Maquiáns

Efectivamente, son os muiños de Maquiáns, pero sen a abondosa vexetación que os cubre agora. Como podedes ver, cós retoques dixitais a foto é máis nidia, e nela pódense apreciar as antigas construccións que alí había, e a orografía da zona.

Por certo, ¿é Maquías ou é Maquiáns?. Antigamente nos carteis da estrada puña en castelán "Maquianes", pero eu sempre oín á xente chamarlle Maquiáns, que é como lle chamo eu.
Moitas veces de neno subín ata eses muiños, pero pódovos xurar que polo menos fai uns trinta anos que non vou alá. Teño que voltar un día destes por alí e botarlle unha ollada.
Aínda me lembro, que alá polo principio dos anos 70, estaba algún en uso, e ás veces nos cruzabamos có dono do muiño, que un burro fariñeiro ó que meu avó lle chamaba o burro da "Cristala".
Sempre polas referencias que escoitei de cativo, á zona onde se atopan eses muiños se lle chamaba o "Monte de Chacoto,"e ás veigas que había na parte baixa na marxen dereita "A Cerradiña". Se algunha vez ides por alí xusto detrás do último muiño está "A Derrota"que é unha zona na que o Maquiáns vai soterrado baixo unha morea de penedos. É de moi difícil acceso, pero cando estas derriba das rochas, non ves o río, só oes o ruido que fai a auga. por debaixo delas. Seica este fenómeno débeuse a un desprendemento de rochas causado pola rotura dunha bolsa da auga. Se tendes folgos e queredes seguir ascendendo, a continuación atoparedes unhas pozas bastante estreitas e sombrías, que van a dar á parte de abaixo do lugar coñecido como "Laxe de Novoa" que é onde está a presa da traida de augas da vila, e de onde saía tamén a antiga "Levada" que hoxe en día está totalmente destrozada e perdida, pero ese é outro tema do que falaremos outro día.

Outra adiviñanza

Eu teño a plena seguridade de onde están situadas estas construccións, pero non volo vou a dicir para que vós fagades un esforzo e me deixedes saborosos comentarios.
Xa sei que a foto non ten moi boa calidade, pero tedes que botar a imaxinación a voar.
Mañán se cadra vós poño a mesma foto, pero mellorada dixitalmente ,para os que coma min xa vaian perdendo facultades visuais.
Unha das cousas que me chama poderosamente a atención desta foto é a falta de árbores nesta zona, cousa que tamén me sorprendeu nunha foto que puxen anteriormente da Veronza, nunha entrada sobre un recibo de electricidade.
A foto é propiedade do Museo e pertence ó legado de Chucho Sánchez, e debe de ser moi antiga.

Airiños d´Aldea

Se vós son sinceiro, cando estaba no Museo acompañado por D. César Llana que me estaba a ensinar fotos, intrigoume moitísimo esta foto, e non parei ata ter información de primeira man sobre ela.
Na descrición do Museo fálase do Orfeón da Arnoia, tamén chamado "Airiños do Arnoia" e "Airiños da nosa Terra" e que foi o gañador do certamen de Orfeóns da nosa vila no ano 1927, (pódese leer claramente na bandeira que gañaron). E a foto parece estar feita no adro da igrexa de Santa Rita na Arnoia.
Pescudando en xornais antigos obtiven información abondosa dese Certamen como por exemplo, que en algúns se lle chama Airiños d´Aldea e que a batuta a levaba D. Castor Cartelle.
O certame celebrose nun templete construido a tal efecto na praza de touros nas Festas do Portal dese ano, e o primeiro grupo en actuar foi o "Eco da Coruña" que parece ser que comenzou moi ben pero pouco a pouco foi desafinando ata que aquelo se convertiu nun desastre polo que foi descalificado. A súa sagunda interpretación xa fóra de concurso foi unha jota navarra.
A continuación tocoulle o turno ó Orfeón "Ourense nº 3" que actuou con grande sobriedade, resaltando o seu tenor D. Gonzalo Iglesias que estivo moi ben nos seus solos. De libre eleción interpretou "La voz del Mar" e acadou o segundo premio.
A terceira agrupación en actuar foi a da Arnoia que foi a máis afinada o que levantou clamorosos aplausos no respetable, o que fixo que o xurado tivese moita benevolencia en consideración a que se trataba de cantantes aldeanos (sic). Na obra libre de regalo o coro xa non estivo á mesma altura.
Por último subiu ó estrado a "Artística de Vigo" que aparte da obra de concurso interpretou "Os Mártires", pero como a interpretación non estivo á altura da súa fama o xurado deixouna sen premio.
Faltou a coral de Pontevedra que a pesares de estar inscrita non se presentou por problemas técnicos.
Esta foto sacouse ó día seguinte cando Airiños d´Aldea tivo que percorrer as rúas da Arnoia exhibindo a bandeira gañada no certame. Dende os balcóns engalanados a xente lles tiraba flores, e as mozas lle ofrecían ramos ó seu director, mentres se tiraban bombas de palenque para celebrar a victoria .

Ribadavia por Conde Corbal 16

Esta e a fermosa igrexa románica de Sta. María da Oliveira, que a moitos turistas pásalle totalmente desapercibida debido á súa ubicación. Data de mediados do século XIII e pai Samuel Eiján dí que era o seu adro o único cimeterio ó aire libre da vila, xa que nas outras igresas só se podía dar terra no seu interior. Foi unha das parroquias da nosa vila, e é así como a desbuxa neste gravado Conde Corbal.

Outro dos meus bisavós

Trátase de Pepe Martínez, penso que era natural de Sampaio, e tivo unha morea de fillas, entre elas miña avoa Carmen. Eu non o coñecín e esta é a única imaxe que conservo del. Non sei en que ano está sacada nin en donde. Chegou ás miñas mans así, como se a recortasen dunha foto máis grande.

De troula no Club

Esta foto é espectacular, parece sacada dunha película dos irmáns Marxs, para min é a instantanea perfecta.
Pertence ó legado de Chucho Sánchez e está depositada no Museo, pero hoxe a poño aquí porque aparecen nela tres persoas das que teño grandes recordos.
O primeiro é Argimiro, que foi bedel do Club Artístico durante moitos anos, e que nos aturou un ano tras outro a moitos cativos que por alí pululabamos. Sempre amable e paciente, aínda que ás veces non lle quedaba outra que poñerse serio con nós. Andaba ó quite cando xogabamos ó xadrez e ó billar aportando ideas ou facendonos comentarios para mellorar o noso xogo.
Outro é José Conde, tamén xogador de billar, e gran pasteleiro. As visitas ó seu estabecemento non tiñan desperdicio, cando lembro aquelas "cristinas" de crema e xurovos que me entra a fame.
E por último, Braulio Soto. Braulio é punto e aparte. Gran amigo meu, co que pasei horas e horas, e co que aprendín moitísimas cousas que non se aprenden nin na escola nin nos libros. Amante da natureza, da caza, da pesca, dos cans, aturoume cando aínda era un neno durante moitas cazatas e moitos paseos, e se vós son sinceiro penso que nunca o vin enfadado.
Sei que andas un pouco renqueante Braulio, pero xa sabes amodiño e para adiante. Dende aquí te envío unha forte aperta.
E a vós xa o sabedes, espero os vosos comentarios para identificar os demais compoñentes desta fermosa foto.

Visita á Cooperativa

Eso que vedes ahí é a parte darriba dos orixinais tinos de fermentación que tiña a Cooperativa, e esa pasaxe con barandais que estan a atravesar serve para pasar duns ós outros ,sen ter que descender, xa que teñen unha altura considerable. Os coñezo ben xa que traballei alí unhas cantas vendimas, e tiña que recoller as mostras para levalas o laboratorio.
Pero ó que iamos, esta foto que me envia Mª josé Bouzas debe de estar feita nunha visita que fai o Gobernador Civil Sr. López Ramón ás obras da Cooperativa antes de que estas rematasen, coincidindo seguramente cunha inauguración dunha das Feiras do Viño, posiblemente a do ano 1967.

A banca Nogueira

Un dos edificios máis emblemáticos da vila é este da Banca Nogueira, que dispón dunha fachada feita en pedra labrada dun estilo ecléctico característico dos principios do século XX en moitas vilas e capitais de Galicia.

Non sei exactamente cando se comenzou a levantar esta construcción, nin baixo a dirección de que arquitecto, pero como podedes ver, nesta foto os traballos aínda ían polo primeiro piso. Espero os vosos comentarios, a ver se entre todos somos quen de poñerlle unha data a esta foto.

Coma sempre, teño que agradecerlle ó Museo Etnolóxico a cesión da foto, donada a esta institución por Pili Núñez.

A praza Maior e o seu reloxio

Esta entrada, acompañada desta foto sacada do libro da editorial Ir Indo, e que xa citei en entradas anteriores, vouna aproveitar para darlle as grazas a unha persoa da que teño moi bós recordos. Supoño que si vós digo que de nenos todos os que viviamos nos arredores, da Praza Maior faciamos cola nas escaleiras do Xulgado a eso das nove da tardiña, algunha idea iredes tendo. E que se o motivo desas esperas tiñan relación có reloxio da torre do Concello, seguro que ides afinando máis.
Efectivamente trátase de Javier, o Ferreiro que tódolos días sen faltar ningún, lle dá corda o reloxio da praza.
De neno había pelexas para subir de primeiro por aquelas escaleiras de caracol, e Javier o día que vía que había moita espectación e estaba de boas, collía a folla dun xornal vello, plantáballe lume, e a deixaba cair polo oco das pesas có que se iluminaba todo o pozo facendo as delicias da rapazada alí congregada.
Moitos anos subín con el sobre todo nos meses de Outono e Primaveira. Con que cariño nos trataba a todos, e que paciencia tiña. ¡Home todo hai que dicilo! Se nós lle dabamos ó manubrio da corda, el aforraba un choio, mais tiña que aturar as pelexas e poñer orden nos rapaces. Eu a estas alturas xa non sei que sería mellor.
Anos despois cando xa eramos nós máis mozos, lle levabamos sempre as escopetas de balíns ó taller que tiña ó carón da Fonte da Prata para que nos tensara o muelle, e sempre se portaba con nós de maravilla.
Un saludo Javier, e grazas.

O tío Benito

Esta é a foto de D. Benito Gallego Montero. Por si a alguén non lle soa, vós direi que foi o último Alcalde democrático da nosa vila antes da chegada da Dictadura de Franco. No ano 36 foi detido, e posteriormente no 37 executado. Lembraredes que fai pouco se lle fixo unha homenaxe en Ourense xunto con outros alcaldes represaliados da provincia.

Quizais a algún de vós o título desta entrada vós estrañe, pero ten a súa razón de ser. O tío Benito era o tío da avoa de Paula Bouzas. E Paula Bouzas é unha xoven e flamante Licenciada en Xornalismo, veciña nosa, que tivo a deferencia de enviarme un fermoso artigo sobre D. Benito Gallego. Nel podemos achegarnos á súa personalidade, e coñecer un pouco máis a historia da nosa vila.

Non volo perdades, leedeo con calma, é moi fermoso. Só tedes que pinchar aquí para velo ou descargalo en formato pdf.

Antes de rematar quero darlle as grazas a Paula por permitirme publicalo, e á súa tia Mª Jose por poñerme en contacto con ela. Grazas ás dúas.

Ribadavia por Conde Corbal 15

Outra fermosa vista da nosa vila feita polo artista ourensán. Pero como eu teño grandes dúbidas da súa localización, espero que vós, cós vosos comentarios me digades exactamente que representa este gravado. ¿Onde está situado exactamente esto en Ribadavia?

Preparando a vendima

Comenzou Setembro e achéganse as vendimas, a xente comenza a preparar as cousa nas adegas para que todo estea listo cando chegue o momento. Lávanse as cubas e prépáranse tódolos aparellos gardados dende o ano anterior. Nesta foto vemos unha muega, penso que se chama así, que é o recipiente que se utiliza para pisar as uvas. Lembro que o meu avó a lavaba e a deixaba varios días chea de auga para que inchase a madeira, e despois me parece que repasaba as fendas que tiña con unto para evitar que se perdese o mosto por elas. Supoño que hoxe en día coas trituradoras eléctricas ou mecánicas poucas destas quedarán, polo que esta imaxe xa pertence ó noso recente pasado.

O accidente de Barcia

Hoxe poño dúas fotos dun accidente que ocurriu en Barcia no ano 32. Aínda que seguro que algún de vós xa as tiña visto penso que merece a pena velas de novo, xa que as acompaño da transcripción literal da noticia que dá do suceso o xornal " El Compostelano", e que aporta moita información que ata agora descoñeciamos, como a data exacta e os nomes dos falecidos.

Unha das fotos saqueina do libro RIBADAVIA editado por a Ed. Ir Indo, que a sitúa erroneamente no ano 20, e a outra do Museo Etnolóxico da nosa vila, a quen teño que dar dende aquí as máis expresivas grazas, especialmente a D. César Llana pola súa paciencia e amabilidade.

Na información que me deu o Museo sobre a foto dí que o camión era da marca " Saurer " e tiña a matrícula OR-333. Na foto aparece D. Victorino Adán Alonso que era daquela o Alguacil do Xulgado de Ribadavia.

A noticia publicada no xornal "EL COMPOSTELANO" de Santiago o Sábado 8 de Febreiro de 1932 dí textualmente así:

Muertos en un vuelco Orense.-A las seis de la mañana y en un punto denominado curvas de Barcia en la carretera de Villacastin a Vigo y a cuatro kilómetros de Ribadavia, un camión de transportes de pescados que habia salido de Vigo con dirección a Madrid a las dos de la madrugada al desembocar en una de esas curvas se precipitó por un terraplén de 30 metros de altura dando la vuelta de campana quedando empotrado sobre un peñasco de gran tamaño que se hallaba en la mitad del terraplén. Ocupaban el coche Miguel Filgueira, natural de Rivadavia, de 36 años; Aquilillo Fernández González de La Cañiza, de 37; Juan Amorín da Silva de 36 de nacionalidad portuguesa y el conductor Daniel Cortés Garcia de Lugo. El camión quedó completamente destrozado y muertos sus cuatro ocupantes. Las lecheras que pasaban esta madrugada por la carretera se dieron cuenta del accidente por que el faro del coche quedó encendido. Al lugar del suceso acudió el Juzgado de Ribadavia que instruyó las primeras diligencias. También acudió el Gobernador Civil. Los muertos fueron traslados al cementerio del pueblo de Quines, Ayuntamiento de Melón donde se les practicará la autopsia. El suceso ha causado general dolor en aquellos pueblos donde las victimas eran muy conocidas. El camión era propiedad de Martín Martínez, alias el Ruso que se dedicaba a transportar pescado de Vigo a Madrid.

Outro parente meu

Trátase de Emilio Pérez Fernández, que viña sendo tío de miña avoa Isaura, ou sexa irmán do seu pai que se chamaba Antonio. O que non sei é a cantidade de voltas que debeu de dar polas Américas xa que esta foto está feita por un fotógrafo chamado W. Kijowski en Braddock. PA.
Buscando un pouco na rede resulta que esta poboación está situada ó Leste da industriosa cidade de Pittsburgh en Pensilvania nos Estados Unidos. Non ten data ningunha, pero debe de ser dos anos vinte ou trinta.

O Avia Foot-Ball Club

Xa estamos de volta, espero que as vacacións vós sentasen ben e que polo menos desconectásedes un pouco da rutina do resto do ano.
Para comenzar esta nova temporada que casi que coincide co comenzo da Liga de Fútbol, poño hoxe este documento que chegou ás miñas mans en forma de fotocopia, polo que volvo a pedirvos disculpas pola calidade do mesmo, pero penso que é moi importante xa que se trata dun título de socio fundador da Sociedade Avia Foot-Ball Club, así en inglés, a favor de D. Argimiro Abraldes con fecha de 12 de Octubre de 1910.
Segundo o libro editado polo Museo Etnolóxico de Ribadavia "Albums para o reencontro Ribadavia e os Ribadavienses VI. O Deporte" a fundación deste clube oficializa a incorporación do sport á sociedade do Ribeiro, e a noticia da creación do Avia F.C. ven recollida tres días despois no Noticiero del Avia.
Por se no sodes quen de ver claramente as firmas, o Presidente é Andrés Pérez, o Secretario o Sr. Rodríguez ( o nome é ilexible), e o Tesoreiro Manuel Freijido.

Voltamos en Setembro

Imos coller uns días, ou mellor dito, o mes completo de vacacións, así que vémonos o primeiro de Setembro.
Agora no mes de Agosto a xente anda fóra da súas casas e penso que o mellor é descansar un pouco e preparar ben o comenzo da nova tempada.
Teño preparadas historias e fotos moi interesantes que de seguro vós gustarán.

Moitas grazas pola vosa atención e ata Setembro.

Ribadavia por Bustamante

Nunha das miñas búsquedas pola rede atopei esta imaxen da Porta Nova publicada nunha revista que se editou en Vigo alá polos anos corenta.

Concretamente esta publicación chamábase “Cartel” e este debuxo de A. Bustamante, esta feito no ano 1933, pero sae publicado o día 31 de Xaneiro do ano 46.
Segundo as miñas informacións trátase dunha revista de periodicidade quincenal dirixida por Julio Sigüenza, e que trataba de reflectir a vida galega en xeral. Tivo unha vida bastante curta xa que só se publicou nos anos 45 e 46.

O único centro de verdadeiras novedades

Xa vós pusen algunha entrada sobre un programa de man das Festas do Portal do ano 1911, pois hoxe poño un dos anuncios que máis me chamarón a atención, máis que nada polo vocabulario que emprega á hora de facer a descripción do xénero que ten á venta.

Trátase da tenda de Gerardo García Boente (Antiga casa de Garza). Eu polo que supoño é unha pañería, pero a ver se sodes quen algún de vós de describir ou de diferenciar hoxe , na era do “pret a porter”, toda esa ringlera de nomes de tecidos que aparecen neste anuncio.

Supoño que teríamos que acudir a un diccionario ou polo menos facerlle unha consulta ás nosas nais ou ás nosas avoas para que nolo explicasen.
Eu recoñezo a miña ignorancia e tiven que acudir a un diccionario.

A caravana da publicidade

Esta chea de furgonetas e coches pertencen a unha caravana publicitaria que anuncia a primeira ou a segunda Feira do Viño. No centro se vós fixades está Filiberto Soto tratando que todo estea a punto, os carteis, a megafonía etc.

Para min esta foto tamén ten unha pequena e cariñosa importancia, xa que penso que esa DKW cos altofalantes derriba da baca que vedes ahí en primeiro termo, é a do "Roquiño" que se non se trabuca a miña memoria era un taxista de Beade, que nos levou durante mitos anos por toda a provincia de Ourense a xogar os partidos de baloncesto. Xa non me lembro se tiña nove ou dez prazas, o que si é que era de cor verde mazán. Pero dá o mesmo o importante era o ben que se portaba con nós, e a paciencia que tiña.

Non sei se aínda vive o Roquiño, pero dende aquí envíolle unha forte aperta.

Como xa suporedes esta foto e propiedade de Mª José Bouzas.

O libro da clase de Don Delfín

Eu entrei no grupo escolar procedente do colexio das monxas de San Domingos cuns sete anos e despois de pasaren uns días de “aclimatación” na clase de D. Delfín (supoño, xa que moi ben non me lembro) pasei á clase de 2º que daba D. Pepe, logo á de D. Pedro Toimil en 3º, e por último á de D. Delfín en 4º, e a todos eles os recordo con moito agarimo.

Eran os finais dos sesenta, e sempre nos recreos se facían grandes potas de leite en pó.
Pois ben, ó que ía. Fai pouco un bó amigo, Álvaro García, preguntaba que cal era o libriño de cartas que tiñamos que copiar durante todo o curso en clase de D. Delfín. El o describía coma unha colección de cartas que o autor enviaba a un amigo dende as distintas provincias españolas con moi diversas caligrafías e uns títulos en letra gótica rodeados de debuxos das provincias en cuestión.
Aquí vós deixo a páxina adicada á nosa provincia. O libro titúlase "Viajes por España" de Federico Torres, e xunto coa enciclopedia Álvarez era o que traballabamos durante todo o ano.

A festa das Arnadas na Barca

Aproveito esta postal da colección de José Luís Escudero para ilustrar dúas noticias publicadas por "El Correo de Galicia" de Buenos Aires (Argentina) o día 14 de Xullo de 1929.

A primeira dí textualmente: " Petición de mano.- Para el apreciable joven D. Antonio González ha sido pedida la mano de la agraciada Srta. Ángeles Chao, fijándose la boda para fecha próxima.

Vaya por adelantado nuestra enhorabuena".

A segunda dí: " Organizada por D. Jesús González se celebró en el poético lugar de la Barca, la fiesta de Las Arnadas, amenizada por una sección de La Lira.

La gente joven asistió en gran número a la Barca dando pruebas de no hallarse rendida de la romería del Lodairo".

Non me queda outra que preguntar dende aquí ¿Sabe alguén algo, ou ten algunha idea de que era esta festa das Arnadas, e porque se celebraba? Espero os vosos comentarios.

Ribadavia por Conde Corbal 14

Como hoxe e o día de Santiago e coincide en sábado, e o sábado é o día elexido por min para poñer os gravados de Conde Corbal, non me queda outra que poñer este no que se vé parte do ábside da nosa igrexa de Santiago.

Dicía Murguía dela que era a que máis sobresaía de tódalas da vila. E Meruéndano conta que no ano 1871 un dos párrocos sacou a imaxe do Apóstolo que hoxe se atopa no seu interior e colocouna no rosetón da fachada.

Unha das lembranzas que teño de cando eu era cativo é a do desgraciado accidente que tivo un dos canteiros que traballaba nas obras de restauración deste templo, non estou moi seguro, pero penso que morreu.

Troitas no Miño

Facía ben tempo que non puña fotos de pesca. Hoxe traio unha que me envía Mª José Bouzas. Eu, que non vós sei nada de pesca, xa que polo menos a última vez que pesquei foi fai trinta anos, non son quen de saber si eso que sostén ese home é unha troita ou un salmón. Poño este título, que xa me ven dado na foto. Tampouco teño localizado nin o lugar onde foi feita a foto , nin quen é ese afortunado pescador. Espero que algún de vós sexa capaz de aportar algunha información.

A granxa de Outeiro

Noutra das miñas pescudas por internet, tamén atopei esta artigo que vai acompañado de dúas fotos sobre esta propiedade situada por derriba do pobo de Francelos, e que leva o nome do río que vai xusto en baixo, e que logo desemboca no Miño.

Neste artigo publicado na revista viguesa "RAIG" o día 1 de Marzo do 1935 faise unha descripción dos viños que elaboraba a dita finca propiedade da familia Pereira Borrajo.

A revista mensual Raig editouse en Vigo nos anos 35 e 36 baixo a dirección dun alemán que tamén era o seu propietario, e que se chamaba Carlos Bock Bremer. Tiña como curiosidade a utilización de varias línguas, así leva artigos en inglés, alemán e portugués ademais de en castelán.

Espero que neste tamaño o poidades leer sen necesidade de subilo a ningún servidor noutro formato.

A rúa da Pescadería

Supoño que todos sabedes de que rúa se trata. É outra desas postais que me pasou José Luís Escudero, e das que xa vós puxen varias. O ano no que foi savada non o sei pero se mirades con atención veredes que hai instalacións eléctricas. É moi pintoresca pola vestimenta das persoas que nela aparecen.

Para os que aínda non se decataran de onde está sacada a foto, lles direi que un pouco máis adiante, á esquerda está a Fonte da Prata, e aquelas árbores que se ven ó fondo están na rúa Progreso e na beirarúa de enfrente á Banca Nogueira, que estaría situada ó final da foto á dereita.

O Entroido da Peña

Moitas veces falamos desa sociedade ribadaviense chamada "La Peña", e tamén en entradas anteriores vós falei de onde estaba situada, pois hoxe traio a estas páxinas un pequeno folleto que supoño sería unha invitación ou un pequeno anuncio das festas do Entroido do ano 1954.
Non sei en que ano desapareceu esta sociedade pero eu que nacín no ano sesenta, ben me lembro de asistir a algúnha que outra festa con baile que organizababan en sesións de tarde para os rapaces no seus salóns.

Avoa e bisavoa

Nunha entrada anterior saía unha das miñas bisaboas chamada Celsa, e dixen que vós poría unha foto coa súa filla Isaura, que era a miña avoa. Pois ben aproveitando estes días de relax estival vola poño para que vexades o grande parecido que tiñan as dúas.
A foto sen marcas de ningún fotógrafo, e en bastante mal estado, lle calculo que estará feita nos primeiros anos da década dos vinte.

Máis de vodas

Non vós preocupedes que non vós vou poñer fotos repetidas da mesma voda. Esta foto é doutra e concretamente da dos meus pais que casaron no ano 1959 , e está feita no Restaurante Alfonso, que é onde fixeron o convite.
O Alfonso que hoxe en día xa non existe, supoño que sabedes que estaba situado moi cerquiña do paso a nivel, facendo esquina coas vías no barrio de San Francisco. Non sei en que ano pechou, pero eu aínda me lembro de velo aberto a principios dos setenta, cunha pequena terraza na beirarúa.
Podemos ver de esquerda a dereita a Pepe que era un irmán da miña avoa Isaura e que viviu sempre en África, ós Srs. Escudero e a Purita a Sra. de Domínguez.

Ribadavia por Conde Corbal 13

Outra visión ben distinta do barrio xudeo, dende un punto de vista diferente, dende a porta da Igrexa da Magdalena. Como eu nacín ahí, na rúa Merelles Caula ou tamén chamada hoxe da Xudería, que é a que se ve ó fondo, e que ascende cara á Praza Maior, lembro con grande cariño as xentes que vivían e traballaban aquí.
No sei se me esquecerei de alguén pero a tenda de ultramarinos da Amelia ten que ser a primeira, millóns de veces fun alí, ¡Mela esto, Mela estoutro ! etc. Enfrente vivía a Petronila e ó lado Celso e Esther que tiñan unha queixería, e a quen vexo moito por Vigo. Un pouco máis abaixo estaba o estanco do Chuco, que aínda segue no mesmo sitio, e xa facendo esquina coa rúa de San Martiño a tenda da Chucarela da que lembro que tiña sempre colgadas das paredes grandes follas de bacallao, e tripas secas para os chourizos, e nas portas caixas de sardiñas en salmoira que o meu avó mercaba para afumar.
Nas esquina oposta había outra tenda, a do Charo, e xusto enfrente un barbeiro de nome, Luís, pero antes, tempo atrás xusto enfrente do estanco houbera outro barbeiro, Pedro alcumado "O Mulo", e a xente ó pasar por diante da barbería berráballe ¡Pedro cambia o coio!.
Pedro era famoso por ter un coio dentro dun vaso con augardente, que utilizaba só nos casos especiais para rasurar as facianas máis enrugadas dos seus parroquianos. Metíalle a pedra na boca, e veña... primeiro dun lado e despois do outro, e así lles sacaba as enrugas e podía afeitalos mellor. O do augardente según dicía el era para iso da "desinfeucción".
O que non saberemos nunca e si usaba sempre o mesmo coio ou o cambiaba cada pouco como lle pedían os que lle berraban.

A Rondalla do Instituto

Como estamos no verán e moita xente está de vacacións vou a aproveitar para poñer de vez en cando fotos que supoño eu xa son ben coñecidas por todos vós. Coma esta da Rondalla do Instituto de Ribadavia onde temos como director a D. Fidel Dávila situado de pé á dereita, que como vós dixen en entradas anteriores, non podía faltar, xa que era o gran impulsor da meirande parte destas iniciativas musicais.
Entre outros tamén recoñezo a Manolo o tío do Viñas, ó Chuco, a Paulino veciño de meu na vila e cunha faciana moi sonrinte, e a Julio Puentes, "O Ruso" que anos máis tarde formaría o conxunto musical "Os Cisnes" xunto con Venancio, Tati, Pascual, Manel e os desaparecidos Alemán e Muito.
A foto debe de ser dos anos sesenta e como podedes ver está sacada no salón de actos do Instituto.

Central Hidro-Eléctrica del Avia

Aproveito hoxe unha unha parte da maravillosa foto que publicou Matilde no seu blog “Ribadavia fotos del cajón de los recuerdos” na que se ve perfectamente a presa da Veronza, e á súa dereita o muíño no que estaba instalado o xenerador que producía a electricidade da empresa Central Hidro-Eléctrica del Avia, que creo que era propiedade da familia Peña, para ensinarvos unha factura eléctrica dos anos corenta.
Concretamente unha do día 30 de Abril de 1948. Podedes botar vós mesmos as contas do seu precio e dos impostos que se pagaban na época, máxime cando tamén vós poño a foto da traseira desa factura na que podedes leer un reclamo publicitario da empresa animando á xente a instalar a electricidade nos seus fogares, e que a compara có prezo dun café da época.

Grandes amigos

Haí os tedes…, ¡vaia dous!. Seica eran amigos inseparables nos seus anos mozos, e aínda que a vida os levou por camiños ben diferentes eles souperon manter sempre unha boa amizade. O que está de pé é o meu avó Ricardo, e o que está sentado nesa cadeira e un amigo de seu alcumado “O Maneta” porque tiña unha man máis pequena ca outra, ( tedes que perdoar, pero descoñezo o seu nome e os seus apelidos).
Como dicía antes meu avó quedou na vila, e o seu amigo tivo que saír do pobo en busca de mellores oportunidades, e penso que as atopou como encargado dun fielato que había na postguerra na entrada da estación do ferrocarril de Vigo, e dende onde fixo algúns favores a moitos Ribadavienses nos tempos das cartillas de racionamiento.
A foto non ten ningunha marca de fotógrafo, e eu lle calculo que debeu ser feita ó rredor 1929 ou 1930.

A Foz

Así era A Foz a principios do século XX, é a verdade e que non mudou moito de aspecto, se exceptuamos a estrada, e a nova pasarela de madeira. O que si cambiou e penso que para peor e o estado dos Caneiros e da Alaxancha ( non sei si se escribe así ), que é esa zona do Avia que vemos ó fondo á dereita. A principios dos anos setenta aínda era unha zona moi concurrida polos bañistas da vila. A min personalmente gustábame moito bañarme alí. No verán as augas ían moi mansas, e o fondo era de area e coios, coas augas moi transparentes, a pesares de recibir tódalos detritus das cañerías da vila e os das vilas que estaban río arriba.

Penso que sería unha boa idea tentar de rexenerar e acondicionar esa zona como praia fluvial e zona de esparcimiento.
Lanzo dende aquí a idea, xa que sería pouca a inversión, bastaría cunha boa limpeza da maleza e quizás algunha pasarela de madeira, e moitos os beneficios para os nosos veciños e incluso unha atracción máis de cara ó turismo.
Como sabedes os que seguides o blog a foto é da colección de José Luís Escudero.

Festas do Portal de 1963

Esta é a portada do programa das Festas do Portal de 1963, ou mellor dito de Setembro, tal como dí no folleto. A verdade é que tanto o programa impreso a unha soa tinta, como as festas parecen bastante pobres, e a razón ven explicada nunha das páxinas, é cito textualmente : “ La Corporación Municipal que ha sentido la necesidad de sustituir la falta de iniciativa y colaboración privada y comercial para organizar estos festejos…” do que se deduce que foi o propio Concello o que as organizou e o que correu cós gastos, polo que non busquedes anuncios publicitarios, non os hai.
Outra das cousas que se desprenden da súa lectura é que nestas festas se estrenan as pistas polideportivas e a piscina do Castelo, polo que abondan as competicións deportivas de tódalas clases. A Corporación prega que se utilicen con cariño e delicadeza.
Como curiosidade direivos que contén algunha que outra foto, e uns debuxos de paisaxes e monumentos da vila dos que descoñezo o autor, xa que non aparece a súa firma por ningún lado.
Este programa como non ten moitas páxinas, tan só dezaseis, deume tempo de escanealo, e coma sempre se tedes moita curiosidade podedes velo ou descargalo en formato pdf pulsando aquí.

Unha das miñas bisavoas

Esta foto é sen lugar a dúbidas unha das máis antigas que publico, trátase da miña bisavoa Celsa, que era a nai da miña avoa Isaura. A foto debe de ser de finais do século XIX ou de principios do XX. Digo esto por que me chama moito a atención a súa xuventude e o seu vestido que se parecece moito ós típicos traxes galegos que usan hoxe as mulleres en tódolos grupos folclóricos.
A foto, feita en estudio non ten ningunha marca de fotógrafo polo que non sei quen a sacou, e como podedes observar está en bastante mal estado. Outro día vós poñerei outra foto dela xunto coa miña avoa de pequena, e veredes o asombroso parecido que tiñan.

Ribadavia por Conde Corbal 12

Que queredes que vós conte deste rincón tan enxebre da vila. Aquí pasei a maior parte da miña mocidade, escaleiras arriba, escaleiras abaixo. Si, é a Rúa de Fornos, e esa constucción baixiña á esquerda das escaleiras era o forno do meu avó. Hoxe o forno non existe xa que derrubouse tras cair a cheminea unha noite de inverno, e así desapareceu o que era un dos recunchos máis fotografiados nas postais da vila.

Lembro a cociña de ferro, os canastos para o pan , a artesa chea de masa, a folla de bacallao, e a escopeta detrás da porta da cociña, e ese arrecendo a pan quente que xunto co calorciño do forno o invadía todo. Lembro tamén as rosquillas e as magdalenas que se facían polas tardes, e ós cans do meu avó, que cando os ceibaba daban unha volta e viñan a deitarse nas escaleiras a espera dunha codia de pan ou dunha tarde de caza.

E como non, no tempo das vendimas, aqueles racimos de náparo da parra có pan recen saído do forno.

Outra voda

Esta me parece que se celebrou na Peña que como vós comentei nunha entrada anterior era unha sociedade xa desaparecida que estaba no primeiro piso do edificio situado enfrente da Banca Nogueira.
Eu só recoñezo ós meus avós, a Sixto sentado á esquerda cun habano e a Manolito García que é o que está á dereita de pé botando un discurso.
Polo que me comentan debe de tratarse da voda de Chelo Araújo que debeu de ser alá polos primeiros anos da década dos cincoenta.

A descarga da uva

Estas dúas fotos están sacadas a finais da década dos sesenta nas rúas da vila. Vós seredes quen de localizar o lugar exacto mellor ca min, e incluso de recoñecer a esa xente, aínda que penso que os tiros van cara a rúa de San Martiño.

Ilustran estas fotos as labores da descarga da uva na adega, e van na liña das outras entradas anteriores que puxen dos carros relacionadas có viño.
Vemos a un dos homes subido ó carro , el é o que vai enchendo as barcaletas que outro vai metendo na adega, e baleirandoas na muega sobre a cuba, ó mesmo tempo que se van pisando. Xa vós irei poñendo máis fotos, xa que hoxe en día non se ven escenas como estas nas rúas de Ribadavia

Grupo no Club

Como podedes ver o Clube Artístico parece que dá bastante xogo, xa que sae en moitas fotos. Sempre foi un lugar de reunión, xunto coa Peña, outra sociedade hoxe en día desaparecida e que estaba situada no primeiro piso do edificio que tiña no seu baixo o Bar Evencio. Para os que non se lembren o Club, tiña na parte traseira un gran patio con palmeiras, terrazas e pista de baile que debería de ser unha ledicia nas tardes do verán. Eu aínda me lembro duhas sillas de madeira moi cómodas pintadas de cor amarelo e verde que se utilizaban na terraza e na traseira.
Neste grupo só recoñezo a Sagrario a muller de Pepe o de Correos, a unha tía miña Olga e á Concha de Melón.
Xa o sabedes se coñecedes a alguén máis deixade algún comentario.

O Circo Moscardinoff

Hoxe poño dúas fotos relacionadas có Entroido Ribadaviense. A primeira está sacada do libro "Ribadavia" de Camilo Franco e Santiago Barreiros da Editorial Ir Indo. Procede do arquivo de Foto Chao, e segundo os autores deste libro sacouse no ano 1930. Vemos nela ós compoñentes do Circo Moscardinoff, e de seguro que atoparedes caras coñecidas. Eu, e volve a repetirse neste blog coñezo a Ricardo Moscarda que é o que está xusto no medio da fila inferior, sentado no chan. ¿Tería algunha relación o seu apelido có nome da Murga?
A segunda é a portada do folleto de man que editou esta murga na imprenta do Noticiero del Avia no ano 1934, pero se vós fixades ben veredes que non é o orixinal. Só chegou ás miñas mans o conxunto das tres páxinas fotocopiadas, polo que pido disculpas pola súa calidade. . Non ten desperdicio. Na súa derradeira páxina veredes cales son algúns dos seus compoñentes.
Se o queredes leer completo en formato pdf só tedes que pulsar aquí.
Calqueira que sexa un pouco espabilado verá que as datas da foto e as do folleto non coinciden unha é de 1930 e o outro de 1934, e a primeira pregunta que me fago eu é : ¿Recuncaría o Circo Moscardinoff durante varios entroidos? Ou hai algunha confusión na data da foto. Deixo a pregunta no aire por si vós facedes consultas e me axudades a desvelar este misterio.

A presa da Raiña

Esta é a presa do muíño da Raiña, entre a nosa vila e A Foz, un poco máis abaixo da ponte de Ferro. A foto é do ano 55 e está sacada dende as laxes que hai xusto debaixo da presa na marxen esquerada do río, e o que se vé alá ó fondo son unhas casas que hai detrás da igrexa de San Francisco.
É unha pena que na foto non apareza o muíño, que estaría no lado esquerdo da foto, xa que nel pasamos moitísimas horas da nosa mocidade. Ó chegar a tempada de pesca calquer ratiño libre o aproveitabamos para ir ó río, cruzabamos a vía do tren e baixabamos ó muíño. Lembro incluso noites alí armando ás anguias.
E outro dos grandes recordos que teño é o da señora Rafaela e o seu loro, ela era a que levaba o muíño, e o loro tiñao nunha casiña pequena ó outro lado da vía xusto cando comenzaba o camiño de baixada ó río. Moitas horas pasei alí con el para que me collera confianza, era de cor verde, e cando o collía e o sacaba da percha subía polo meu brazo ata deterse no ombro, e adoitaba picarme suavemente nas orellas.
Unha das grandes habilidades que tiña era adiviñar cando ía pasar o tren. Púñase coma tolo, comenzaba a xirar colgado da percha polas patas silbando estrepitosamente, ata que paraba e berraba ¡ Haí ven o tren! ¡Haí ven o tren!. Un día baixei a facerlle unha visita e atopei á Rafaela chorando, contome que aparecera morto de noite. Morreu dunha gripe dixo, e o enterrei na horta dentro dunha caixa de marmelo. Eu tamén chorei, e moito. Anos máis tarde leendo a Cunqueiro lembrei ó loro da Rafaela. El non fora o único enterrado nunha caixa de doce de marmelo.

Carros de bois

Fai uns días puxen unha foto du carro con rodas metálicas que a verdade non era un exemplo de tipismo. Agora si vós poño, a falta de un dous, e propios do Ribeiro.
Un deles, o que está sendo empuxado por eses dous homes e polo rapaz ten un aparello propio da nosa zona, é esa especie de barcaleta grande que se lle montaba ós carros nos tempos das vendimas, e que os carrexóns cós seus culeiros ían enchendo de uva. Unha vez cargado a uva era transportada á adega e alí mediante barcaletas botábase na muega para pisala. E volta a empezar, outra vez á viña e volta á adega.

Ribadavia por Conde Corbal 11

¿Sabedes onde está esto non? Pasamos moitas horas sentados nos bancos desa praza que hoxe penso que se chama de D. Rubén García, e de vez en cando faciamos algunha viaxe para repoñer forzas á pastelería de Benito Muradás que nós obsequiaba cun dedal de Quina Santa Catalina .
Tamén era un lugar de paso obrigado, lembro que baixabamos moito por esas escaleiras para ir ó río, ou como atallo cara ó Instituto, e de pasada quedabamos embobados có estanque e os patos de D. Manolo o Rubio.
Nesa casa que ten un balcón grande que hai á esquerda me parece que naceu meu avó.

Discursos

Como podedes ver polos carteis que hai detrás das personalidades, penso que se trata da inauguración da II Feira do Viño, se fose así esta foto sería do 29 de Maio do 1965 . En primeiro termo está o Alcalde Jaime Davila pronunciando un discurso, a continuación o Gobernador Civil José Mª López Ramón, e dos demáis só recoñezo a Filiberto Soto que era Teniente de Alcalde e presidente da Comisión Organizadora e ó fondo me parece que está Manuel Meruéndano que era o delegado de viños dentro desa Comisión.
Diciavos o do cartel porque na parede do palco da música que é onde está sacada a foto hai un cartel que tamén pon IIª Feira, pero que non é o oficial. Supoño que sería algún dos que non sairon elixidos e que foron colocarodos alí a modo de decoración.
Para os que seguides o blog no fai falla dicirvos que esta foto pertence á colección de Mª José Bouzas.

Amigos

Esta é unha foto desas pequeniñas que sacaba Rizo, ese grande fotógrafo ambulante ourensán finado en 1975 e ó que fai ben pouco lle fixeron unha homenaxe cunha exposición e a publicación dun libro de fotos súas. Rizo percorría a provincia asistindo a festas e feiras, sacaba as fotos e uns días despois as entregaba, polo que o seu arquivo e unha mostra dos usos e costumes das xentes da nosa provincia entre os anos corenta e os setenta.
Non sei en que ano está sacada nin donde, por aventurarme direi que na década dos cincoenta, e ó único que coñezo é ó meu avó Odilo que é o que está sentado á dereita de todo.
A min a foto me parece maravillosa, semella, salvando as distancias, a unha desas portadas de discos de música country, e resalta a maestría do fotógrafo en captar nun só disparo esas expresións como de alegría e resignación. Parece que están a dicir: ¡Veña anda, acaba!.Tira a foto que nós seguimos có noso.
Espero que me axudedes a identificar ó resto dos compoñentes.

A fonte da Alameda

Esta postal debería de formar parte dunha colección de postais unidas entre si nunha tira, e como podedes observar os seus bordes viñan troquelados para podelas cortar e separar con facilidade. Eu se tivera que aventurar unha data para estas fotos diría que son de finais do século XIX, pero cáseque deixo eso para vós, consultade ós maiores a ver que vós din.
A foto está sacada enfrente do que era a fonte da Alameda hoxe desaparecida trala última remodelación. Antes a fonte estaba entre dous tramos de escaleiras que daban acceso á Alameda , elevada varios metros sobre o nivel da estrada, e nos baixos estaba o almacén dos Rusos, e a fábrica de gaseosas O Mexicano.
Lembro con moito agarimo ó Ruso, que sempre nos esperaba á hora da saída do grupo escolar para darnos uns sinais de stop, cós que nós parabamos o trafego. As carreiras para poder chegar o primeiro e coller os sinais eran de tolos. Tamén pasamos alí moitas horas xogando ó futbolín. Canta paciencia tivo con nosco.
Pois xa vedes como era nun principio. Penso que moito neste caso non se mellorou.

Teño que agradecerlle a xentileza a José Luís Escudero por enviarme algunhas destas estampiñas, que coma sempre vós irei amosando.