Paseando cos amigos

Esta é unha foto da que o seu propietario Francisco Couto, ten datos bastante incompletos. Como podedes observar, debe de estar feita na rúa do Progreso da vila, e el, lle calcula que debeuse sacar a mediados da década dos anos corenta. Dos catro amigos que pasean alegremente entre esa morea de xente que hai pola rúa, o que se vé á dereita é o seu pai Francisco Couto Touza.

A Francisco gustaríalle saber quen son os outros tres, por si algún de vós os coñece, e nos pode informar.

Seica a foto orixinal ten ese formato, polo que a definición non é moi boa, e é unha mágoa, xa que eu me aventuraría a situala debaixo da Alameda, aínda que non sei si o muro que se ve ó fondo a dereita, sería o do solar que ocupa hoxe o endificio que albergou durante tantos anos o Cine Río.

Excursión ciclista

Esta foto que data do ano 1956 é complementaria doutra que xa puxemos fai un meses, e que podedes ver aquí. Tratábase dunha excursión en bicicleta que fixo esta pandilla de xóvenes ribadavienses a Leiro, e supoño que esta foto é a verdadeira testemuña de que o obxectivo se cumprira, xa que penso que está feita na praciña que hai ó lado da estrada nesta veciña localidade.
Posan todos fachendosos despois do esforzo, coas bicis arrumbadas tras deles na estrada, onde seguro que fixeron unha paradiña para repoñer líquidos e folgos.
Entre elas podemos recoñecer a Mari Carmen López que foi quen me pasou a foto, Marta Culell, Fina Lira, Matilde Pepín, Guti Conde e Pili a dos Cabedos. E entre os esforzados ciclistas a José Luís Chao, Orlando e Roberto.
Si recoñecedes a algún máis podedes deixar un comentario explicandonolo.

No novo Instituto

Esta é, como supoño que notaredes, unha fotocopia dunha foto que me fai chegar Carmela Dávila, e na que podemos ollar un momento dunha das moitas celebracións que se facían ó longo do curso no espazo que tiñan como salón de actos no Institituto da vila, cando este se chamaba aínda Instituto Laboral Martínez Vázquez, e se atopaba na rúa de Santiago, no edificio que hoxe aloxa ó Museo Etnolóxico da vila.
Non recoñezo a tódolos que conforman a mesa presidencial, pero o que está de pé pronunciando unhas palabras debe de ser o franciscano P. Saco. E entre os que están sentados, vexo ós profesores López Grien, María Pérez, e a un xovencísimo Gerardo Álvarez Vidal case cortado á esquerda da foto.

Javier Meruéndano en Roma

Xa vos puxen fai tempo a foto dunha homenaxe que se fixera a este ilustre diplomático ribadaviense no Club Artístico, pois ben, dase a casualidade de que no ano 1935 estaba destinado como Cónsul de España na Cidade Eterna, e nese ano aterrou alí o avión modelo Breguet XIX de 600 hp. amadriñado pola Raiña Victoria Eugenia co nome de "Jesús del Gran Poder" .Ós mandos da nave ía o Capitán Ignacio Jiménez Martín, que uns anos antes tentara co mesmo aparello batir o record mundial de distancia sen escalas, cousa que non acadou,aínda que conseguíu a segunda maior distancia .
Como non ía a ser de outra maneira o noso veciño foi ó aeroporto romano a darlle a benvida, e alí, nesa recepción foi fotografiado, tal como recolle o xornal madrileño ABC na súa portada do día 1 de Septembro de 1935 na edición de Sevilla. Polo que é o segundo ribadaviense do que temos constancia que aparece na primeira páxina dese xornal. Si lembrades, anteriormente puxéramos a foto da portada ocupada no ano 1931 por D. Alfredo Escudero Gallego grazas ós seus méritos académicos.

Na foto da portada, no aeroporto de Roma, á que podedes acceder premendo aquí, aparece D. Javier Meruéndano ó lado esquerdo, cun chapeu na súas mans, acompañado entre outros do Sr. Banda de la Bermeja, que era o presidente da Casa de España; o Sr. Muns, conselleiro da Embaixada; e o Capitán Jiménez.

Dúas avoas

Esta imaxe nola envía Francisco Couto Gulín e nela podemos ver ás súas dúas avoas paseando pola rúa do Progreso. A da esquerda é Joaquina Touza que é a paterna, e a da dereita, a materna, é Luisa Pérez. Polo que respecta ó cabaleiro que posa no centro entrámbalas dúas nada sabemos.

É unha mágoa que a foto non teña unha pouca máis de definición, xa que me parece que podemos ver detrás deles como se está a construir o edificio do cine Río, ou polo menos se intuen andamiaxes nas últimas plantas. Se vos fixades á esquerda, xusto onde está aparcada esa vella furgoneta está o solar no que anos despois se edificaría o Sanatorio.

Pasando a tarde

Esta foto debe de ser dos anos cincoenta e supoño que estaría feita na parte traseira do Club Artístico durante unha tarde do verán. Eu so coñezo a dúas das tres mulleres que nela aparecen, en concreto ás dúas que están situadas á dereita da foto, a de chaqueta e falda obscura é Olga Freijido, e ó seu carón medio ladeada, e coas súas mans apoiadas sobre os ombreiros dun dos homes, está a Concha de Melón, que polo que sei, xa daquela debía ser a Xefa Local da Sección Feminina.
Dos demais non podo dicirvos absolutamente nada xa que descoñezo as súas identidades, pero espero que algún de vós poida aportar algún dato.

Corredoiras

Así como se ve nesta foto da rúa que hay tras o Castelo, estaban moitas das nosas rúas nos anos cincoenta, e pouco a pouco, co paso do tempo, se foron adecentando para alegría dos veciños. Moito máis tarde, non sei exactamente cando, se abriu a rúa de Otero Pedrayo(da que non posuo ningunha foto antiga), si, esa que baixa a carón da Alameda dende os Chalets, e que remata onde agora está a parada dos taxis, fronte o Castelo.
Resulta que cando se acondicionou o seu firme con cemento, alá a finais dos sesenta, a ledicia foi sobre todo para moitos rapaces, xa que ata ese momento non existía na vila ningún "circuito" para carros de caixas de bólas.

A maioría das nosas rúas estaban mal enlousadas, e as que estaban "empichadas" soportaban unha morea de vehículos e peóns que desaconsellaban seriamente a práctica deste noble deporte.
A rapazada víu o ceo aberto o día que se abriu ó trafego esta rúa. e a nova correu de boca en boca coma a pólvora.
O domingo seguinte, despois da misa das doce, alí coincidimos unha morea de cativos cos nosos bólidos preparados para a carreira. Algúns inclusive levaban ferramentas nos seus petos, e ata aceite de máquina para engraxar as rodas e así poderen acadar máis velocidade.
As carreiras repetíanse tódolos fins de semana, e a cousa foise voltando perigosa xa que o primeiro obxectivo, meramente deportivo, foise trocando polo de desviar ós adversarios contra a beirarúa, para impedirlle o descenso, polo que empezaronse a ver aleróns laterais, non por cuestións aerodinámicas, senón para defenderense dos choques laterais cos que algúns tentaban botarte fóra da pista. Algún prototipo chegou a levar, inclusive, puntas metálicas ben afiadas para que ninguén se lle arrimase. Penso que debeu de ter algo de culpa a película de Ben Hur.
Habíaos de tódolos tipos, o meu, ben o lembro, levaba caixas grandes atrás, e pequenas diante, que xunto a unhas aletas de cor azul, dábanlle un aspecto moi agresivo.
A pesares diso nunca chegou o sangue ó río, algunha magulladura e algún que outro negrón amais dalgún sete na roupa.
Un deses domingos estrenei un par de zapatos. Eran deses coma de tipo mocasín, de cor branco e nos que a goma do tacón ascendía pola traseira do calcañal. Tódolos pilotos coincidiron en que estaban feitos para frear.
Unha hora despois, e tras unhas cantas baixadas meténdolle ben aos freos, ó final da rúa decateime de que a goma desaparecera dos tacóns e do calcañal, e no sue lugar quedaba un burato de coiro raido.
Foi o final do carro. Xa non houbo máis carreiras.

Este son eu

Parece que nos quere dicir Quico Bouzas cando co seu mirando para a cámara levanta a man e se sinala a cabeza co seu dedo índice. Unha mostra máis do seu carisma, da súa alegría e do seu excepcional sentido do humor. É ó único que coñezo deste grupo que parece que está a degustar algunha tapa acompañada dunhas cuncas de Ribeiro.
Do que tampouco sei nada e da localización desta instantanea. Non me soa este establecemento, coa escaleira ó fondo, con esa mesa alta colocada enrriba deses depósitos, coas latas de conservas ó fondo e os chourizos pendurados do teito.
A foto é propiedade da súa filla Mª. José, e a ver se alguén nos pode dar algunha pista sobre os acompañantes e o bar en cuestión.

Grupo primaveral

Mirade que rapazas da vila en idade de merecer. Deberon de ser fotografiadas na década dos cincuenta, supoño eu, que no parque dos "Jardinillos" que era o que estaba de moda daquela.
A da esquerda é Maricarmen López, a propietaria da foto, a quen lle mando desde aquí os meus mellores dexesos para que se recupere dunha intervención á que foi sometida recentemente, e da que polo que sei evoluciona moi favorablemente.
Derriba dela está Teresa Culell, e no medio a súa irmá Marta. Rematan este grupo tan primaveral unha sobriña do Mato, que é a que está no máis alto, e da que descoñezo o nome; e á dereita de todo, Vicenta.

Unha incognita

Esta entrada vai adicada a dous insignes colaboradores do blog. Por unha banda a José Luís Escudero que foi quen nos pasou este recorte dalgún xornal, que gardaba o seu pai coma ouro en pano, coa data do ano da publicación escrita ó lado, que como podedes ver é 1934. Para el é un misterio a razón pola cal o conservou tanto tempo, e supón que aparte de seren veciños da vila terían unha boa amizade.
O outro a quen lle adico a entrada é Antonio Canitrot, que aparte de colaborar connosco, é un estudioso do seu apelido e da súa xenealoxía; e do que espero que aporte algo de luz sobre este rapaz do que non sabemos ren.

A Real Academia de Belas Artes "Nosa Señora do Rosario"

Ás veces un se atopa verdadeiras sorpresas na Rede, como esta da que vos vou a falar hoxe. Resulta que o outro día co gallo da busca do artigo sobre o capitel da igrexa de Santiago, que estaba publicado pola revista desta Academia, visitei a súa web, e cal é a miña sorpresa ó atopar uns maravillosos fondos fotográficos da Ribadavia dos anos cincuenta.
É a colección de fotos do arquivo de D. Manuel Chamoso Lamas, ó que podedes acceder premendo neste enlace.
Unha vez estedes situados nesa páxina, iredes abaixo, e pulsaredes onde pon en letras verdes: Galería de fondos online.
Si entrades aí, veredes un formulario de búsqueda. Pois ben, o único que tedes que facer é escribir no casilleiro que pon "Lugar/Municipio" o nome da nosa vila, Ribadavia, ou de outra calquera se esa é a vosa intención. E darlle ó botón azul de "Buscar".
Veredes que apareceran 15 fotos na primeira páxina, dun total de 409 en 15 tandas. A mágoa é a pouca calidade con que as presentan. Pero seguro que pasaredes un bó rato. Por certo penso que algunhas delas non pertencen á vila, pero iso xa é outro picar de faneca.
Por si o enlace funcionase ben, aquí volo deixo coa selección feita para Ribadavia. Pulsade aquí.
Tamén vos poño unha foto, sacada da mesma Academia, de D. Manuel ensinándolle á Raiña Dna. Sofía un casco achado nunha das súas excavacións, xa que dende o seu cargo como Comisario do Servicio de Defensa do Patrimonio Artístico a partires de mediados dos anos corenta , tivo moito que ver coa recuperación do noso casco histórico e o noso Castelo.

O Miguelito

Outra foto de Miguel López, penso que xa dunha época posterior, xa que eu lle calculo que debe de ser de finais dos setenta. O atuendo é conforme a eses anos, non vos vou a dicir yeyé, pero case.
Supoño que esta foto debeuse de sacar na terraza do mítico Kopa Club, que era onde pasaban, ou mellor dito, pasabamos moitas horas mortas cantidade de xóvenes ribadavienses, tirados nas súas cadeiras ó sol, vendo pasar á xente e os automóbiles rúa Progreso para arriba e para abaixo. Mentres esta rúa foi a estrada Villacastín - Vigo, a animación estaba asegurada, pero cando se construiu a nova, que xa non pasaba polo centro da vila o ambiente disminuiu bastante.
Lembro unha tarde abafante de calor. A terraza estaba ocupada por alomenos unha ducia de rapaces aburridos, e niso detívose un coche xusto diante de nós. Unha parella, que ía dentro, baixando a ventanilla preguntou pola situación do Hotel Avia, que acababan de deixar atras a escasos cincuenta metros. O hotel en cuestión o acababan de inaugurar, e tiña unhas letras de cor vermello xigantes penduradas da fachada, eran tan grandes que cada unha delas case ocupaba unha pranta do edificio.
Os máis pequenos cando xa lle iamos a respostar á parella, quedamos calados ante a mirada ameazante dun dos rapaces maiores que impuña silencio. Tras uns segundos que se fixeron moi longos o que calara a todos coa mirada dixo:
- Sigan por esta calle, pasarán el Castillo y una iglesia, y arriba de todo, al final de una pequeña recta, encontrarán una gasolinera. Justo antes, hay un cruce a la izquierda que pone Francelos. Cojan por ahí y a unos quinientos metros encontrarán el hotel.
Todos quedamos dunha peza, e ó irse o coche escachamos a rir.
- A min ninguén me vai a tomar o pelo. Dixo o que levara a voz cantante.
- Como ían a preguntar polo hotel, si se vía perfectamente.
Uns minutos despois viamos baixar de novo o coche da parella cara o seu destino. Fitáronnos cun pouco de odio, e a todos nos entrou un pouco de vergoña.

Na curva do Che

Moita xente podemos recoñecer nesta instantanea feita nunha das procesións que se fan ó longo do ano en Ribadavia. A foto pertence a Maricarmen López, e non sabe dicirme si se trata dunha das procesións de Semana Santa o si é das Festas do Portal.
O caso é que aparece ela no centro, cun vestido de cor clara, e tras ela vai o que era o seu home, Manuel Laje con chaqueta, gafas e garabata.
Na fila que vai dediante deles eu, a bote pronto, recoñezo ó Adan, que era veciño noso na rúa dos Fornos, tamén con gafas e chaqueta, e máis adiante ó Toné e a Julio, que non sei se tiñan algún parentesco entre eles.
En primeiro plano, e cortados, xa que só se lles ven as cabezas, penso que aparece un dos Martínez, dos que tiñan os materiais de construcción na estrada do Carballiño, e moi borroso na esquina inferior dereita o Buján.
Da xente que aparece atrás, na outra ringleira da procesión, frente ós escaparates da ferretería Che, non recoñezo a ninguén, pero ó mellor vós si.

Un capitel da igrexa de Santiago

Coma sempre ando pescudando pola Rede na procura de cousas relacionadas coa vila, ás veces atopo cousas interesantes. Deixo claro que as que son intereantes para uns, para os outros non teñen o máis mínimo interese, pero a miña obriga é ir poñéndoas aquí para que saibades a lo menos da súa existencia.

Este é o caso dun breve artigo, xa que só ten cinco páxinas ilustradas con fotografías, escrito por Carlos Sastre Vázquez na revista "Abrente" co título de "Un capitel de Santiago de Ribadavia dedicado a Santa Catalina de Alejandría". Esta revista está editada pola Real Academia Galega de Belas Artes.

Podedes lelo premendo neste enlace.

A pandilla de Miguel

Fermosa instantanea, esta, que nos envía Miguel López que é o que está de pé no medio, cunha chaqueta que ten unha orla de cor claro. Destaca perfectamente pola súa estatura sobre os seus camaradas de troula daqueles anos, que quizás poderiamos situar a finais da década dos sesenta ou a principios da dos setenta.

Dos demais eu somente recoñezo ós que están agachados; e o problema é, como ocorre a miudo, que non sei os seus nomes.

Un deles, o primeiro pola esquerda, é un fillo do Simón o barrendeiro, e o seguinte que vai vestido cun polo de manga corta é Pablo, fillo da "Marraca" que vivía na Rúa dos Fornos ó final das escaleiras.

Espero os vosos comentarios, nos que de seguro identificaredes a todos.

Tres homes

Non sei en que ano se sacaría esta foto, pero lle calculo que andará pola década dos cincuenta. A súa propietaria Maricarmen López me indica que estes tres bós mozos ,veciños da nosa vila son de esquerda a dereita: Un tal Núñez do que eu non caio, aínda que me asegura que o coñecín, pero por moitas explicacións que me deu non fun capaz de situalo; Pepe o "Cortizo" no medio; e o último, o da dereita, e que lle está a dar unha calada a un xaruto, Milucho o "Relojero", que tampouco por máis que me esforzo son quen de recoñecer.
Temos que pensar que xa pasaron sesenta anos dende a foto, e as caras que teño metidas no meu maxín son de moitos anos despois, polo que non é estrano que non os recoñeza.

Rumores del Avia

Ó pai franciscano Samuel Eiján moitos de nós coñeciámolo por ter sido o autor da "Historia de Ribadavia y sus alrededores" que publicou no ano 1920, e que se voltou a reeditar en edición facsímil fai non moito tempo. Pero ademais desa obra, publicou moitas máis como podedes ver neste enlace á Wikipedia pulsando aquí.
Unha delas é "Rumores del Avia", que viu a luz no ano 1916. Trátase dun libro de poemas do que vos deixo unha foto da portada, e uns pequenos versos titulados "El Avia".

¡Gloria al Avia, que al Ribeiro
da en su curso aliento y vida,
y de edén que a amor comida,
gracias copia en su extensión!
¿Gloria al Avia, sierpe de oro,
que es cantor a su hermosura,
y heraldo a su ventura,
haz de ensueño en floración!

Aguas nacidas sus aguas
de Avión en la alta montaña,
un sol de gloria las baña,
de su cuna al descender;
y a ellas prende sus murmullos
la fronda de los pinares,
dando vida a los cantares
que esparciendo van doquier.

La trucha de Castrelo

Seguindo coa búsqueda de cousas interesantes sobre a nosa comarca atopei este artigo do xenial xornalista arousán Julio Camba (1882 - 1962) que foi corresponsal do ABC en sitios tan afastados de nós coma París, Londres, Berlín o New York, pero que neste caso, o 10 de Xaneiro do ano 1954 publicaba no ABC unha historia sobre unha troita e o párroco da nosa veciña localidade de Barbantes.
Tede en conta antes de lelo o que D. Julio dicía sobre si mesmo: "...necesito que ustedes no me tomen nunca completamente en serio. Ni completamente en serio ni completamente en broma."
Podedes lelo ou descargalo aquí.

Melón por Couto

Hoxe traemos a esta páxina outro dos debuxos que amablemente nos enviou Francisco Couto. Se os anteriores retrataban pequenos recunchos da nosa vila, este nos amosa un novo punto de vista do Mosteiro Cisterciense de Melón, concretamente o exterior do ábside coa girola e as capelas anexas que se sitúan na parte traseira da edificación.

Laureano Freijido

Non vos sei dicir exactamente de que ano será esta foto do meu bisavó, pero lle calculo que debe de rondar o ano 1910. El, Laureano, residía na parroquia de Sanín, concello de Cenlle, aínda que se trasladou a vivir a As Chavolas, onde residiu toda a vida. Polo que me contaron, faleceu bastante xoven. O atoparon unha tarde morto co meu pai, que aínda era un bebé e o seu único neto, no colo.
O curioso desta foto e o seu gran formato, xa que mide uns 70 por 50 cm, e como poderedes observar non está escaneada, senón fotografiada, polo que se ve o cristal roto que a protexe. Outra das súas peculiaridades, e que eu nunca vira noutras fotos, é que está firmada cun lápis brando na súa esquina inferior dereita coa anotación de "Foto Chao Ribadavia".

D. Paco e Ribadavia

Vai xa para dous meses que nos deixou D. Francisco Fernández del Riego, e aínda que un pouco tarde, gustaríame lembrar súa memoria, cunhas liñas que adicou a nosa vila.
Tardei un pouco en localizar o libro titulado "Galicia sentimental. Cidades e vilas vividas por Francisco Fernández del Riego". Está editado por Caixanova, e a continuación transcribo ó pé da letra o que di D. Paco sobre Ribadavia. O capítulo está acompañado das ilustracións de Alex Vázquez-Palacios, e esta é unha delas.

"Naquela xa moi lonxana ocasión de estrea en Ribadavia, lembramos o que dicía un escritor amigo; Que tiña a mesma cor do outono e da pavía do seu nome. Sorprendéranos, ó ir coñecendoos, os admirables contrastes da paisaxe urbana. As casas encabalgando polo vello solar, descendendo ó Avia. O mesmo río, fermoso, de dilingueiras augas. E, empoleirada sobre o seu curso, a vila dourada. Daquel día fixáronse tamén na nosa memoria as impresións das ruinas do vello castelo. Das belas igrexas. das típicas rúas laxeadas. das prazas ben dispostas. As ruinas do castelo faláronnos da grandeza e esplendor, de loitas medievais entre señores feudais.
Nas moitas e sucesivas viaxes, reviviamos as primeiras visións. a esplendidez do conxunto histórico. A recordanza dos antigos muros, decorados con escudos, con símbolos de vedraña nobreza. A mestura de ambientes da Idade Media. Toda a vila se nos aparecía constituíndo un homoxéneo conxunto monumental. Un impresionante conxunto de historia, de arte, de pintoresquismo. O seu escudo de armas traducíranos motivos simbólicos. O castelo encadrado polo sol e a lúa . A ponte de dous arcos en fondo de prata. En azul o río.
Gustabamos de frecuentar as prazas ribadavienses. A máis importante era a Maior, oblonga, grande. Parabámonos a contemplar as interesantes fachadas de pazos que se conservaran. Estaba alí a Casa Consistorial. A poucos pasos erguíanse edificios con soportais baixos de típico e curioso aspecto. Había outras prazas e praciñas. Atraíanos, en certo xeito a de San Xoán e a da Madalena. Figuraba nesta a Casa dos Condes.
No noso deambular detiñabámonos ante as fermosa igrexas. Na de san Xoán, co as súas belas fiestras románicas. na de Santiago, que amosaba magnífico rosetón. pero sobre todo na de san Domingo. Tratábase dunha das mellores do gótico das Ordes Mendicantes de Galicia. Compoñíana tres naves e ábsides. Nas bóvedas absidais figuraban elementos pintorescos. Ofrecíannos certo atraemento os sartegos.
Para disfrutar unha das vistas máis suxestivas , iamos ata a igrexa da Oliveira, collendo o camiño que por alí sube. Ribadavia fornecíanos entón un aspecto estrano, ledo. O do seu variado casarío, abondosas terras e campanarios. Lembramos unha tarde de verán situados no alto. Ollabamos brillar os ergueitos penedos circundantes e os viñais. Albiscábamos tamén os ornamentos dos templos, as fachadas, os esquinais e balcóns das casas nobres.
Outra visión igualmente suxeridora, era a que se nos abría desde a ponte. Unha visión inesquecible da vila, cos ábsides das igrexas e as torres. As casas penduradas sobre a canle do río.
Matinabamos daquela non só no disfrute paisaxístico que nos producía a contemplación visual. Tamén na vila rica en historia. Na que fora temporalmente, corte do rei García I de Galicia. Na que asentaran os xudeus no barrio da Porta Nova, onde se mantiñan rúas e soportais da época.
Ribadavia, rodeada de outeiros, era a cabeza do Ribeiro. Xa os propios xudeus se adican o comercio do viño que na comarca se cultivaba. Moito máis tarde, eses viños fixeron abastada a localidade. Ían a Flandes, a Inglaterra, a Alemania, a Italia. O perfil histórico-artístico sobreviviu a través dos séculos. Do mesmo xeito que o da súa tradición comercial.
En varias ocasións, antes de nos despedir da vila, achegabámonos á pequena igrexa de san Xes de Francelos . Compracíanos dexergar na súa fachada algúns motivos que probablemente precederan ó románico que a caracterizaba."

Na herba

Desta foto moito non vos podo contar, e o único que supoño é que debe de ser bastante antiga. Pertence a Carmela Dávila e non me deu información dela. Como podedes ver son tres rapaces posando deitados nun prado. Quizais unha escea campestre que se repetía bastante antes da guerra, alá polos anos trinta.

Fray Jacinto de Ribera

Moitas veces pasamos pola Praza da Magdalena e vimos unha placa colocada nunha das súas casas por iniciativa dos antigos alumnos dos Irmáns Maristas (ADEMAR) que honra a memoria de frei Jacinto de Ribera, misioneiro agustino nado en Ribadavia e finado en Filipinas a mediados do século XVIII.
O outro día, ó pasar por alí picoume a curiosidade de saber algo máis deste personaxe, algo da súa vida e da súa obra, polo que me puxen mans á obra, e por sorte atopei un pequeno libriño publicado no ano 1960 polo Consello Superior de Misións, e escrito por Manuel Rodríguez, que vos deixo aquí para os que teñades interese en coñecer algo máis da nosa historia.

Gomariz por S. Llobet

Esta é a derradeira foto que imos poñer desta serie, e como indica o título da entrada o que se ve alá, ó fondo e o pobo de Gomariz tal como era no ano 1952, fotografiado dende a marxe dereita do Avia, que debe de ir metido entre eses árbores que se ven abaixo en primeiro plano.
Esta serie de fotos as saquei, cos permisos dos profesores Pons e Castejón da Universitat de Barcelona, dun pdf editado por eles onde se amosan as fotos do legado do profesor Llobet, nas súas andainas por España, e que podedes consultar premendo neste enlace.

Lebosende por S. Llobet

Seguimos desta vez coas fotos da serie que sobre O Ribeiro fixo no ano 1952 o Catedrático de Xeografía catalán Salvador Llobet. Hoxe tócalle o turno ó fermoso pobo de Lebosende visto dende os fondais do Avia, dende Leiro.
Eu persoalmente non recoñezo ben a zona, e simplemente trasmito os datos que acompañan á foto.Pensemos que xa pasaron máis de cincuenta anos, polo que se alguén de vós pode darnos algunha indicación máis exacta da ubicación da foto, será benvida.

A muiñeira de Maquiáns

Seguimos cos muiños de Maquiáns, e hoxe tócalle o turno a Amalia Regueiro Macías e ó seu marido  Esteban Vázquez, son  avós de Xulia que é a propietaria da foto.
Traballaron arreo nos muiños de Maquiáns, e tiveron sete fillos, Coralia, Isaura, Amalia, Maruja, Luisa, Pepe e Joaquín.
E unha grande honra ter ás súas fotos aquí.
Grazas Xulia.

O muiñeiro de Maquiáns

Espero que descansásedes nestas vacacións de Nadal, e recuperásedes forzas para este novo ano que acaba de entrar. E unha das mellores formas de comenzar o ano e presentándovos a Luis Fernandez que posaba así para o fotógrafo no ano 1931.
Algún se preguntará que quen era este home, pois nin máis nin menos que un dos que facía traballar os muiños de Maquiáns, de onde saca o nome este blog. Luis estaba casado con Isaura, a filla de Amalia e Esteban
Todo un luxo que lle temos que agradecer á sua neta Xulia Vázquez, e máis por facernos este agasallo tan fermoso coma regalo de Reis.

Pasádeo ben, e que o 2011 sexa moito mellor que este que remata. Vémonos de novo en Xaneiro.

A lotería do Nadal

Este é un recorte do semanario "El Heraldo Gallego" de Buenos Aires publicado o día 6 de Febreiro do ano 1927, no que cun par de meses de retraso, lóxico debido á lentitude das comunicacións, nos fala da sorte que tivo a nosa vila na loteria de Nadal do ano 1926.

Outras veces visitounos a sorte, e non falo do premio que caeu este ano no Moderno. Sei que fai moitos anos tocou o Nº1252, e dende aquela convirtiuse nun número máxico en Ribadavia, que aínda se sigue a vender. Tocáralle entre outros a Benito Araujo, e segundo me contaron foi cousa da casualidade, xa que Benito era algo así coma o apoderado da Banca Nogueira, e a maiores recibía lotería, e a puña á venda pola rúas mediante a colaboración dun rapaz chamado Jesusiño. Desa vez o Jesusiño non lle devolveu a tempo os billetes no Banco, co que a Benito Araujo non lle quedou outra que quedarse con eles, e comelos, non sin antes botarlle o pobre do rapaz unha bronca tremenda e expulsalo a caixas destempladas do Banco.

Cuando o Jesusiño xa estaba fora do banco a berros retrucoulle os insulto a Benito dicíndolle:
-Halle de tocar e terá que mercarme un traxe novo e unha gorra.
E así foi, o que parecía que ía ser un desastre para o apoderado, grazas a sorte, converteuse nun suculento pico.
Que a sorte nos acompañe, que boa falta fai.

"Paisajes sin alma" y "El padre Miño"

Fai xa máis dun ano puxen unha foto da conferencia que pronunciara D. José María Castroviejo no antiguo Instituto da vila no ano 1955, cando este aínda estaba na rúa de Santiago, no edificio que ocupa hoxe o Museo Etnolóxico de Ribadavia.
Hoxe poñemos outras dúas fotos desa charla, na que podemos ver a algún compoñente máis da mesa presidencial que non saía naquela, como D. Julio o párroco acompañado do xuiz Troncoso Facorro.
Trasteando un pouco pola hemeroteca do xornal madrileño ABC atopei este artigo escrito por D. Jose María, e publicado o día 21 de decembro do ano 1968, en relación co remate do encoro de Castrelo. Titúlase "Paisajes sin alma" , e no pé da foto que o acompaña pódese ler: "Esta era la feraz vega de Castrelo de Miño, en vez de vino y frutos se cosecharán kilovatios" .
Premendo neste enlace, podedes descargalo ou lelo.
Dez anos antes publicara no mesmo xornal outro artigo titulado "El padre Miño", onde xa ía dando avisos do que pensaba que lle podía suceder á nosa arteria fluvial. Xa falaba entón de "río abandonado". Como está publicado en dúas paxinas separadas por publicidade, o mellor seá que volo deixe en dous enlaces separados: Páxina 1 e páxina 2.
Tamén vos deixo outro enlace que non ten desperdicio, o do libro "Unha paixón herdada" Obra ambiental de José Mª Castroviejo y Blanco-Cicerón (1909-1983) de Marta Lemos Jorge publicado pola Xunta de Galicia no ano 2007. Son 386 páxinas, pero podédelo descargar e ir lendo ós poucos, xa que contén moitos dos artigos que foi publicando en distintos xornais ó longo da súa vida. Imprescindible para pescadores, cazadores, ecoloxistas e tódolos amantes da natureza e de Galicia.

Sampaio por S. Llobet

Outra das fotos que fixo D. Salvador no ano 1952 cando se deu unha volta polo Ribeiro. Desta vez tócalle o turno a Sampaio, pero non sei exactamente en que parte do noso veciño pobo estaría sacada esta imaxe.
Fotografía unha escena típica de Galicia, por unha banda o típico hórreo, pola outra unha reunión familiar ou veciñal, onde unhas velliñas con panos nas súas cabezas e sentadas nuns bancos acompañadas dalgún rapaz, quizás estén compartindo algunha labor agrícola, e na parte esquerda da foto, ó final da corredoira un carro de bois cargado de estrume cunha vaca a remolque.
Sen lugar a dúbidas unha proba da laboriosidade das xentes do Ribeiro.

Santa Cristina por Salvador Llobet

Hoxe poño dúas fotos, pero se vos fixades ben son a mesma, o que pasa é que unha está dada a volta. A primeira é a orixinal tal como aparece no traballo dos profesores Pons e Castejón. Segundo eles o que se ve na imaxe é Santa Cristina, polo que o val que se ve ó fondo á dereita é o val do Miño, antes de que instalaran a presa do encoro de Castrelo. A magoa é que non se vexa a ponte sobre o Miño.
Como digo a primeira é a orixinal, pero á segunda eu deille a volta, e dicir está reflexada, xa que teño sospeitas de que poidera ser que a diapositiva estivese do revés. Eu fai tempo que non vou por alí, e a foto é do ano 1952. Pero... ¿A vos que vós parece? ¿Cal das dúas é a imaxe real?
Me gustaría acercarme ata alí e retratar, co mesmo enfoque, o sitio na actualidade, para poñervos a foto e así sair de dúbidas.

A feira da vila por Salvador Llobet

No ano 1952 un xoven xeógrafo catalán chamado Salvador Llobet i Reverter (Granollers 1908-1991) moi interesado na xeografía rexional e agrária, e que ó cabo dalgúns anos chegaría a ser Catedrático do Departamento de Xeografía da Facultade de Xeografía e História da Universidade de Barcelona, andivo a estudiar a nosa bisbarra, supoño eu, que interesado na nosa paisaxe agrícola.
Sacou fotos das súas excursións, e algunhas delas veñen de facerse públicas ó editaren os profesores Pons e Castejón da Universitat de Barcelona, a quen lle dou as grazas pola súa amabilidade, un traballo sobre o seu legado, a Colleció Salvador Llobet.
Só son seis fotos, e hoxe de primeira poño esta, a única de Ribadavia, xa que as outras mostran a paisaxe agraria e rural do Ribeiro.

Como podedes ver é o Campo da Feira ateigado de gando e de tratantes. ¡Eso si era unha feira!

Na Toxa

Me parece que xa puxen unha foto deste grupo de veciños nosos. Case que estou seguro de que son os mesmos, pero podédelo comprobar por vós mesmos pulsando aquí.
De tódolos xeitos aquí están noutro sitio diferente, e a foto é moito máis nitida. Está sacada no entorno da illa da Toxa, ou polo menos eso é o que me parece a min.
Polas caras dos que coñecemos, Caroli, Rosa da "Casula", o Venancio, a Celeste e Julio "O Mexicano"etc, e polo seu atuendo debeu de facerse na década dos sesenta.

Na mili en Bilbao

Outra das fotos que me remite Miguel López. Trátase dun amigo del, e veciño de todos nós chamado Perfecto Villar, ó que lle tocou facer o servicio militar na cidade vasca. Aquí o temos co cabelo perfectamente cortado, vestido á moda daquela época, posando nos anos sesenta en Bibao.

De volta da División Azul

Esta foto que amablemente envía Carmela Dávila aparentemente amosa a uns cantos rapaces da vila posando na terraza do Instituto Laboral Martínez Vázquez, que era así como se chamaba ó Instituto cando este estaba ubicado nas dependencias que hoxe ocupa o Museo Etnolóxico de Ribadavia. Pero coma a min me gusta indagar e saber que historia hai detrás de cada foto, buscando e buscando, por fin din con ela, aínda que non fun capaz de resolvela de todo.
Como sabedes este centro foi o primeiro de Ensino Medio e Profesional da provincia, e inaugurouse oficialmente o día 14 de Xaneiro do ano 1954, aínda que comenzára a funcionar dun xeito provisional en Decembro do 1953, con 65 alumnos matriculados no primeiro curso, baixo a dirección interina de D. Manuel Dieguez, que aparece sentado no medio da foto cunha gabardina de cor claro. Na memoria deste curso académico (53-54), aparece unha foto deste mesmo grupo titulada "Alumnos y profesores con el repatriado de la División Azul Antonio Canitrot", e na parte adicada á Formación do Espíritu Nacional dí textualmente:
"El día 27 de Abril, y previamente invitado por el F. de Juventudes y por este centro, se desplazó a esta villa el repatriado de la División Azul José Canitrot Torres, que fue presentado a los alumnos e interrogado por ellos por la Profesora de Geografía e Historia, a los que narró y explicó cuál era el trato que tras el telón de acero se daba a los niños de sus mismas edades. El Director del centro le hizo entrega de un obsequio adquirido con las aportaciones del Profesorado y alumnos".
O problema reside agora mesmo en saber cal era o nome do conferenciante, si Antonio ou José Canitrot. É o que está sentado entre o Director e o Rvdo. Pai Saco Alarcón.
Na foto tamén podemos ver a D. Gerardo Álvarez Vidal , casi de pé apoiado noutro profesor chamado Paulino Sánchez Martínez, e na outra banda da foto á profesora de Xeografía María Pérez López.
Do resto, dos alumnos o mellor será esperar ós vosos comentarios.

Miguel en Leiro

Outra foto dun grupo de xóvenes de Ribadavia, que me parece que está sacada nunhas festas de Leiro de non sei que ano, aínda que podería se de mediados dos setenta.
Recoñezo só ó Nemesio, o da Franqueirán, e ó Miguel que é o dono da foto. Do resto non vos podo dicir nada, xa que como sempre ocorre son caras moi coñecidas que non sei identificar.
A xuventude da vila como podedes ver sempre vos foi moi festeira, e aproveitaba calqueira oportunidade para desplazarse ás verbenas que se organizaban nas localidades veciñas.

Rapaces do Grupo

Outra fota das boas, desas que vos gustan tanto, e que como podedes ver está feita na Alameda, moito antes de que se remodelase por enésima vez, xa que non sei cantas veces se transformou. O caso é que cando eu era pequeno, e estudiabamos no Grupo Escolar tiña este aspecto. Pódense ver claramente as rampas de acceso á escola, que se deberon suprimir nos anos setenta cando se fixo un muro de contención adosado ó palco da música, o que obligou ós estudiantes a subir polo sucalco superior que daba á rúa do Sanatorio que se non lembro mal se chamaba do Alférez Provisional.
Por esas rampas era por onde os contei un día que baixabamos coma tolos, correndo para tratar de ser os primeiros en coller os sinais de stop que se gardaban nos baixos do Ruso, e poder ter a autoridade de parar o trafego da, daquela estrada Vigo- Madrid, para que a rapazada cruzara a rúa sen prigo.
Tamén podemos ver o morro do coche de D. Enrique Pumar, un Renault R 10 de cor branco que case sempre estaba alí aparcado en fronte do Sanatorio, un pouco afastado da zona onde se xogaba ó fútbol entre as árbores.
Como na foto sae a dona de Canedo, Mari Carmen Carballal, e son veciños meus, falei con eles e case me identificaron a todos.
Na 1ª Fila (Superior): Choni a da" Recareda", Carmen Carballal, Clara filla do" vista al pepe", Merceditas a do "Coconero" e Valeiras
Na 2ª Fila: Justa a do "Pitolo", Lino un mestre de Prexigueiro que estivo moi pouco tempo no Grupo, o seguinte non o coñecemos.
Na 3ª Fila: Braulio Gulin do que xa publicamos unha foto, Manolita a "Gandalleira" filla do Aladino, Mª Carmen Almuiña filla do Lelo da Vichita, que casara co "Coruñes" teclado dos Cisnes, Antonio fillo da dos Conxelados, e Suso fillo dun dos de Materiales de Construción Martínez.
Na4ª Fila (abaixo): Tito fillo do "Alegria", un rapaz da Vichita do que non recordamos o nome, Pepe da Portanova, Javi o "Calavera", Alfonso, o fillo do Simon o barrendeiro vivía nos Escobetes, e José o " Viñuelas", a quen máis tarde lle alcumarían o "Hendrix".

Cada vino en su lugar

Hoxe poño unha foto do escritor ourensán Eduardo Blanco Amor (1897-1979), autor entre outras de obras como "A Esmorga", "Os Biosbardos" e "Xente ao Lonxe" do que atopei un artigo referente a Ribadavia, titulado "Cada vino en su lugar" publicado polo xornal ABC o día 17 de Febreiro de 1967.

Como non quero ter problemas cos dereitos de autor, o mellor será que lle botedes unha ollada na súa ubicación actual, na hemeroteca dese xornal.

Podédelo ler, ou descargar premendo aquí, neste enlace.

A copa co Ribadavia Atlético

Despois deste longo acueducto, que supoño que moitos de vós disfrutaríades, hoxe tócalle o turno a estas fotos, que son as derradeiras desta serie adicada ó Ribadavia Atlético. Como se pode apreciar na primeira das imaxes, Mirian sostén xa o trofeo e conversa co Quinín, mentres que na segunda posa todo o equipo cos dous rapaces encargados de lles entregar o trofeo, dos cales seguimos descoñecendo a súa identidade.

Recibindo a Copa

O que non sei é de que copa estamos a falar, pero como podedes intuir, a entrada de hoxe é continuación da de onte, e as fotos son da mesma serie. Nelas vemos a uns rapaces que non logro distinguir, saíndo dende o graderio cara o centro do campo para facerlle entrega ó capitán do equipo o trofeo. Supoño que o capitán era Mirian, que ó agacharse para saudar os rapaces deixa espacio á cámara para que se vexan algúns dos seus compañeiros do equipo, coma o seu amigo Rafael.

Fai moitos anos que non entro no campo de fútbol do Xestal, pero lembro ben como era daquela, xa que era alí onde pasabamos moitas tardes dos domingos asistindo os encontros do equipo que daquela militaba na 1ª Divisió rexional.
Lembro tamén que estaba rodeado por unha pista de cinza branda, á que tódolos anos nos levaba D. Gerardo a facer competicións de atletismo.
Que eu recorde sempre faciamos o mesmo, unha carreira de fondo, da que non lembro cantas voltas se lle daba ó campo, unha de velocidade na recta da tribuna, lanzamentos de peso nun círculo de cemento que estaba situado a carón da portería que dá a San Cristobo, e os saltos de lonxitude e de altura ó seu lado, nunha caixa chea de area na que nos divertiamos moito, ata que chegaba o momento de saltar a altura. Cada un se zafaba como podía, uns ían de cabeza, outros de rodillo, e outros co medo metido no corpo amagaban e tiraban o listón, pero a moi poucos se lles ocorría saltar de espaldas ao estilo Fosbury. A caída era dura.

Ribadavia Atlético

Son moi poucas, por non dicir nulas, as fotos que teño de deportes e deportistas da vila. Esta é unha sacada no campo do Xestal, supoño que a comenzos dos anos setenta, aínda que tamén podería ser de finais dos sesenta. É unha mágoa que teña tan pouca calidade, e que apareza recortada por un lado xa que é unha boa testemuña daquel equipo. Acompañando a esta, hai outras que irei poñendo e que me fan supoñer que se trataba dalgún trofeo celebrado por algún motivo especial coma unha festa ou algo así.
Si o outro día vos falaba de Rafael e de Mirian, e da súa afección o fútbol, esta é a proba. Aí os tedes ós dous, o problema e que coñezo a casi todos, pero non recordo os seus nomes, si exceptuamos ó Fidel, ese rapaz que se acoplou na parte dereita do equipo.
Fadece o favor, e deixade a alineación completa. Si podedes dar máis datos, mellor que mellor.

A Armería Lira

Creo que atopei este cartel nas páxinas do xornal "La Región", pero como sucede sempre, agora xa non son capaz de atopar o enlace.
Non sei tampouco onde estaba exposto, si na Armería de Ourense, ou na da nosa vila, pero non vos engano se vos digo que me transporta á Ribadavia dos anos setenta, cando todos os nenos, e tamén os maiores, visitabamos ese establecemento na procura de anzois, plomos, cucharillas, e incluso os afeccionados á caza, coma min mercabamos algún que outro cartucho solto daqueles de cor amarelo marca Trust, que seica debían de ser os máis baratos do mercado.
O que si que lembro é que alí había alo menos na entrada e no interior outros parecidos, aínda que ó mellor me confundo cunhas señoritas recortadas en cartón a tamaño case que natural que nos convidaban a mercar os carretes Mitchell.
De tódolos xeitos penso que Lolín nos poderá informar.