D. Modesto Sánchez

Na primeira das fotos que poño debaixo podemos ver de pé a D. Modesto Sánchez, acompañando a Faustino Santalices que é o que está sentado. Os dous, que eran moi amigos, formaban o grupo de solistas da Coral de Ruada, e xuntos recorreon o mundo dando a coñecer o noso folclore.
De todos é sabido quen era Faustino Santalices, pero hoxe toca falar de D. Modesto Sánchez, ilustre gaiteiro ribadaviense, e irmán do boticario ribadaviense Carlos Sánchez.
Meu pai falárame algunha vez del, e contábame como fora a velo actuar ó teatro María Guerrero de Madrid. Efectivamente, na hemeroteca do ABC puiden comprobar como houbo unha actuación de Santalices o 31 de Marzo do ano 1952 nese teatro, para conmemorar o LIX aniversario da fundación do Centro Galego de Madrid, no que se recaudaron fondos para a reconstrucción do mosteiro de Samos. Supoño eu que sería esa a actuación da que me falaba meu pai, xa que daquela el tiña 23 anos e estaba a estudiar en Madrid.
Ese mesmo ano ía ser de grande importancia para D. Modesto, quizás sen el sabelo, xa que no mes de Novembro aparece pola nosa vila Alan Lomax, do que xa falamos onte, e lles graba a el e ós seus acompañantes varios temas.
Nas gravacións feitas o día 26 de Novembro do 1952 podemos escoitar a Alan Lomax facendo unha presentación en inglés no primeiro rexistro. A Modesto acompañado de Gabriel González Adán ó tambor en varios temas, e a Antonio Domínguez, alcumado "El Pinche" cantando unhas coplas tituladas "Arrieiro de Ribadavia".
É de salientar a grabación nº 10 titulada "Bagpipe demonstration" na que Modesto explica de viva voz cales son as dúas formas de tocar a gaita: en aberto e pechado.
Esta xoias, son hoxe estudiadas polos especialistas da gaita que as están poñendo en valor, como se pode ver en moitos foros. Para poder escoitalas, só tedes que premer aquí. E pulsar logo nos cadriños negros coas frechas en branco. Si pulsades derriba dos títulos accederedes ós datos da gravación de cada tema.
Tamén existe un disco recopilatorio dalgunhas das gravacións que Alan Lomax fixo en Galicia, nas que se incluen, por suposto, as interpretacións de Modesto Sánchez. Chámase "Alan Lomax Collection-Galicia (The spanish rcordings)" e o podedes descargar na páxina de Sempre en Galiza, premendo aquí, neste enlace.
Para os que estedes moi interesados no tema da gaita, ou incluso a toquedes, tamén vos deixo unha partitura do tema "Xota vella" do seu repertorio.
Por último cabe salientar que existen outras gravacións del, tanto coa Coral de Ruada, como con Santalices, como é o caso do disco que vedes na foto, publicado na Arxentina pola Columbia Graphophone.

So me queda pedirvos que me expliquedes quen son Gabriel González Adán e Antonio Domínguez, xa que non os teño ubicados.

Que disfrutedes as cancións, e que pasedes unhas boas vacacións. Vémonos despois da Semana Santa.

Alan Lomax

Seguro que este nome non vos di nada, pero este rapaz que vedes ahí fotografiado en Aragón, naceu nos EEUU no ano 1915 e adicou toda a súa vida, ata súa morte no 2002, a gravar cancións por todo o mundo, converténdose deste xeito no máis importante etnomusicólogo norteamericano, e no máis importante recopilador de cancións populares do século XX.

Fíxádevos si foi grande, que sacou á luz a figuras tan senlleiras como Muddy Waters, Pete Seeger ou Woody Guthrie entre outros.
Se facedes memoria e lembrades a película sobre a vida de Guthrie "Bound for Glory" que en España se titulou "Esta tierra es nuestra" . O protagonista durante a Gran Depresión viaxa a New York para actuar nun programa de radio de audiencia nacional. Ese programa era o de Alan Lomax.

Lomax chega a España dende Inglaterra para asistir en Mallorca a un congreso Internacional de Musicoloxía, para, por encargo da Columbia Records, grabar a uns grupos folcloricos da Sección Feminina. As avanzadas ideas de Lomax chocan de cheo coa política franquista da época, polo que durante a súa estadía no noso país sempre estará vixiado pola Garda Civil.

Recorre a península en seis meses de cabo a rabo, entre os anos 1952 e 53. E como non , tamén estivo en Ribadavia, onde se detén e rexistra varias grabacións, así como en Paredes (Leiro), Faramontaos, Luintra, Sobrado do Obispo, e na mesma Ourense, amáis doutros lugares de Galicia.

Hoxe vos poño un enlace coas gravacións que lle fixo en Paredes (Leiro) o 29 de Novembro do ano 1952 a Ignacio Barrero, Emilio Barrio, Isaac e Pepe Blanco, Camilo Santiago, Emilio Veldrón, e Silvestre Seara.
Tamén sacou fotografías, e revisando o seu arquivo atopei estas dúas que penso que poderían estar feitas na nosa bisbarra.

Hoxe en día o seu legado está repartido entre a Biblioteca do Congreso dos EEUU e a Association for Cultural Equity, onde se atopa a súa obra, e onde poderedes buscar máis información.

Na vila graba a D. Modesto Sánchez coa súa gaita, pero esa xa é outra historia, e vola contarei mañán.

Futboleiros

Quen lle ía a dicir a este grupo de afeccionados ribadavienses que a selección española de fútbol ía a ser campiona do mundo o ano pasado.
Esta foto sacouse cando todos eles foron á Coruña no ano 1944 para ver gañar á nosa selección ante a veciña portuguesa por catro goles a dous nun Riazor noviño do trinque que se inauguraba ese mesmo día.
Eu como case sempre, non son quen de recoñecer a todos polo que vos teño que pedir axuda. So sei que de esquerda á dereita, o primeiro é Julio Neira, o segundo José Domínguez o "Rei do Papel", e o cuarto, o que se está a abrazar a dous amigos é Antonio Freijido.

Ourense, un século de fotografía

Esta entrada só é un pequeno recordatorio de cara ás vacacións de Semana Santa. Se tedes tempo, recoméndovos que vos pasedes por esta maravillosa exposición que con tanto empeño puxeron en marcha os nosos amigos do Arquivo Visual Ourensán, e do blog "Ourense no tempo". É un percorrido pola fotografía do século pasado na capital.
Podedes botarlle unha ollada a este video publicado por Telemiño, para davos conta da importancia desta exposición.

Xa sabedes tedes unha cita no Museo Municipal de Ourense, na rúa Lepanto nº 6.

San Domingos por Couto II

O outro día vos puxen un debuxo feito a plumilla por Francisco Couto no que nos amosaba a súa particular visión dun dos laterais da igrexa de San Domingos, que el dicía que estaba aínda sen rematar. Pois hoxe vos poño outro da portada da mesma igrexa.
É tamén un apunte tomado do natural, que posue un estilo un pouco diferente, coma máis áxil e desenfadado có anterior.
Outro detalle de grande sensibilidade que Couto quere compartir con todos nós. Temos que animalo para que, a pesares das súas obrigas, este verán faga algún máis.
Grazas Francisco.

Rúa Central e Pescadería

Esta é outra desas pequenas xoias que atopo ás veces por Internet. E digo pequena xoia, porque cousiñas destas non se atopan tódolos días. Eu persoalmente nunca antes a vira, ou polo menos a min non me soa de nada. Está coloreada, pero malia a ese pequeno detalle, supoño que debe de ser bastante antiga, xa que iso puido ser froito dunha intervención posterior. A data vai ser difícil de adxudicarlla, pero se nos fixamos nas edificacións, no enlouxado do chan, nos muros da Fonte da Prata que está a man dereita, e na vestimenta de todos eses veciños, entre os que se incluen varias augadoras, penso que sen ningún lugar a dúbidas a foto debeuse de sacar cara ós anos vinte. Para quen non recoñeza o sitio, a foto estaría sacada dende a rúa Salgado Moscoso, a altura do banco Santander Central Hispano, enfocando o cruce entre a rúa Rego de Auga que descende pola esquerda, e Xeneral Aranda que sube pola dereita e é onde se atoparía a Fonte da Prata. O que se vé ó fondo sería a rúa Yáñez, que sube cara á Praza de San Xoán.

Na botica

Esta é unha desas fotos que merece a pena comentar, xa que é antiga de verdade, e penso que sen lugar a dúbidas todos podemos recoñecer o sitio onde se sacou por varios motivos: primeiro, porque o home que está de pé á esquerda é Pepe "O da Botica"; segundo porque se vos fixades ben no caixón no que está sentado o paciente, ten talladas as iniciais "C S"; e terceiro por esa balconada feita en pedra que se asoma a Santa Marta.
Se facemos un pouco de memoria, caeremos inmediatamente no sitio, xa que a botica de D. Carlos Sánchez estivo durante moito tempo instalada na Praza Maior, no edificio dos Xulgados, que era donde traballou moitos anos Pepe, o avó de Mª José Bouzas a quen lle volvo a dar as grazas por este magnífico envío.
A escena e ben curiosa, xa que amosa ás claras como naqueles anos, nas boticas non só se expedían mediciñas, senón que tamén se atendía ós enfermos, aplicándolles os tratamentos necesarios. A escaseza de médicos, enfermeiros e hospitais facían que os boticarios e os seus oficiais fosen nalgúns casos o último recurso para moita parte de poboación da nosa vila.
Neste caso, sacaron ó doente ó aire libre, ó balcón traseiro da botica, para aplicarlle na faciana algunha fórmula maxistral en forma de cataplasma ou sinapismo. A pesares de que a foto está algo movida, vese como un dos oficiais da farmacia, sostén unha especie de bandexa onde se atopa a substancia curativa, mentres Pepe lla vai aplicando coidadosamente pola cara.
¡Fermosa imaxe!.

Abafante

Esa é a palabra precisa para describir esta calor que nos está a invadir nestes día, e a xuzgar polo ben que posa este matrimonio ribadaviense que aparece na foto, tamén debía de abafar ese día do verán do ano 1958 na Veronza onde podemos ver, grazas ó envío Francisco Couto, a estes dous amigos da súa familia. Son Suso Labora ( de apelido, non o confundir cos así alcumados da vila) e a súa muller Pilar. A familia de Couto fixera moita amizade con eles en Venezuela, e pensa que cando regresaron a España, se instalaron en Málaga.
Non sei como andará a Veronza estes días, pero supoño que a pesares das temperaturas ,a auga do río virá a estas alturas do ano un pouco fresquiña, o que non será obstáculo para que algún rapaz atrevido se dea un baño.
Os demais refrescarémonos como poidamos.

Sae o sol

Así de contentas posan estas señoritas nesta foto propiedade de Mari Carmen López. Como si a chegada das primeiras calores as fixese rir.
Aínda que a primaveira entrou hai un tempo, hoxe o sol pegou con forza. Con el, parece que chega o bó tempo, e comenza a derreterse o touciño. Xa podemos ir de paseo polas tardes, tomar o sol, e recargar as pilas gastadas despois de tanta escuridade invernal. A mágoa é que esta estación ás veces ven un pouco tola, e non sabemos aínda que roupa poñernos. Pensádeo con calma e sede precavidos.
-A Don Seguro nunca o levaron preso. Dicía un amigo meu. Non vaides cortos de roupa, que polas mañáns, e pola noitiña vai frío.
Facede coma estas veciñas nosas, Manolita, Marta Culell e unha amiga delas, nesta foto dos anos cincuenta. Foron a dar unha volta, e como vedes ían ben preparads. Unha prenda de abrigo nunca sobra, aínda que quizás esta instantanea estivese sacada en pleno inverno, senón fixádevos en que Marta leva unhas luvas nas mans.

O que non son capaz e de localizar por onde pasean.

Ángeles Gulín

De tódolos ribadavienses é sobradamente coñecida a figura de Ángeles Gulín, polo que non quero abrumarvos aquí con datos e máis datos sobre a súa vida. O único que vou tentar é concentrar nesta entrada algúns dos enlaces máis interesantes que hai na Rede. Por unha banda podedes consultar aquí a súa biografía, e o único luxo que me vou a permitir e a trascripción literal do que dixo dela o crítico musical Alberto González Lapuente:

"Hay voces esencialmente bellas que se recrean en sí mismas conformándose con adornar de forma naturalmente atractiva cuanto hacen; otras que anteponen la inteligencia, colocando al servicio de la interpretación su propia idiosincrasia; las hay también innatas, fornidas, capaces de adentrarse, sin tregua, en el corazón del oyente con la finura de un estilete y la inquietud de lo verdaderamente pasional. A esa estirpe pertenecía la voz de la soprano Ángeles Gulín.... Para los más jóvenes, la voz de Gulín es hoy una rareza conservada en unas pocas grabaciones de zarzuela y otras operísticas cuya realización ‘en vivo’ engrandece su vibrante naturaleza... Los más veteranos recuerdan algo más difícil de guardar: su condición de verdadera soprano dramática, indomable y tenaz como el hierro, poseedora de una gran extensión y de una potencia realmente excepcionales como para adentrarse en el terreno de la leyenda".

Para os que non tivemos a sorte de escoitala, xa que algunha vez cantou na vila, e lle puxo os pelos de punta a máis de un, nestes enlaces poderemos oir dúas das súas interpretacións máis fermosas: "Cuando bajo el cielo..." e ¿Vendrás, mujer? , e neste video vémola nunha das súas actuacións xunto a Plácido Domingo.

Unha comida dos músicos da Lira

Xa me esquecera desta foto que formaba parte da entrega de Juan González Canedo. Tesme que perdoar Juan, pero é que co lío que ás veces teño coas fotos, algunha sempre se me escapa.
Como podedes ver son algúns dos compoñentes da Lira, que estaban de celebración alá polos anos sesenta. Eu só recoñezo a un sorrinte Carballal, a un moi xoven Celso "O Queixeiro" de garabata á dereita de todo, e a un Jesús Freijido situado en primeiro plano abaixo á dereita, que aparece comade esguello.
Ós demais os confundo e non quero adiantar os seus nomes, como é o caso do que está ó lado do Celso, que me parece que tocaba a caixa.¡E moi ben por certo!. Sempre me chamou a atención a facilidade que tiña para os redobres. Sobre todo cando nas procesións os tiña que facer moi baixiños. Con que suavidade lle daba.
Non quero rematar sen que me digades o nome do camareiro que aparece diante. De sobras coñecido por todos nós, e do que non lembro tampouco o nome. Farto de velo pola vila, tiña ese punto de seriedade e de elegancia silenciosa que teñen os bós profesionais.

Os corzos da Peneda

Ó meu avó gustáballe a caza. Máis que gustarlle, devecía por ela, era a súa paixón. A pesca non. Dícía dela que era unha golfería, e súas razóns tería. Dicía tamén que a caza do coello era para coxos, e aínda que el non o fose, adicaballe parte do seu tempo libre. Gustaba de cazar só, á vella usanza, e coñecía as querencias, e as reviravoltas de todo o que se movía no monte.
Nunca exhibía a caza, non era fachendoso, polo que en vez de levar as pezas colgadas, dáballes unha volta por baixo do cinto, e as ocultaba de calqueira mirada baixo o faldón da chaqueta. Cousa que eu non entendía.
Un día nuhas viñas que hai por baixo da Franqueirán, saiu un coello coma un foguete traspintando por entre as cepas. Encarou a escopeta, disparou e fallou. Non a volveu a coller nunca máis.
Quedou tocado de verdade, e durante un tempo andivo aqueloutrado matinando no fallo, na súa vista e nos seus lentes. Pouco lle durou a teima, xa que uns días despois apareceu na casa cunha escopeta do calibre dezaseis, desas que tiñan gatillos exteriores. Deuma e dixo:
-A partires de hoxe, a escopeta lévala ti. Aproveita rapaz, que eu non che tiven tanta sorte.
Segundo me contaba, el tivera a primeira escopeta ó redor dos dezaoito anos, grazas a D. Siro, que lla regalou polas boas mañas, e afección que amosaba cando o acompañaba nas cazatas. Era unha do tipo de Lafouché, dun só cano, e co que costaba a munición daquela, había que andar moi fino, e asegurar o tiro.
Moitas veces lle escoitei falar de D. Siro, e contar as expedicións cinexéticas que este organizaba ós montes da Peneda, na Arnoia. E mirade por onde, hoxe as atopo neste semanario bonaerense.
D. Siro sempre ía de a cabalo coma comandante do exército que era, o resto da comitiva, incluido meu avó, ía a pé, e os pertrechos ó lombo dalgunha mula. Durmían en casas de paisanos, e ó día seguinte, moi cedo, D. Siro guiado por un experto local saía na procura do corzo. Sempre ó rececho, coma ten que ser.
Meu avó nunca o acompañou nestes lances, xa que tres son multitude. Esperaba a que voltase e polas tardes dabánlle duro ás perdices e ós coellos, que seica eran moi abondosas na parte alta da Arnoia.
Cando me contaba estas cousas, eu o escoitaba abraiado. Describía con todo detalle a fraxilidade dos corzos, os voos imposibles das perdices, os tiros de cachete ós coellos, as faenas dos cans. Pero pódovos asegurar que o que máis lembraba meu avó desas cazatas, eran as porcións de queixo francés que lle daba D. Siro. Nunca vira cousa igual, trianguliños envoltos en papel de estaño dentro dunhas latíñas metálicas.
Sabían que rabeaban, dicía.

O Avia fóra de si

Estou xa farto de chuvia, a ver se comenza a escampar, si sae o sol e nos poñemos a secar. Pero como podemos ver nesta foto non debiamos de ser nós sos. Nos anos cincoenta os ribadavienses tamén fartáronse de auga, e supoño que sería así case que tódolos anos, o que pasa é que esta chea debeu de ser desas de campionato. Fixádevos que a auga case lle chega arriba á ponte de San Francisco, e o Matadeiro Municipal e as casas que hai ó seu carón quedan totalmente asolagadas nas súas partes baixas. En fin un bó documento para saber como as gasta a natureza. Meu avó sempre dicía "O que é do río, é do río" e canta razón tiña.

Tony de Soto

Na web "Música Galega" tamén atopei estes dous discos do noso veciño Tony de Soto. Tenor ribadaviense que chegou a acadar certa fama fóra da nosa vila como se pode comprobar nas hemerotecas. Pero non é cousa agora de aburrirvos colocando enlaces onde se reflexan os seus éxitos por esos mundos de Dios, senón de deixarvos polo menos un par de xemplos do seu bó facer, neste par de enlaces, para que os que non tiveron a sorte ou a ocasión de escoitalo en directo, o poidan facer aquí e agora.

Gustaríame poder incrustar as cancións aquí, pero aparece moita publicidade, e trato de escapar dela, polo que pinchando nos temas accederedes á paxina onde podedes escoitar:

"Morriña" e "Negra Sombra"

Non sei si chegou a publicar máis discos, pero o caso é que aquí temos estes dous. Os podedes descargar premendo arriba na web de donde os saquei.

San Domingos por Couto 1

Estes días, como andamos coa vena artística, a saber: cine, música, e máis música que virá. Non podiamos deixar de por no blog algo relacionado coa pintura e co debuxo. E para iso temos este apunte do natural tomado a plumilla por Francisco Couto no adro de San Domingos.
Me comenta que está sen rematar, que coas súas obrigas non ten moito tempo para vir á vila. Pero asegura que este verán, fará todo o posible para acabar este e algún máis cos que nos sorprenderá.
Unha fermosura.

"Los Ribadavienses"

Esta é outra das curiosidades que atopei por internet. Trátase dun disco no que interveñen varios grupos, e entre eles está un que interpreta unha soa canción, a última do disco. É un grupo denominado "Los Ribadavienses", e o seu tema titúlase "Aromas del Avia".
Eu non teño nin idea de quen son, si é que efectivamente estes músicos eran da nosa vila ou da súa bisbarra. Digo esto, porque despois de escoitar o LP teño serias dúbidas de que os temas se correspondan cos grupos en cuestión, e de que non estea todo mesturado á boa de Deus. De feito, hai cancións con grupos de gaitas, e outras con orquestas, e en concreto o tema dos ribadavienses, que é orquestal e cunha vocalista feminina, para mín que se corresponde con outro grupo. Tomádeo con prevención, escoitádeo, e xa me contaredes.
Xa pasaron moitos anos dende a edición deste disco (1968), pero seguro que si son de Ribadavia , alguén saberá algo deste grupo.
Podedes descargar o disco aquí, na web "Musica Galega" de onde saquei as fotos. E oir a canción "Aromas del Avia" abaixo.

Ía incrustar o tema, pero resulta que sae con moita publicidade, polo que o mellor será que si o queredes escoitar pulsedes aquí, neste enlace.

Película da vila do ano 1929

Queimábame nas mans esta pequena película, que según me contan data do ano 1929. Recibina por mail fai aproximadamente unha semán, sin que a acompañase ningún tipo de información sobre a súa orixe, e sobre os seus autores.
Non esperdes moito dela xa que só dura uns cantos segundos. A mágoa é que non tivese máis metraxe, para poder contemplar como era a vila nesa época, dato que por outra parte, coma vos dixen antes, non podo certificar, xa que o único que a acompañaba era o título de "Ribadavia 1929".
Tratei de acadar información sobre ela, pero polo de agora non sei nada. Si recibise algunha nova máis, vola achegaría inmediatamente.
Non sei si algún de vós tiña noticias da súa existencia, ou xa a visionara antes, pero eu ata o de agora a descoñecía, polo que esta pequena xoia foi para min unha grande sorpresa que quero compartir inmediatamente con todos vós..
Contén algún erro, como o de mesturar imaxes da igrexa de San Xoán e a de Santiago, detalle de mínima importancia, que pódenos inducir a pensar que o que fixo a montaxe non era da vila. Nesta captura que fixen, apréciase claramente que eses nenos están sentados diante da porta de de Santiago, e non da de San Xoan.
Fixádevos tamén como era o tímpano da porta da igrexa de San Xoán, daquela tiña un dintel debaixo do arco.
Só me resta darlle as grazas a Manuel Iglesias por este fermoso aporte, e que a disfrutedes.

San Francisco co paso dos anos

Aproveito unha foto sacada por Francisco Couto no ano 1963 de San Francisco, para comparala con outra moito máis anterior do mesmo barrio, xa que os puntos de vista de onde estan feitas son bastante parecidos.
Na primeira aínda non se construira o edificio da Sindical, e podemos intuir como no seu lugar había unha explanada con árbores rodeando o acceso á igrexa e o mosteiro, que ía descendendo cara ó camiño da Foz, coas as casas e cara ó río.
O que si xa estaba construido era o edificio do Matadeiro Municipal, que ó igual que o da Sindical, tampouco sei cando se edificou.
Outra diferencia notable podémola ver na desaparición das bufardas que había no tellado do mosteiro, que na foto do 63 vemos substituidas por unha pranta con cinco amplas fiestras á vila e tellado novo máis alto.
Se vós atopades outras diferencias ou queredes comentar algo que vos chame a atencion, animádevos, e facédelo aquí embaixo, premendo onde pon "comentarios".

Carta de José Antonio

A falta de material fai que me teña que ir reinventando constantemente, e que aguze cada vez máis o inxenio para ir solventando o día a día do blog. Como supoño que haberedes notado tiven que reducir o número de entradas semanais para tratar de mantelo vivo. E aínda que case estou nas últimas tratarei irvos achegando tódalas cousas que teñan algún interese para a nosa vila.

Como é o caso desta carta que transcribo a continuación, escrita por José Antonio Primo de Rivera a B.P.C. domiciliado na nosa rúa de San Martiño:

"JOSÉ ANTONIO PRIMO DE RIVERA

Abogado

Alcalá Galiano, 8
MADRIDTeléfono 44722

Madrid, 18 de junio de 1934.

B.P.C.San Martín, 20Ribadavia. Orense.

Muy señor mío:
Si usted pertenece a la Falange Española de las J.O.N.S. sólo a su disciplina puede estar sujeto y no a la de ningún otro que bajo algún otro nombre se haya podido constituir.
Así pues, siento no poder enviarle la fotografía que me pide para su "Juventud fascista", por cuanto el envío de esa fotografía pudiera parecer un acto de aprobación.
Le saluda su affmo. s. s.,
JOSÉ ANTONIO PRIMO DE RIVERA"

Esta carta está sacada da páxina web "Obras completas de José Antonio Primo de Rivera", e segundo ela, apareceu publicada na "Vieja Guardia" de Madrid no número correspondente ó mes de Xullo de 1936. Estaba dirixida a un simpatizante da nosa vila, do que solo publica as iniciais. Nesa mesma páxina tamén aparece unha reseña do discurso pronunciado por José Antonio no Cine España de Ribadavia o día 4 de Septembro do ano 1930, e que podedes ler pinchando aquí.

Ribadavia no ano 1677

Si, non me trabuco na data, e a foto que vedes non é un soño, senón unha captura do video que leva este título, e que podedes ver máis abaixo.
Atopeino en You Tube, e o único que sei é que está feito por Prodeseño Produccións e montado por Xosé Rodríguez.

Trátase dunha montaxe fotográfica que nos intenta amosar como sería a nosa vila a finais do século XVII.

Non é que sexa unha cousa antiga como as que habitualmente poñemos aquí, pero esta serie de imáxes trucadas, chamáronme moito atención , e penso que merece a pena que lle botedes unha ollada.

Non sei quen son os autores, nin entro tampouco no rigor do seu plantexamento histórico, pero penso que os podemos felicitar polo novedoso do seu traballo na nosa vila.

Achegamento á historia da fotografía en Ourense

Este é o título dun novo libro que ven a aportar un pouco máis de luz sobre a historia da fotografía en Ourense. O seu autor é ben coñecido polos seguidores deste blog, xa que se trata de Rafael Salgado, webmaster do blog "Ourense no tempo" e colaborador ocasional deste, e a quen lle teño que agradecer, amais de envíos de fotos como por exemplo esta que poñemos hoxe, moitos consellos sobre estes temas, no que el é un verdadeiro experto.

O libro vaise presentar o vindeiro mércores 23 de Marzo ás 20,15 h. no edificio Simeón de Ourense.
Unha cita imprescindible para todos os amantes da fotografía.
¡Non volo perdades!. Despois non digades que non o sabiades. Fago o aviso con tempo para que poidades organizar as vosas axendas, e buscar un oco para poder asistir.
Noraboa Rafa.

Esta é a portada do libro

O Museo Etnolóxico en Hispana e Cer.es

O goberno de España, por medio do Ministerio de Cultura ten unhas páxinas web que reune as coleccións dixitais de moitos museos. Como non ía ser menos, o noso Museo Etnolóxico tamén está a aportar os seus fondos a esta plataforma denominada "Hispana" dentro do CER (Coleccións en rede) dos museos españois.
Para poder acceder a ela podédelo facer de dúas formas:
Pola páxina de Hispana: http://hispana.mcu.es/es/inicio/inicio.cmd
Ou pola páxina de Cer.es: http://www.mcu.es/museos/MC/CERES/index.html
Unha vez dentro delas, ide ás pestañas de "búsqueda" e tecleade o nome de Ribadavia. Sairanvos de inmediato os resultados da pesquisa.
En Hispana veredes unha lista de 240 fotos. O problema é que non aparacen as fotos, senón os datos delas, polo que teredes que pinchar derriba de cada unha, e se abrirá unha páxina nova cos datos do rexistro. Abaixo de todo, nesa páxina, hai un enlace subliñado baixo o epígrafe de "identificador del recurso". Pois si pinchades ahí, veredes a foto e a poderedes ampliar e incluso descargar.
Entendo que o proceso é un pouco complicado, pero é o que hai.
Por outra banda na páxina do Cer. es, a cousa é máis doada. En búsqueda, introducides o nome de Ribadavia, dádeslle a buscar, e aparecerá a primeira páxina das vintecinco que polo de agora forman o catálogo online do Museo. Nesta páxina as coleccións aparecen fotografiadas, polo que é máis intuitiva e gráfica cá outra. Aquí aparte de fotografias tamén se expoñen ferramentas, traxes e outras cousas, amén de fotos que non son da vila.
Aínda que se aveciña un excelente fin de semán, e seguro que todos sairemos da casa, perdede un ratiño investigando nelas.
Hai fotos que merecen que lle botedes unha ollada. Por exemplo unha que eu non coñecía, dos municipais da vila, cun xoven Ricardo antes de ser "O Cabo", recollendo o aguinaldo nunha fría noite de Decembro no cruce da estrada do Carballiño. Costume que tiñan fai anos, e da que xa me esquecera.
Podédela ver aquí.

Postal da Ponte de Ferro

Outra desas postais que vou atopando pola rede, e que aparecía no mesmo lote que as que vos presentei estes días pasados. Como se pode ver claramente, non é da mesma serie que as anteriores, e máis que unha postal, parece unha foto normal polos seus bordess ondulados.
Non sei de que data pode ser, nin tampouco me atrevo a tratar de situla no tempo.
É unha unha postal máis que engadir á colección da vila.

Couto no sidecar

Outra fermosa foto de Francisco Couto Touza, que como vos dixen o outro día rematou o servicio militar na base aérea de Cuatro Vientos en Madrid. Aqui o temos subido e ese fabuloso sidecar e cun dos famosos Junkers Ju 52 servindo de telón de fondo.
Segundo me conta o seu fillo Francisco, a foto é moi pequeniña polo que a resolución non é moi boa, pero aínda así é un unha boa testemuña daqueles tempos. E xa non vos digo nada ós amantes das motocicletas. Non son capaz de saber de que marca é, pero quen a pillara hoxe en día.

Outra postal nova

Outra postal desas que hai á venda por internet. Neste caso da Igrexa e do Convento de San Domingos.
Tampouco a coñecía, e supoño que a podemos situar na mesma época que a vos presentei onte. É dicir, a mediados dos anos vinte.
Esta imaxe faime lembrar as miñas andanzas de cativo polas igrexas da vila, e a tremenda mestura de inquedanza e curiosidade que me provocaba a visión dalgúns dos santos que nelas había.
O primeiro deles era o S. Antonio de Pádua que estaba situado daquela nun ábside lateral de San Domingos. Unha imaxe pequena dun santo cun coitelo cravado na cabeza coma si dunha sandía se tratase. O outro era o San Lázaro que había na capela do mesmo nome. Unha talla de parecido tamaño, na que se representa o santo escarvabándose cun garfo dentro da súa orella.
Eu non entendía o seu significado, e tampouco lembro si as explicacións que daquela me daban as miñas avoas sobre estas determinadas cuestións me convencían.

Unha postal nova

Acabo de atopar esta postal nunha páxina de ventas por internet. E digo nova porque eu no a coñecía de nada. Mirade que puxemos fotos do Castelo, pois esta non a vira nunca.
Si nos poñemos a revisar un pouco as que xa publicamos, a que máis coincide con esta, e a foto que fixo do noso monumento a americana Rut Mathilda Anderson no ano 1925. As pistas que tomo como referencia son eses postes que aparecen fronte o tellado da dereita, e as copas dos cipreses que aparecen ó fondo detrás da muralla . Na foto do ano 1912, na de Ciarán non aparecen esas edificacións, xa que só hai unha. E na de Ksado de 1936 só aparecen tres postes, polo que penso que esta imaxe debe de ser de mediados dos anos vinte.
Outra cousa na que nunca me fixara, é que ó lado da cheminea central que hai na fachada, un pouco á dereita había unha especie de ventá que hoxe non existe, e que podemos ver en tódalas imaxes antigas.
Si algún de vós quere conseguir esta postal e algunha máis da vila , están á venda nunha coñecida casa de subastas online. Teñen prezos de arredor dos 7 dólares americanos, e penso que a súa orixe está na Arxentina.

Onde xogan os nenos

Moitos ribadavienses por cuestións laborais tiveron unha relación bastante destemida cos cadaleitos, e inclusive moitos dos que hoxe teñen a miña idade, xogaron máis dunha vez ó escondite nalgunha fábrica de caixas como se de algo normal se tratase.

Penso que xa falei algunha vez como algúns amigos meus do barrio da Estación eran os máis ousados á hora de meterse nelas, cousa que si vós son sinceiro, eu nunca fun capaz de facer. Incluso vin como algúns botados para diante, chegaban a durmir sestas dentro deles.

Isto sempre lle chamou bastante a atención á xente de fóra da vila, como foi o caso do escritor e xornalista catalán Quim Monzó.

Resulta que Quim viviu a súa xuventude no barrio barcelonés de Sants, xusto ó lado do depósito que alí tiña a fábrica de cadaleitos "Hijos de Luis Chao Sobrino S.L." como podedes comprobar na dirección escrita nese papel secante que atopei nunha páxina de ventas de internet.
O pasado ano invitaron a este xornalista a un programa de radio, e cando falaba dun home que reparaba aparellos de radio preto de onde el vivía, para situar ós oíntes, comentou que ó lado había unha carpintería de caixas de morto, da cal non recordaba o nome. A xente comenzou a chamar, a aportar dar datos, e incluso Lluis Chao Paradas, neto do fundador da empresa lle enviou un mail.

Isto foi o xérmen de "Donde juegan los niños", que é o título dun artigo publicado por el no xornal barcelonés "La Vanguardia" o 15 de Xullo do pasado ano.
Pero o mellor será que o leades vós mesmos, e que disfrutedes con el. Este é o enlace. Premede aquí.
E se queredes escoitar o programa de radio, no que xurdiu a idea. Podédelo facer aquí. A mágoa é que falan en catalán.

En familia

Fai anos a rúa de Merelles Caula, que é, como saberedes a que baixa dende a Praza Maior á da Magdalena, bulía de xente e de actividade. Nela había moitos establecementos comerciais. Non sei si esquecerei algún, pero lembro a tenda da Amelia, a queixería do Celso e da Esther, que estaba enfrente; a taberna do Piiño un pouco máis abaixo; o estanco que aínda sigue alí; dúas barberías; a tenda do Charo; e no medio de todas elas, a tenda da Chucarela da que xa vos falei algunha vez.
Esta tenda a diferencia das outras tiña algo de especial. Amosaba sempre no seu exterior moitas cousas, entre elas sempre había algunha barrica de sardiñas afumadas, algúns cestos cheos daquelas escobas de caña, e unha morea de tripas secas, desas coas que se fan longanizas, penduradas dos marcos das portas. ¿Lembrades como ulían? Tiñan ese cheiro intenso, picante, tan típico e penetrante, que se me quedou metido para sempre nos miolos, supoño eu que de tanto pasar por diante delas.

Pois hoxe lle imos a poñer cara ós propietarios desa entrañable tenda, que continuaron por medio da saga familiar rexentando establecementos hosteleiros por todos coñecidos como o Kopa Club e o Café Moderno.

A foto é moi fermosa e destila elegancia. Debeuse de sacar a finais da década dos cincuenta, e nela vemos á dereita, de escuro e cun colar de perlas a Ernesta Graña, acompañada do seu home Ramón González. Ela era quen levaba a tenda, mentres que el rexentaba o Café Moderno, que posteriormente levou o seu fillo Moncho e que hoxe levan os seus netos.

No medio elegantísimas dúas das súas fillas: Feli, cun abrigo de cor blanco, rexentou sempre co seu home Fidel a cafetería Kopa Club; e Chicha cunha espectacular pamela situada ó lado da súa nai.

Á esquerda da foto, e tamén de negro cun colar de perlas está unha prima delas, María Jesús Graña, e xusto detrá dela, está Gelines, que é outra das fillas deste matrimonio.
Dos demáis non vos podo dicir ren, pero seguro que me diredes algo.
A foto é propiedade de Francisco Couto, que tiña moita relación e moito aprecio por esta famila tan recoñecida da vila.

As inxeccións

Si hai algo aínda que non soporto á miña idade é que me poñan unha inxección. Co paso dos anos a lóxica fai que un amaine, e aínda que saibas que é mellor o remedio que a enfermidade, cando chega o momento decisivo do pinchazo non as teño nunca todas conmigo. Empezan as suores frías, as contraccións dos músculos,  e ata ás veces chegan os mareos.

Como non son experto nestas cuestións, non vos sei explicar si este trance é algo natural ou propio dalgunhas persoas, ou froito do  rexeite, ou do bloqueo que o cerebro vai creando co paso dos anos ante tamaña agresión ó corpo. No meu caso, eu sempre lle botei a culpa  ás multiples inxeccións e vacinas que nos puñan día si e día non naquel vello dispensario de Previsión que había na Praza Maior.

Podédelo crer, de cativo, alí, me puxeron centos de vacinas. Non me lembro ben, pero tocaba  unha cada dous días, e  ían aumentando a dose de medio en medio centímetro cúbico ata rematar o tratamento. E volta a empezar. E así inverno tras inverno.

Algún de vós pensará que non estou ben da cabeza. ¿Que terá que ver  todo isto, con  unha foto da Feira do Viño?.
Pois que nesta foto, xusto á dereita desa columna central, está "Tucho" Padrón, que exerceu de practicante na nosa vila durante moitísimos anos.

Con el a cousa era ben distinta. Como excelente profesional, e aínda mellor persoa, cando chegaba, te tranquilizaba, nunca tiña presa, e te ía metendo a mediciña lentamente para que non te doera, sen esa leria de primeiro te clavo a agulla, e  un rato despois atornillo a xiringa. Cousa que  facían  outros, e que a min me desesperaba.

Con el os pinchazos non doían tanto, a excepción das inxeccións que lle chamaban do fígado, que nos sei para que raio valerían. Para elas viña aviado cunha especie de cilindro de cor verde que contiña unha xiringa un pouco máis grande do habitual. Cando cha puña, quedábache o cu amolado para un par de horas.

Penso que na foto está acompañado por un dos seus fillos. O que non sei, é cal deles. Si Antonio ou Ricardo. Tamén aparece na foto o Gobernador e máis xente da vila que seguro que vós coñeceredes.

Baixo mínimos

Así estaba o río Miño nese verán de finais dos anos corenta, baixiño, baixiño de verdade, cousa que era aproveitada polos veciños da vila para pasar unhas horas de lecer ó fresco na súa ribeira. Non sei quen son os que descansan neses areais, xa que a foto está bastante borrosa, pero serve perfectamente para ilustrar como era A Barca neses tempos nos que non había encoros .

Polas marcas areosas que quedan nas marxes as oscilacións do río debían de ser ben grandes, pero a praia que deixaban no verán, debía de ser unha verdadeira marabilla. Seguro que si tiveramos un areal así hoxe , estaría inzado de sombrillas e de tumbonas con rapaces tomando o sol.

Couto no ano 36

O rapaz que está no medio na ringleira superior é Francisco Couto Touza, co uniforme do Exército de Terra, á idade de 17 anos cando foi mobilizado, xa que nacera no ano 1919. Posteriormente o enviarían a aviación, e en concreto ó aeródromo de Cuatro Vientos, pero iso é outra historia da que tamén daremos aquí boa conta.
As fotos mas envía o seu fillo Francisco, a quen lle sigo agradecendo estes fermosos agasallos.

Sorte ós pescantíns

Esta entrada vai adicada a tódolos afeccionados á pesca, que neste mes que comenza deben de estar xa desempolvando e afinando tódolos trebellos propios do seu deporte.
O outro día lin, non sei onde, a un deles que se queixaba amargamente da escaseza de troitas, e culpaba directamente á proliferación dos corvos mariños nos nosos ríos. Dicía que cada un deles necesitaba, sen non lembro mal, cerca de dous quilos de peixe ó día.
A verdade é que nunca escoitara un razoamento tan orixinal. Deixando a un lado istes argumentos, caín na conta de que nós, cando eramos novos, fai xa unha morea de anos, non mirabamos ningún polos nosos ríos.
Recordo ben que os únicos cormoráns que coñeciamos aparecían nun libro de ilustracións que D. Leandro nos ensinaba na Biblioteca Municipal, cando esta estaba na rúa Merelles Caula. Nel observabamos incrédulos o debuxo dun indíxena de raza aceitunada, que era así como se lle chamaba ós habitantes da Oceanía, que levaba catro ou cinco destes paxaros atados con cordeis polo pescozo para que lle procurasen a pesca. E que envexa nos entraba. Soñabamos con ter algún día un deses paxaros amaestrados.
Como sigamos así, dentro de pouco haberá granxas de corvos mariños, e veremos ós paisanos sentados na beira do río sostendo nas súas mans as liñas duns cantos destos especímenes. E xa vexo vir ó gardaríos solicitando a cartilla de vacinación dos paxaros, e a consecuente prohibición de pescar con máis de dous mergullóns.
En fin. Que haxa sorte e que se dea ben a pesca.

Cabaleiros no Club

Fai bastante tempo que puxen unha foto parecida a esta. A diferencia con aquela, estes cabaleiros ribadavienses puxéronse todos serios para a foto, a pesares de ser nun día de festa, como podedes ver polas serpentinas que colgan dalgunha das lámparas do salón.
De esquerda a dereita os que están de pé son: Argimiro, Antonio Chao, Venancio, Javier de Burgos, "Chucho" Sánchez, Antonio Ríos, Carlos de Burgos, e Pepe Conde.
Na fila de abaixo: Fidel Dávila, Braulio Soto, Manolo Padrón, Pepe Casas, Jaime Dávila, Benito Escudero, e Eloy Soto.

A cobra

Non sei de cando é esta foto da Praza Maior, nin de que libro está sacada, pero ven hoxe a colación polo tema de onte, o da figueira da Torre do Reloxio, que como podedes ver aquí, se aprecia claramente e en todo o seu esplendor.
Pero a finais da década dos anos sesenta o noso Consistorio non só tiña ese inquilino. Lembro ben como un día no que eu estaba a xogar na Praza, oíronse berros de alarma que proviñan da rúa Mera Soto, á que se accedía baixando unhas pequenas escaleiras por detrás dos soportais de Previsión.
-¡Acudan!. ¡Unha cobra!. ¡Unha cobra!.
Tódolos rapaces que por alí andabamos dirixímonos cara a ese lugar, e a nosa sorpresa foi maiúscula, ó contemplar como unha grande serpe estaba medio colgada do aleiro da Casa Consistorial. Concretamente na súa parte traseira, xusto onde estaban, máis ou menos, ubicadas daquela as dependencias do xulgado de Primeira Instancia.
O curioso do caso é que o becho non se movía, nin entraba nin caía, tiña coma un metro ou metro e medio do corpo á vista, e o resto debaixo das tellas, polo que debía de ser ben grande.
Enseguida se arremuiñou moita xente, e entre eles a o cabo da policía Local, o Ricardo, e penso que algún Garda Civil. Puxeron orden, e rapidamente tomaron a determinación de derrubala a tiros. Imaxinade hoxe o que pasaría cos ecoloxistas. ¡Menudo lío!.
O problema era que coas pistolas, e a esa distancia as probabilidades de facer blanco eran mínimas. Polo que a solución pasaba pola escopeta dalgún cazador da vila.
A historia, chegado a este intre, se me perde na memoria. Penso que me pediron que fose correndo a avisar ó meu avó para que viñera coa escopeta, e tamén mandaron recado ó Lelo, e ó Eduardo que eran recoñecidos cazadores da vila. Como meu avó non estaba, volvín correndo a presenciar o desenlace.
Non me fagades moito caso pero penso que foi o Eduardo, quen lle soltou os dous canos con munición do catro.

O reloxo da Praza

O outro día vos falei dun libro publicado por Caixanova onde D. Francisco Fernández del Riego contaba a súa visión da vila, e vos dicía tamén que viña con ilustracións de Alex Vázquez-Palacios. Poi esta é a súa particular interpretación da nosa Torre do Concello.
Por certo, pódese ver perfectamente a figueira que alí había, e digo había, por que penso que xa non está. Desta árbore se comentaba que o día que desaparecese, o pobo tamén esmorecería, ou polo menos eso é o que eu tiña ouvido, aínda que pode que eu esté trabucado e o conto vaia por outros derroteiros.
Seguro que algún de vós saberá máis do tema e nolo poderá contar.

Retrato

Non sei si este retrato está feito por Foto Chao, e aínda que non volo poida asegurar, da o mesmo, xa que seguro que é obra dun dos moitos fotógrafos de pobo ou de provincias que foron quenes de ir enchendo esas caixas nas que todos imos metendo a memoria das nosas familias.
Nel vemos á dereita a Rita Pousa acompañada dunha amiga que non coñezo. Pero o que me chama verdadeiramente a atención é o traballo artístico que facían estes fotógrafos cos poucos medios dos que dispoñían.
Hoxe en día é moi doado, e está ó orde do día, grazas ós programas de retoque fotográfico, suavizar xestos, unificar tonalidades, escurecer ou aclarar as cores. Pero ollade esta foto, parece que o tempo se detivo durante unhas décimas de segundo para sacar estas dúas caras tan anxelicales.
Non só se necesitaban medios e coñecementos técnicos, facía falla algo máis, ese algo especial que os ingleses chaman "feeling".
Grazas Carmela por esta fermosa imaxen.

Foto invernal

Polo que parece, e polas prendas de abrigo deste animado grupo a foto debeuse de facer en pleno inverno, o de non ser así, polo menos nun dos meses máis desapacibles do ano.

A foto fíxose en Leiro no ano 1956, e nela podemos ver na fila inferior de esquerda a dereita a Celsa, Mari Carmen Bueno e a Matilde Pepín, e na de arriba, á primeira da esquerda non a temos identificada, mentres que a seguinte é Julia, e a da dereita de todo Mari Carmen López que foi quen me cedeu amablemente a foto.

Na Quinza

Esta é a derradeira foto da serie enviada por Miguel López. Como podedes ver é unha xuntanza de amigos nun prado á beira do Avia. Na foto por detrás puña A Quinza, pero non traía ningunha información da fecha.
Eu só coñezo ó Miguel, aínda que algún e algunha me teñen caras moi coñecidas, pero non quero aventurarme a dicir nomes que logo non sexan verdade, polo que vou a esperar a que vós digades algo.

A bici

¿Vedes a ese rapaz que vai empurrando a bici na Praza da Magdalena? Pódovos asegurar que non son eu, aínda que farteime de dar voltas coa miña vella BH por esas rúas. E xusto esta foto me trae grandes recordos, e entre eles un, dun día moi caluroso do verán.
Os rapaces que viviamos pertiño da Praza Maior, nas vacacións, e cando o tempo o permitía tiñamos o costume de sairmos a xogar un ratiño á praza despois de cear. Coma os días eran moi longos e sempre había alguén por alí, os nosos pais quedaban tranquilos na casa. Estouvos a falar de cando eu tiña uns oito ou dez anos.
Unha noitiña desas quixen sair coa bici, pero os meus pais, supoño que con criterio, non me deixaron, debido quizás á pouca luz que xa había, e ó curto espazo de tempo do que ía a dispoñer. Pero eu de intelixente e pola calada collín a bici que estaba apoiada no portal da casa, e sin que ninguén se dese conta tirei para a praza.
Despois de darlle unhas voltas, decidín botarme por Merelles Caula, cruzando a Magdalena cara a dereita, ata a praciña onde está o mirador que dá a Extramuros, xusto por derriba do Parque Robla. Como o percorrido me gustou, e non había xente, repetín a operación varias veces, co consabido aumento de velocidade nos descensos.
Nun deles, case a obscuras, cando estaba a piques de tomar a curva diante da igrexa, se me cruzou unha sombra por diante da roda. En décimas de segundo tentei esquivar ó gato, pero o que non puiden esquivar foi a fachada da igrexa.
Cando me incorporei, medio atordoado tratei de montar outra vez, pero o aparello no ía. Pensei que a dirección se desaliñara co impacto, e de pé, agarrando o manillar e metendo a roda entre as pernas tentaba unha e outra vez colacala ben, cousa que era imposible.
Aínda tardei un bó rato en caer da burra. Despois de varios intentos por arranxala, decateime do que pasara. Como ía a rodar aquelo, si a galla dianteira estaba totalmente dobrada cara atrás, e a roda tropezaba no cadro.
Collín a bici ó lombo e leveina para casa, metína no portal tan silandeiramente como a sacara. Subín as escaleiras, din de lonxe as boas noites a todos, e me metín en cama pensando e como ía a acabar aquelo.
Á mañan seguinte a cousa foi máis doada do que pensara, ó veren na casa a cor moura e o vulto na miña fronte.
A saúde é o que importa.

Animada charla

Animada charla nunha paradiña, é a que tiñan estes veciños nosos, nuha calurosa tarde do verán a piques de escomenzar a década dos setenta na rúa do Progreso.

A foto nola envía Francisco Couto, xa que o home da esquerda é o seu pai Francisco Couto Touza, e o segundo pola dereita é Benigno Pousa Cortés, de quen Francisco nos conta que era moi intelixente, e unha das mellores persoas que el coñeceu. Era tío de seu, e marido de Carmen, irmá da súa nai. Desde a guerra viviu fóra de Ribadavia, en Guadalajara e Torrejón de Ardoz. Naceu en 1915 e morreu no 2006, polo que non é, a pesares de chamarse igual, aquel rapaz que no ano 1920, xunto co seu irmán acadaran grande éxito na Escola de Comercio de Vigo, tal como reflectía unha nota de prensa que publicamos hai un tempo.

Benigno era sobriño do pai deses escolares, de Jesús Pousa, que fora alcalde da vila, e curmán deles. O Benigno Pousa do xornal segundo as súas informacións morreu en madrid nos anos cincoenta.

O que nos gustaría saber a todos é que nos digades os nomes dos dous que faltan por identificar na foto.

Nas escaleiras da Alameda

Máis fotografías con belezas da vila. Desta vez posando nas escaleiras da Alameda, e como quero ser un cabaleiro, tratarei de omitir calqueira especulación sobre a data desta foto. Non se lle pregunta a idade a unha dama.
É un envío de Carmela Dávila , na que aparece a súa nai Rita Pousa a quen xa coñeceredes ben por vela noutras entradas anteriores. Ás que non coñezo son ás súas acompañantes.

Arte en Sampaio

A igrexa de Sampaio, co camposanto que a agarima, son baixo o meu punto de vista, dunha beleza especial. Merece a pena sentarse pola tarde no seu entorno, pendurado sobre o río, e perder a vista no val do Miño, nesa ampla lámina de auga por veces tranquila coma un espello, onde se reflicten as gavias da outra beira. Alí, nun dos seus recunchos hai un peto de ánimas, este que aparece na foto, e que é motivo dun estudio feito polo investigador Julio Fernández Pintos que podedes ler premendo aquí.

Na mesma páxina web deste autor se publica tamén un traballo sobre a capela do veciño pobo de Santa Cristina, situada un pouco máis arriba de Sampaio, e ó que tamén podedes acceder pulsando aquí.