incorporar no seu "marketing" á fermosa actriz  Lauren Bacall.

Si sabedes algo máis do asunto este das galletas, ou de D. Adolfo Martínez, deixade algún comentario, e mentres tanto non deixedes de botarlle unha ollada a este blog do que vos falo, xa que ten artigos moi interesantes, coma os relacionados cos viños, e o cornezuelo do centeo, do que falabamos días atrás.

Ribadavia que es el pueblo

Aquí temos outra das postais desta serie editadas por Canda a principios do século XX. A verdade moito non hai que dicir dela xa que é un dos enfoques típicos da vila. Sacada  dende a ponte de S. Francisco cara a extramuros. 

A auga do Avia daquela ía  encorada grazas á presa do muíño que alí había, o que facilitaba, como vimos noutras fotos anteriores, incluso os paseos en barca.

Proba de que debía de haber  ambiente ó chegar o verán  nas beiras do río, é ese templete, ou cenador instalado nunha das fincas que lindan con el. Os seus  propietarios disfrutarían da frescura e da humidade do Avia cando organizasen  merendas  e ceas estivais no xardín, ó tempo que contemplaban desde certa altura o discorrer das augas mainas.

As casiñas de Javier

Non sei si foi este ano pasado ou o anterior, cando un día Javier "O Ferreiro", colleume por banda na Magdalena, e levoume ó seu taller, onde me ensinou algunhas destas pequenas obriñas de arte, que el fai ós poucos, para ir matando o tempo, coma quen non quere a cousa.

O certo é que con algunhas caixas de froita, e sen máis axuda que un pouco da súa memoria, e algunha ferramenta, Javier amosa a súa boa man para estas cousas.

Non están todos, pero veredes algúns dos edificios máis senlleiros da vila, ou máis ben do Barrio Xudeo,  ou mellor dito, os  do mundo de Javier, incluindo a súa propia casa, convertida en casa de bonecas, para a ledicia dos máis pequenos.

O que non sabía é que as gravase nun video e as tivese colgadas  en Internet.

Felicidades Javier polo teu traballo, e a seguir así.

Os cupóns da fame

Sorprendeume atopar isto na Rede, xa que non o asociaba co que en realidade é. Estrañoume que viñera impreso en cores, dada a época en que se imprimiu, e os apuros que había daquela.

En realidade esto que vedes son cupóns de racionamento da vila de Ribadavia. Eu penso que algunha vez vin algunha cartilla de racionamiento, e non estou seguro de que tivera nas miñas mans algún cupón destes que se trocaban por alimentos na postguerra, pero de todas as maneiras non pensaba que fosen así. O que verdadeiramente me chamou a atención é que os cupóns polo reverso tiveran imáxenes, este en concreto unha escea do Quijote de D. Miguel de Cervantes.

Agora que me puxen a investigar un pouco no asunto, atopei outros con esceas publicitarias da Garda Civil, da Lexión etc.

O importante é que este é da nosa vila, e ten data do ano 1939.  Na foto da dereita vesen os dez cupóns independentes de que consta a folla. Como ó mellor, ou ó peor vos costar lelos, transcriboos a continuación:

Todos traen a mesma cabeceira " CUPÓN DE RACIONAMIENTO", e o mesmo final "Ribadavia (ORENSE) 1939.  E os vales de arriba a abaixo, e de esquerda a dereita poñen:

"vale por 100 grs de judías", "vale por 100grs. de garbanzos", "vale por 90grs de azucar", "vale por 90grs de sal", "vale por dos cabezas de ajos", "vale por dos cebollas", "vale por 100grs de lentejas", "vale por 90 grs de arroz", "vale por un pan", vale por 120grs de harina".

Unha pequena xoia. Unha pequena homenaxe ós nosos pais e avós, á fame que pasaron, e ó moito que traballaron por nós.

Ordeando o trafego

O cruce, foi en tempos un dos centros neurálxicos da vida comercial de Ribadavia. Lembro a actividade que había nos seus arredores, sobre todo nos días de feira. Os bares e os comercios da zona fervían coa xente que descendía dos autobuses que por alí paraban, e que levaban na súa dianteira un cartel que puña "servicio discreccional".

Pero como se pode ver na postal que poñemos hoxe, non tódolos días había tanto movemento e acción. Este día da foto, que supoño de principios da década dos cincuenta, debían de cair os paxaros coa calor, polo que a xente fuxe do sol, e se acurruncha á sombra. E como sempre pasou na nosa vila, e noutras tamén, hai un que traballa, e varios que miran, como é o caso deses parroquianos que acuados contra a casa do Robla, e a baranda, observan as manobras que fai o garda municipal no seu escaso traballo. O garda, de salacof, e casaca branca, é un dos poucos ousados que está ó Sol, seguro que pola obriga do seu traballo, e  quizás os miróns estanlle a dar cháchara, e a facerlle compaña nesas horas tan difíciles do mediodía.

A postal leva o título de "Ribadavia, calle José Antonio", pero a dúbida que me corroe os fígados, é saber si o municipal estaba avisado de que lle ían a facer a foto. 

Con tan pouco vehículo circulando, coa calor que debía de facer ese día, cos amigos falando de fútbol ó seu carón, e el, firmes no seu posto, coma un estadullo. 

Supoño que de esquello estaría fitando ó fotógrafo, situado nalgún balcon do edificio do Amil, e pensando:

-Acaba xa, que me derreto. 

 

Outra tarxeta do muíño

Seguimos con outra das postais desta serie editada por Canda a primeiros do S XX. Neste caso trátase da zona de extramuros vista dende A Foz,  co muiño da Raíña en primeiro plano.

É unha das vistas clásicas da vila, ainda que hoxe está algo cambiada. En parte polos aluvións do Avia, que foron depositando area no interior da curva que descrebe nese sitio o río, incrementando un pouco a superficie dese terreo que vemos dediante, e tapando as canellas polas que a auga movía o muíño. Hoxe toda esa zona está totalmente cuberta de árbores, e ata ás veces aflora unha pequena illa.

Polo que me contaron, na postguerra o muíño aínda estaba en uso, e utilizábano para moer xofre, polo que é seguro que debían de dragar esa parte da que vos falo, para que a auga circulase limpa por el.

A verdade é que agora, pasados moitos anos, sinto mágoa por non interesarme máis  daquela polo muíño e polo seu traballo. Pensade que pasei moito tempo coa Rafaela "a Raíña" nesa casiña que se ve aí, pero daquela o meu único interés era facerlle as beiras ó seu loro cunha manchea de pipas.

Cousas de nenos.

No 75

Esta é outra postal atopada por aí. É máis ou menos recente si é que a comparamos coas outras que estamos a poñer estes días. Trátase da Alameda en plena preparación da XII Feira do Viño, e nos serve un pouco para ver como se decoraba a exposicióna nesta época, na mesma liña continuista das primeiras edicións. A portada derriba da fonte, os pipotes, e as bandeiras cubrindo toda a fachada.

Á esquerda aparece cortado un automóbil de cor branco, distinto ós que se vían daquela pola vila. Eu non é que saiba moito de coches, pero ese en concreto o coñecín ben, xa que pertencía a Manuel Lage, do que xa puxemos algunhas fotos no blog por cortesía da súa viúva Mari Cármen López.

O auto en cuestión era un Volkswagen 1600 TL, con cambio automático, que trouxera de Venezuela onde estivera emigrado, e que ós rapaces que daquela tiñamos quince ou dezaseis anos, e comenzabamos a ter un certo interés polos coches,  nos chamba a atención aquelo de que non tivese embrage coma tódolos demais que circulaban pola vila.

Supoño eu que estaría aí estacionado debido a que el traballaba neses anos na Cooperativa do Ribeiro.

O palco da Praza

Esta postal aporta un novo punto de vista descoñecido para min, xa que coñeciamos por outras fotos a Praza Maior chea de árbores, co chan de terra, e co pequeno palco da música no medio. 

Aquí vemos en primeiro plano como era este palco da música, feito cunha estrutura octogonal de madeira, e levantado un par de metros da praza . Non estaba cuberto, pero grazas ós postes situados nos seus vértices poderíase chegar a cubrir cun toldo se as inclemencias do tempo así o aconsellasen.

A foto pertence a esa serie editada por Canda,  titulada "Ribadavia que es el pueblo", aínda que, sen saber o motivo,  parte desa frase esté tachada.

O que me gustaría a min saber de verdade, é quen son todos eses rapaces que posan para o fotógrafo. Quizás algún deles sexa algún antepasado noso... E nós sen sabelo!

Que pasedes unha boa Semana Santa. Vémonos despois.

Alrededores. Ribadavia, vista general y el puente

A primeira vez que vin esta postal, non entendín nada. Por unha banda ten escrito na parte superior "Mondariz, pintoresco", e pola outra "Alrededores Ribadavia". Tras darlle bastantes voltas á cousa, cheguei á conclusión de que seguramente nos anos gloriosos do Balneario de Mondariz,  deberon de editar alí algunha colección de postais para os seus clientes, coas paisaxes máis suxerentes, tanto da vila termal, coma dos seus arredores.

A nosa benquerida Ribadavia, pola súa importancia naqueles anos, e polo seu magnetismo turístico debeu de ser merecedora dun lugar de privilexio dentro da serie de postais do Gran Hotel.

Outra explicación eu non lle atopo.

 

As cancións dos "Zíngaros"

Fai case tres anos que publicamos esta foto da comparsa ribadaviense "Os Zíngaros", que no ano 1935 foi a darlle un pouco de colorido e ambiente  ó entroido vigués. Nela recoñeceron  a Fidel Dávila, a Alfredo Escudero, a Antonio Freijido, e  si a mirades con calma, seguro que atopades máis rostros coñecidos. Pero hoxe asómase outra vez  ó blog, para poñerlle caras e facerlle compaña ó folleto que eles mesmos publicaron, daquela, coas letras das coplas que interpretaban.

Estes días pasados o Facebook do Museo Etnolóxico, sacou á luz este documento, e pensei que así, coa foto da comparse derriba quedaría un pouquiño mellor.

A mágoa é non dispoñer das músicas para facermos un pouco de karaoke.  

Comparsa los zingaros carnavales 1935

O Castelo por Canda

Outra nova postal desas da colección de  "Ribadavia que es el pueblo",  que nos aporta unha visión un tanto diferente das que estabamos acostumados a ver. Normalmente as postais desta época sempre nos ensinaban o Castelo dende o alto, a vista de paxaro, xa que os fotógrafos, a falta de aparellos voadores moi raros na Galicia daquel tempo, buscaban a elevación da explanada do convento de San  Domingos para capturar as imaxes.

Nesta foto semella  como se o autor deixara un pouco de lado a espectacularidade do monumento, e se centrara un pouco máis  no día a día da vila, amosándonos, case que vista de rá, as edificacións que estaban adosadas ás murallas, e ós veciños que por alí paseaban e facían a súa vida.

Por certo, fixádevos canta hedra nos muros. Agora, e dende fai algúns anos, límpanse, pero eu sempre os lembrei dese xeito. Tamén podemos ver como existía esa ventá á esquerda da cheminea,  que lamentablemente se perdeu.

Un interesante documento de principios do SXX que eu non coñecía.

 

O altar en cor

Fai case un ano que publicamos unha foto remitida por Lolín Lira na que se nos amosaba como era o altar maior da igrexa de San Domingos, e que desgraciadamente se botou, ou mellor dito, o botaron a perder no ano 1960. O retablo que alí había era obra de Francisco de Castro Canseco, e naquela entrada podedes ler o que lle pasou.

O caso é que dando voltas pola Rede, atopei esta postal que ten a peculiaridade de que está feita en cores. Non creo que se conserven moitas fotos deste estilo, e penso que deberon de sacala pouco antes de que o desmontasen, xa que a técnica da cor non estaba moi extendida.

Si comparamos as dúas fotos, notaremos como cambia  esa cerca ou valado que separa o altar dos fieis. Non sei cal sería máis do voso gusto, pero este metálico, de forxa, me parece que sinala ben ás claras por onde ían os tiros e os gustos da época.

Non me sorprende que o derramasen todo.

O programa da VIII Feira do Viño

Aquí temos o que vos prometín o outro día. O programa de man da Feira do ano 1971, que publicamos grazas ó traballo de  Miguel Menacho que foi quen nolo enviou hai xa bastante tempo.Temos que agradecerlle esta labor,  que resulta bastante tediosa e repetitiva  ó ser esta publicación moi voluminosa.

O certo é que xa  podedes disfrutar das sesenta e tantas páxinas que contén, e aínda que non teña moitas cousas de interés,  sempre servirá para podermos curiosear polos anuncios e as fotos da época.

Disfrutádeo.

VIII Feira do Viño do Ribeiro