Disfraces nos anos vinte

Onte me enviou Óscar Escudero esta fermosísima foto feita nun Entroido dos anos vinte. É unha das súas fotos familiares preferidas, senón a que máis, e non me queda outra que darlle dende aquí unhas afectuosas grazas por compartila connosco. A poño hoxe por vía de urxencia, primeiro pola súa beleza e segundo porque o Entroido aínda no rematou. Mañán é Sabado de Piñata, e mañan acabará todo, ou polo menos así era antes.

Mirade que cariñas, que inocencia. Eles tranquilos, coas mans metidas nos petos dos pantalóns. Elas cun chisquiño máis de curiosidade, coma á espectativa.
O neno da esquerda é Benito Escudero Gallego, baixo o meu punto de vista a súa faciana enche a foto, aquí supoño que non tería máis de cinco ou seis anos, polo que podemos datala cara ós anos 1925 ou 26. Lle seguen pola dereita a súa irmá Concha que vai disfrazada como de leiteira, a súa irmá Julia que vai como de señorita, e o seu irmán Pepe Escudero Gallego, que ó igual que el, vai vestido como de pierrot ou de algún tipo de paiaso.
Para os que non vos dedes conta, estes catro picariños son algúns dos once fillos que tivo D. Agapito Escudero, dono entre outras cousas do "Gran Derroche Nº2" do que estivemos a falar onte. Mirade que ben ataviados e coidados estaban. ¡Que felicidade!.

El Gran Derroche Nº2

Este é un folleto, ou máis ben a recomposición que fixen eu, dun anuncio da inauguración desta tenda na vila.
O folleto en sí, o orixinal, me conta José Luis Escudero, que era máis grande cun Din A4, pero que o seu pai o conservou en catro partes, que son as que eu tratei de montar. E prefiro deixalo así, tal como é, para que se vexa como está, e non facer unha trampiña e que pareza novo do trinque e dunha peza.
O caso é que por medio desta publicidade tan agresiva e con esa retórica tan lonxana para nós, Agapito Escudero anuncia a apertura do que sería o seu terceiro establecemento comercial, xa que despois de "Hijaga" ( contracción de Hijos y Agapito) na rúa Yañez, viría o "Gran Derroche", e logo este 10 de Maio dun ano que descoñecemos o "Gran Derroche Nº 2".
Non vos digo máis nada. Disfrutádeo.

O Entroido en Foto Chao

Esta foto é moi curiosa xa que a algún lle resultará coñecida. No libro "Álbums para o reencontro" Ribadavia e os ribadavienses IV aparece unha fotografía moi similar na páxina 133, doada por Secundino Pousa.
A curiosidade do tema ven dado porque case todo coincide entre esta fotos e a outra, e me explico, debía de haber colas diante da tenda de Foto Chao nestes días de Entroido para fotografiarense os rapaces, e irían entrando, e se colocarían en grupos para facer as fotos por amizade ou por afinidade, supoño eu.
O escenario e o telón son os mesmos, o único que cambian son os protagonistas, aínda que tres desas rapaciñas son comúns ás dúas fotos, eso si cambiadas de sitio e de pose.

Eu coñezo a Pitusa Freijido que é a que leva un chapeu branco e que supoño que vai disfrazada de cowboy, e a Charo Davila de pe á esquerda cun disfraz de bailarina de ballet.

A foto como ben di o libro debe de situarse na década de 1940.

Bailes rexionais

Seguindo coas fotos destas festas, hoxe que é martes de Entroido, póñovos esta que ma chama bastante a atención, e que está, segúndo me din, sacada na nosa Alameda no carnaval do ano 1972.

A verdade é que non sei moito máis desta foto, e non teño moi localizadas a estas dúas rapazas.

Faime gracia a conxunción dos dous traxes rexionais, de dúas rexións tan afastadas xeograficamente, e tan distintas en costumes, que se amosa claramente na seriedade da rapaciña vestida de galeguiña, que non sabe o que facer nin como poñerse, en contraposición coa picardía, o garbo e o salero da andaluza que amosa sen pudor as súas pernas incluso por derriba do xeonllo.

Unha mascarita

Fermosa foto do entroido ribadaviense dos anos sesenta, concretamente feita nun baile na desaparecida sociedade "La Peña".
Podemos ver nela a unha mascarita, como as chama a nosa amiga Matilde, disfrazada dun xeito étnico, como recén saída dunha tribu africana ou americana, e que anda a marear ós que non van disfrazados, xa que eso era o que facían as mascaritas, bailar cuns e con outros e facelos rabiar.

Ir de mascarita tiña o seu arte, sobre todo para que non te recoñecesen, tiñas que cambiar os teus andares habituais e os teus xestos. Pensade que moitos ollos estarán tratando de recoñecerte, e ó menor despiste, como te collan o aire, estás perdido, xa podes sacar a máscara e fin do desafío. Ir de mascarita era iso un desafío, a ver canto tempo podía pasar sen que te recoñecesen.A señora que está a bailar coa mascarita é Gloria Pousa, a dona de Javier de Burgos, e detrás podemos ver a un dos Torejas.

Orquesta La Alegría

Recibo estas fotos da colección de Matilde Chao con moita "alegría" xa que así parece que se chamaba este conxunto musical.
Eu xa sabedes que moito da historia recente da nosa Ribadavia non vos sei, e que ás veces o que moito fala, moito se equivoca, pero a min dame a sensación de que esta batería, era propiedade do "Alegría", do Sr Gándara que tamén foi percusionista de La Lira.
Repito que non sei a historia dos conxuntos musicais da vila, pero lembro a "Los Cardenales", "Os Féretros", "Os Cisnes", e si pulsades neste enlace veredes unha foto publicada no blog "Mi Ribadavia" ( que leva un tempo parado) no que aparece o grupo "Benjamín y sus muchachos" formado entre outros polo Sr. Gandara.

Eu non recoñezo a ninguén pero vós seguro que si, ademais tendes dúas fotos a falta de unha. Son os mesmos pero cambiados de sitio, polo que espero os vosos comentarios.¡Veña animádevos!

Chega o Entroido

A verdade é que moitas fotografías de disfraces e de máscaras non teño. Penso, e ás veces xa me está a fallar a memoria, que aparte da serie do Dr. Kembur, pocas ou ningunha máis debe de haber no blog.
Buscando buscando, atopei esta que estaba na miña casa baixo a custodia do meu avó Ricardo, e na que aparecen dous irmáns xemelgos disfrazados de mexicanos ou de algo polo estilo.

Son os fillos do "Chiripa" e de Felisa, a filla do Rocha o taxista. Seica o rapaz se chamaba Angel, e o nome da rapaciña non o sei.

Polo que me contan agora viven en Venezuela, pero parece ser que Angelito era un fedello de marca maior, e pasaba moitas horas có meu avó con quen estaba moi encariñado xa que eran veciños, e de aí supoño que viría o de conservar a foto con tanto celo.

As roupas que visten, tan ben feitiñas supoño que serían algunhas das que lles mandaba nuns baules dende New York un tío deles que vivía alí, e que era irmán do "Chiripa".

A foto debe de ser de finais da década dos corenta ou de principios dos cincuenta, dos anos da fame, e se vós son moi sinceiro pode que non se fixera no entroido.

¿Un concurso de pesca?

Envíame esta fotografía Óscar Escudero, e nela aparecen o seu tío Gerardo Álvarez Vidal que aparece cortado á dereita da foto, e Quico Bouzas entregando un premio.
Non sei onde está sacada nin en que ano, pero atendendo ás cariñas deses dous rapaciños pequenos que saen nela, penso que a poderemos datar. Un deles o da esquerda é o "Mauso", ou polo menos eso a min me parece, e si lle poñemos unha idade de 10 anos na foto, penso que estaría feita a principios da década do 1970. Do outro rapaz non vos teño nin idea, pero seguro que vós sodes quen de dicilo.
Ó mellor é moito aventurar, pero dame a min a espiña de que esta foto debe de ser da entrega de premios dun concurso de pesca, xa que era esta a afección común de Quico e de Gerardo, e si sigo aventurando, penso que o rapaz que recibe o premio poidera ser Amando Canitrot o da Foz, que segue a ser un gran pescador. Si non é así, rectificamos e xa está.
Por último, e o deixei para o final, só me queda falar de D. Gerardo, que é a primeira vez que visita este blog. Non sei que vos podo dicir que non saibades xa. Un pequeno gran home, un traballador nato, sempre optimista, sempre con mil proxectos e ideas na cabeza, un home que traballou arreo polos rapaces da vila, un gran pai de familia, e sobre todo un gran pescador.

O castelo uns anos despois

Esta é unha postal que puso en circulación Edicións Loty, e da que saquei esta copia dunha páxina web. Como podedes ver non lle saquei a marca de auga que lle puxeron nesa web, pero penso que se ve perfectamente o que nós queremos ver.
A fisonomía do Castelo e a das construccións a el adosadas segue a ser a mesma que na foto que publiquei onte e que era do ano 1925.
Con certeza non sabemos cando se sacou esta foto. O que si sabemos é que Loty é un editor que en realidade se chama Charles Alberty Jeanneret, e que no ano 1927 comenzará con esta empresa de fotografiar monumentos e ciudades para editar tarxetas postais moi solicitadas por aqueles anos.
Loty contrata a un fotógrafo portugués chamado Antonio Passaporte para que lle fixera as fotos, este recorreu España e Portugal facendo fotos, a maioria delas en placas de vidro de 10 x 15 cms. e que hoxe se conservan no Arquivo Loty que pertence ó Ministerio de Cultura.
A Guerra Civil rematou coa su actividade polo que esta foto a podemos datar entre os anos 1930 e 1936. Non creo que viñeran á nosa vila a facer as primeiras postais da editorial.

O castelo no ano 1925

Ollade que cambio con respecto á foto de onte. Simplemente lle cairon derriba trece anos máis, nos que lle deberon de pasar moitas cousas a este muros. Todo iso pensando que a datación da foto de Ciarán (a de onte) sexa certa. Esta si que a temos ben datada, xa que se trata dunha desas maravillas feitas pola americana Ruth Matilda Anderson concretamente no mes de Xullo do ano 1925. Por certo que aínda podedes ver na Coruña a súa exposición na Fundación Caixa Galicia.
Agora toda a parte exterior da muralla está totalmente urbanizada, incluso parece que hai un garaxe cun automóbil dentro, do que asoma unicamente polo portón a roda de reposto que vai colgada da súa traseira.
Vemos tamén a Levada que traía a auga ó Castelo, que polo que podo apreciar debía de ter dous sifóns a ambos lados da estrada. Un deles é este muro que vemos á dereita das construccións, e do que sae unha canle que vai perpendicular á muralla, e que antes de entrar nela, verte por un lateral a modo de fonte.
A foto é fantástica. Ruth como xa vós dixen en entradas anteriores tiña un ollo especial, pero xa falaremos dela máis adiante, e con calma.

O castelo no ano 1912

Atopei esta foto nunha páxina web de fotografía chamada "Peirao.com" fai uns meses, e a verdade é que chamoume a atención, xa que non coñecía esta estampa do noso castelo. Explícome, nesta foto aparece unha soa construcción adosada á muralla, e en fotos posteriores veremos como hai máis casas construidas nesta zona. Ireivos poñendo algunha desas fotos, e veredes a diferencia.

Moita información da foto non teño, é se fose verdadeira a que dan nesta páxina, estaría publicada no ano 1912. Podedes ver que ven firmada por A. Ciarán.

Hai un Alfonso Ciarán fotógrafo, do que aparecen fotos súas nun libro publicado sobre a Ávila antiga. Poideran ser a mesma persoa, xa que máis información sobre un fotógrafo deste apelido non atopei.

Eu persoalmente penso que esta imaxe está sacada dalgunha publicación da época, pero non o podo asegurar, e gustaríame saber de cal.

Unha voda no Barco

Estes tres ribadavienses que aparecen na foto van camiñando, moi ben acompañados por certo, cara a unha igrexa onde se vai casar un amigo deles.
Trátase dun enlace nos anos cincuenta, concretamente o de Julio García Márquez, que polo que me contan foi casar ó Barco de Valdeorras, e aí, nesa vila, faise esta foto onde aparecen eses amigos que acudiron á cerimonia.
O da esquerda é Secundino, un irmán do "Cariñoso", o do medio é Víctor Quijada, e o da dereita e Manuel Lage.
Como podedes ver van moi ben acompañados, pero paréceme, polo que me contan, que esas belezas son barquenses, non ribadavienses, polo que non as coñecemos.
Daquela eles aínda estaban solteiros.

A conferencia de Otero Pedrayo

Outra vez traio a estas páxinas fotos de D. Ramón, de cando deu unha conferencia no "Club Artístico", e da que seguimos sin saber a data.
Como podedes ver o cheo era total, a sala estaba ateigada de espectadores. Os que non entraron tiveron que conformarse con escoitar a charla de pé e de portas a fóra, coma nos amosa esta primeira foto grazas a un espectacular picado.
Na segunda foto vemos a D. Ramón recibindo as felicitacións da concurrencia.
Aínda que non ten nada que ver co asunto da conferencia vouvos chamar a atención sobre as portas e as cristaleiras que había antano no Club, eu case non me lembro de nada diso, e tampouco son capaz de situar este salón.
As fotos supoño que serían feitas por Foto Chao, e pertencen á colección de Matilde Chao.

A Alameda

Aproveito esta foto invernal da nevarada do ano 63 na Alameda, que nos envía Mª José Bouzas, e que nos amosa a Alameda tal como era antes de que fixeran o aparcadoiro soterrado, para lembrar a cantidade de horas e horas que pasamos nela.

Na Alameda se podían facer multitude de cousas. Se podía xogar ó fútbol, a un fútbol sen orden nin concerto, que normalmente empezaba con dous rapaces frente a frente rodeados por unha morea de máis nenos espectantes. Eses dous, os elixidos, os capitáns, ían poñendo un pé tras outro no chan, ata que xa non había sitio, e o pé de un entraba atravesado no oco baleiro.

- Escollo eu. Dicía.

E o resto dos rapaces nos iamos apiñando ó redor de cadanseu capitán, e así principiaba o partido. As porterías eran as árbores, e non había liñas de banda nin foras de xogo. Era un todos contra todos deslabazado, que só se detía cando a pelota voaba por derriba do muro e caía á estrada. Mentres algún baixaba a por ela, os demaís collían folgos ou aproveitaban para beber na fonte. ¡E a seguir!.

Pero a Alameda daba para máis. As árbores daban moito xogo, e non falo dos tilos cós que se nos podería tranquilizar, non , senón dos plataneiros que había a rentes do palco da música, cuias bólas desfaciamos nunha pelusa que tentabamos meter entre as costas e as camisas dos nosos inimigos en interminables guerras de pica-pica.

Outras guerras que faciamos eran as das cerbatanas, e para elas tamén aproveitabamos as árbores deste parque. Non había proxectís mellores que os froitiños dos aligustres que copaban a dianteira da Alameda, dende o sanatorio ata a fonte, xusto enfrente da do Odilo.

Pero todo pasa, e ó ir medrando os nosos intereses foron trocando, e a Alameda foi perdendo o seu engado, a súa maxia.

De súpeto, dun ano para outro, alí só había nais dándolle a merenda a rapaciños pequenos.

As xemelgas

Dúas desas tres rapaciñas que saen na foto, as que van vestidas dun xeito semellante, cunha blusa estampada e que se sentan nos lados, son unhas irmáns xemelgas que viviron no barrio xudeo fai moitos anos.
Moita máis información delas non vós podo dar, só sei os seus nomes Jesusa e Pilar, aínda que polo que eu sei a xente lles chamaba Jesusita e Pili.
A rapaza que as acompaña, e que sae no medio delas non sei quen é, e como podedes ver están sentadas na presa da Raiña no lado da Foz, o que tampouco sei é en que ano se sacou esta foto.

Nun baile

A maioría das fotos que me deixades ou que me enviades veñen soas, ou cun escueto acompañamento dunha data ou dalgún nome, polo que ven sendo moi dificil a maior parte das veces dicir algo interesante sobre elas.
E esta é unha desas fotiños, o que pasa e que é desas pequeniñas, desas das que case que se precisa unha lupa para poder velas, pero que grazas á potencia dos escáneres, e á informática, se convirten en verdadeiras preciosidades.
Temos que facer notar tamén, e moito, a maestría, e coñecemento profundo do seu traballo por parte dos fotografos profesionais que traballaban na nosa vila, ou que como é o caso de Rizo ou Unifa viñan de cando en vez a traballar en festas e feiras. Esto podería ser unha pequena e humilde homenaxe a estes fotógrafos, xa que facían verdadeiras maravillas cós poucos medios dos que dispuñan, e moitas veces en condicións moi precarias de luz.
Sirva de exemplo esta instantánea, que me parece moi fermosa, a mágoa e que un deles non sae na foto, pero amosa un segundo moi feliz na vida desas persoas.
A foto estará sacada seguramente nalgún asalto feito na Peña ou no Club. De todos eles eu só vos podo identificar a "Chucho", para os demais dependo de vós.

Outra foto na horta dos Ballesteros

Outra das fotos que ten a ben enviarme Mª José Bouzas, e que como vos podedes imaxinar é moi antiga. Esta tamén está sacada como outra das que puxen fai tempo, na horta da familia Ballesteros, que como xa sabedes se atopa perto da Porta Nova, por baixo do camiño que vai ó Campo da Feira.

A data que se lle podería poñer ven dada polas persoas que somos capaces de coñecer, e eu só coñezo ó avó de Mª José, a Pepe "O da Botica" que está vestido con traxe e garabata, de pé moi serio, case na última fila, xusto á dereita dalguén que situado de perfil lle intenta falar.
Outro dos detalles que poden axudar a datar as fotos é a vestimenta, e diso saben moito máis as nosas lectoras, pero eu arriscaríame a situala na década de 1920.
Outra das cousas que non son capaz de asegurar e si se trata da celebración dunha voda. Se fose así ¿Quen son os noivos?. Xa sabedes que daquela só nas familias moi poderosas a noiva ía de branco.
Espero os vosos comentarios.

Outro misterio

Estas dúas fotos non deben de ser tan antigas, e a pesares do seu estado, podemos recoñecer a moita xente de Ribadavia que poderían contarnos a historia que hai detrás.
Pertencen á colección de Matide Chao, e na primeira intúese como unha certa tensión, se vos fixades, vense caras serias, expectantes. Todos eles están pendentes dunha conversa. Miran cara o centro da imaxe, onde dous homes falan. Dun, do que está no centro, con chaqueta escura e garabata descoñezo a identidade. O outro, o seu interlocutor é Javier de Burgos.
Á maioría deles os coñezo, aínda que é moi dificultoso para min poñerlle nomes e apelidos.
Na segunda das fotos o panorama cambia radicalmente, e todos eles, xa que moitos non saían na foto anterior, fotografíanse xuntos e con facianas sonrintes, e incluso diría eu triunfais, coma si acadaran algo moi importante, algo có que minutos antes non contaban.
Espero que algún de vós nós faga o favor de aclarar este misterio. Preguntádelle a alguén dos que saen nestas fotos, e que volo conte.

A decoración das Feiras do Viño

Esta foto que traio hoxe ó blog, é propiedade de Mª José Bouzas, e é unha testemuña de como se construían e decoraban os stands nas primeiras Feiras do Viño.
Esta como as demais fotos que puxen desta serie penso que son da II Feira do Viño, ou sexa do ano 1965.
Aquí podemos ver a un fillo de Ángel Dicha rematando unha das súas obras, xa que eran os membros desa familia os encargados da decoración das casetas, e abofé que o facían moi ben. Tiñan dominadas unha serie de imaxes e estampas tradicionais e folcloricos, que unidos a unhas perfectas tipografías e caligrafías, producian un espectacular resultado final.
Hoxe en día, cós tempos que corren e con tódolos medios informáticos, e reprográficos que existen este traballo artesanal sería carísimo e case impensable.

Unha manifestación

Fermosa foto dunha manifestación política en favor de Franco, que non sei onde se puido celebrar. Como dixen outras veces sería maravilloso poder saber a historia destas fotos, pero coma sempre non sei si foi en Ribadavia, ou noutra vila ou cidade. O certo é que todas estas xentes que están debaixo desas pancartas son veciños de Ribadavia, e a pesares do mal estado de conservación desta copia, penso que podedes recoñecer a algúns deles.
Eu recoñezo ó "Tonán" que era zapateiro na praza de San Xoan, e ó "Pisco" e a súa muller a "Polita". Lembro que o Pisco foi toda a vida o porteiro do Concello. Pero seguro que vós coñeceredes a algún máis.

Os abesouros

O outro día falei de insectos, dos famosos carpinteiros cós que me enredaba eu cando subía a costa da Capela do Portal para ir ó parvulario das monxas, e hoxe poño esta foto, que supoño que será da gran nevada do 63, e que pertence a Mª José Bouzas, para ensinarvos exactamente o sitio.

Vedes ese muriño baixiño que hai á dereita e que vai morrer baixo ese ciprés que hoxe está sufrindo, medio podado. Pois ese era o territorio dos chinches carpinteiros, e que agora grazas a internet vexo que reciben o nome científico de "pyrrhocoris apterus".

Pero non só xogamos con estes bichiños vermellos, a medida que fumos medrando comenzamos a xogar con outros máis perigosos.

Eu non sei si os rapaces de agora son máis ecolóxicos, ou é que nós eramos uns perfectos animais. Moitas veces cando chegaba a primaveira e as frores comenzaban a rebentar, colliamos uns cartóns, doblabámolos polo medio, e veña, a dar unha volta pola traseira do Grupo Escolar a ver de pillar algún abesouro.

A técnica era doada, co cartón dobrado en ángulo entre os dedos da man, había que tratar de coller ó insecto cando este pousaba nalgunha flor, sen apretalo moito para non lle facer dano.

Non nos servía calqueira abellón. Tiña que ser un de bó tamaño, un que chamase a atención. Unha vez que o tiñas no cartón comenzaban os problemas, chegaba a hora das picaduras. Tiñas que andar moi fino, e alixeirar a presión ata que avesouro se deixaba ver. Nunha dificil e sempre complicada manobra, cunha folla de afeitar cortabamoslle o aguillón. Se llo arrancabas o insecto morría, e xa non servía para nada. Pero si a operación saía ben, só tiñas que atarlle un fío pola cintura ó bicho, e...¡a voar!.

Paseabámolos pola vila, e era coma levar derriba da túa cachola un bombardeiro da segunda guerra mundial polo ruido que metía. E cando te cansabas, ou non o querías voar, metiámolo no hangar, que non era outra cousa que unha caixa de mixtos daquelas das grandes, das que case non cabían nos petos dos pantalóns.
Cando pillabas un ben grande ías con el todo fachendoso. Supoño que hoxe en día alguén te chamaría a atención.

Os irmáns Escudero

Ou máis ben parte deles, xa que nesta foto só aparecen tres, que son de esquerda á dereita Alfredo, Néstor e Benito Escudero Gallego.
Estan fotografiados na rúa Yáñez da nosa vila no ano 1929, xusto enfrente de onde se atopaba o primeiro comercio do seu pai Agapito, que se chamaba "HIJAGA"(Hijos de Agapito). Supoño que saberedes que dita rúa, é a que saíndo da praza de San Xoán vai baixando ata a fonte da Prata, sendo daquela, no primeiro tercio do SXX, unha das máis comerciais da nosa vila.
Recordaredes a Alfredo porque foi o afortunado rapaz que dous anos despois de sacarse esta foto, sería elixido para esa maravillosa viaxe de estudios que rematou coa foto da portada do ABC ,que vos puxen fai uns días.
Tamén seguro que coñecedes a Benito, do que xa vós puxen moitas máis fotos, coma as do Dr. Kembur.
Os fillos dos dous son grandes colaboradores deste blog, e nesta foto, propiedade de José Luis Escudero, só están tres dos irmáns, pero penso que Agapito Escudero tivo moitos fillos, e a sabiendas de que me vou a esquecer dalgún, voume atrever a dar os seus nomes, aínda que espero algún comentario coas vosas correccións. Os irmáns eran: Mario, Nestor, Agapito, Menchu, Alfredo, Benito, Paulino, Concha e Berta.
Ós que lle temos que sumar Pepe e Julia que eran os que faltaban para os once.

Moitos deles, de seguro ben coñecidos por todos vós, continuaron a saga empresarial e comercial que iniciara o seu pai.

Homenaxe a Jesús Pousa

Esta foto está feita na parte traseira do Club Artístico, e como reza no título fíxose na homenaxe a Jesús Pousa Rodríguez, que xa sabedes que fora entre outras cousas un gran alcalde da nosa vila.
O Museo pouca información máis acompaña con esta foto, polo que non vos podo dicir en que ano se sacou.
A min gustaríame poder identificar a todos estes ribadavienses, e datar a foto, entón o que vos propoño e que entre todos, cós vosos comentarios, vaimos actualizando as ringleiras valeiras de nomes que vou a poñer embaixo.
Cada vez que deixedes un comentario, eu vou a introducir o nome na entrada, e a ver si así , aínda que sexa ós poucos, podemos ir completando a identificación de todos estes personaxes da vila.

Sempre de esquerda á dereita

Fila Superior dos que están de pé (13): Manuel Gómez Juste "Palota", Odilo Freijido, Fidel Dávila, Chucho Pousa, Julio Lira, Manuel López Márquez, Antonio Freijido, Emilio Gómez Casasnovas.

Fila Intermedia que están de pe ( na parte dereita da foto) (8): Manuel Davila Araujo "O Coca" , Alejandro Meruéndano.

Fila dos sentados (15): Francisco Fernández (Cine Río), Manolo Freijido, ? ,Padrón, ? , ? , Jesús Pousa, Manuel Meruéndano, "Garibaldo", José Chao, José Casas Abraldes, Benito Araújo, Agapito Escudero.

Os sentados diante (4): Jesús Freijido, Javier de Burgos, José Araujo, Pedro Orovio Ruiz de Viñaspre.

Nos "Jardinillos"

Esta foto que me envía Carmela Dávila, é unha verdadeira maravilla por varias razóns. A primeira polas belezas ribadavienses que posan nela, a segunda por que está sacada nos "Jardinillos" que hai ó lado do cemiterio, creo que pouco despois de que estes se inaugurasen, e a terceira pola paisaxe que nos amosan detrás.
Aparecen na foto súa nai Rita e a súa tía Claudina Pousa amais de Milagros Tesouro e de dúas rapaciñas, das que penso que unha é Lula Lira. Apoianse no muro que linda nestes xardíns có Campo da Feira, no que aínda non medraran as árbores que hoxe hai alí, o que nos permite ver con certa claridade A Foz e os seus arredores.
Carmela que é unha namorada da natureza cando me deu a foto, fixo especial fincapé na paisaxe do fondo. Mirade que cantidade de socalcos hai na ladeira do monte de Santa Marta, e o ben traballados que están. Hoxe aquelo parece o mato do Brasil, todo inzado de acacias e toxos.

Sastrería de Gumersindo Cortés

Eso penso que é o que pon no cartel que hai debaixo do balcón deste emblemático edificio da nosa Praza da Magdalena.

A foto está feita no mes de Xullo do ano 1925, pola Sta. Ruth Matilda Anderson. A americana que veu facer fotos a Galicia, e da que supoño que vos lembraredes xa que falamos fai pouco dela.
Ruth caracterízabase por crear novas olladas coas súas fotos, novos puntos de vista que non facían os fotógrafos locais, e este da Magdalena có edificio enteiro penso que é maravilloso. Polo menos eu nunca o vira, e mirade que hai fotos desta praza.

Se nós fixamos ben nesta edificación, que penso que antes desta data fora cárcere, e cuartel, caeremos na conta de que non se parece en nada á actual, hoxe só conserva os arcos cós capiteis da planta baixa, e os famosos medallóns da fachada, pero cambiados de ubicación. Mentres que xa non existen os demais elementos importantes dela, coma eses canos de desague tallados nunha soa peza ou esa potente cornixa.
Neste ano de 1925 a sastrería ocupa o primeiro piso, e se vós fixades veredes coma polo oco do balcón que está aberto podemos contemplar a unha muller cosendo sentada debaixo dun traxe pendurado da parede.
O que non sei é si Gumersindo Cortés é ese home que aparece asomado na fiestra da esquerda, xusto a que ten colgada unha gaiola para paxaros.

O parvulario das monxas

Eu non sei si algúns dos que ledes este blog estudiastes nas "monxas" que era así como lle chamabamos nós a escola de párvulos que tiñan as Irmás Franciscanas no Convento Hospital de San Domingos.
Eu si tiven esa sorte, e lembro especialmente á Irmá Úrsula, pola afabilidade, cariño, paciencia e bó trato que tivo con nós naqueles anos.
Pouco lembro daqueles cursos nos que eu era un cativo de 5 ou 6 anos, e ó mellor moitos deses recordos son por ver as fotos daquela época. Sei que andabamos todo o día vestidos cun mandilón, e que ás veces nos deixaban levar os xoguetes á clase. Aínda me lembro ben dalgún dos meus compañeiros vestido de indio e cun penacho de plumas na cabeza.
Outra das cousas que me quedou gravada, era a miña diversión ó entrar e saír do parvulario. Sempre ó subir e baixar polas escaleiras da capela do Portal, detíame a xogar cuns insectos pequeniños de cor vermella que tiñan unhas manchiñas negras, ós que lle chamabamos zapateiros, e cós que podía pasar xogando horas e horas.
Non sei si é que vou pouco ó monte, ou si é que coa altura que temos os adultos, e coas pouca gañas que temos de doblar o cerrizo, os insectos diminutos que pululan polo chan nos quedan moi lonxe, o certo é que fai moitísimos anos que non vexo a eses zapateiros.

Unha celebración no Evencio

Non sei que é o que se celebraba, pero como podedes ver debía de ser algo importante pola alegría que mostra este grupo de amigos.
Postos a especular podería tratarse incluso dun brindis para celebrar o fin de ano, antes de retirarense todos ás súas casas a cenar, xa que polo que se ve esta foto está feita no inverno, senón fixádevos nos abrigos das señoras, e nas luvas que aparecen en primeiro plano dentro dun tricornio da Garda Civil.
Hoxe en día esta imaxen sería case impensable. Coas presas coas que andamos todos, coche vai e coche ven, e aínda por riba brindando con catro botellas de sidra "El Gaitero" cun número da Benemérita, porque aí no medio está sentado un axente da Garda Civil. Adeus puntos do carnet....
Agora xa máis en serio direivos que esta foto é propiedade de Mª José Bouzas, e nela aparecen os seus pais, Purita e Quico cun grupo de amigos dos que descoñezo os seus nomes sentados no Bar Evencio.

Ortigueira 1943

Non sei que facían alí en Ortigueira todas estas damas ribadavienses, para min é un misterio, e máis si nós fixamos no seu vestiario, xa que parece que todas elas levan adornados os seus ombros con cadanseu mantón de Manila.
Estou seguro que moitas teranvos caras moi coñecidas, polo que facede o favor de identificalas deixando algún comentario embaixo, e si descubrides os motivos da viaxe mellor que mellor.
O da vila Ortigueira é o que me informan que puña na traseira da foto, pero ben podería ser tamén algunha outra vila veciña desa, na provincia da Coruña, ou algún famoso santuario que hai por ali cerquiña como o de San Andrés de Teixido, do que xa sabedes o dito: "Vai de morto o que non foi de vivo".

A Sección Feminina de excursión en Vigo

Recibín esta foto por varias vías, e por unha delas din cunha explicación. Trátase dunha especie de campamento que fixera a Sección Feminina coas rapazas de Ribadavia na vila pontevedresa de Gondomar. Penso, polo que me contaron que estiveron aloxadas nas Escolas Proval, que están situadas á saida desa vila pola estrada da Ramallosa.

Un dos días leváronas de excursión a Vigo, e como resultado desa viaxe, temos esta foto feita nas faldas do monte do Castro , que como digo deben de posuir moitas das nosas veciñas, que asistiron a estas convivencias.

Por moito que tratei de escanear ben a foto, resulta de todo punto imposible acadar máis nitidez, supoño que a foto está lixeiramente desenfocada, ou é que a cámara ou o seu obxectivo non estaban moi ben.

Elas, as que saen na foto, e saben onde estaban situadas se recoñecen sen problemas, pero a min por moito que me indiquen, ou por moito que trate de adiviñar, non recoñezo a ninguén.
A foto supoño eu que será de finais da década de 1950.

Emilio "O Coxo"

Esta foto a vin no Museo entre outras moitas que me ían pasando rapidamente, foi somentes un flash, un visto e non visto, e instintivamente me saíu un "dalle para atrás" ó ver algo coñecido.

Efectivamente se trata dunha foto de estudio feita por Foto Chao do Suboficial Cabaleiro Lexionario Mutilado Emilio Pérez Araujo, que era irmán da miña avoa Isaura, e que fai pouco vos presentei nunha foto cando aínda era un cativiño de moi poucos anos.

Na vila coñeciamolo polo alcume de "O Coxo", porque perdera unha perna, e case que a vida na Guerra Civil, en Aragón, dentro dun tanque. Tivo moita sorte, e un médico alemán salvoulle a vida deixandolle bastante metralla no corpo.

Penso que tiña varias tatuaxes no corpo, aínda que só me lembro claramente dun escudo do Tercio que levaba nun dos brazos, e das súas muletas de madeira, moi ben barnizadas e con remates de latón dourado, sempre moi relucintes.
Tamén teño unha imaxe del gardada na miña retina, que penso que nunca esquecerei. Foi nunha fría tarde de Outono, e o vin subir pola rúa do Progreso á altura da Alameda. Ía só, vestido có uniforme de gala, coa gorra lixeiramente ladeada, o barbuqueixo no mentón, e a borla abaneandoselle sobre a frente. Levaba a camisa desabotonada, co peito ó descuberto e as mangas remangadas, a perneira baleira do pantalón perfectamente dobrada e pranchada, marcando un paso firme e serio coas muletas, un paso rápido, case marcial, coma se desfilase.

Subía cara á igrexa San Domingos, era o mes de Santos do ano 75 e acababa de morrer o seu xeneral.

Primeiras Comunións do ano 42

Fermosa foto sacada no adro de San Domingos no ano 1942 có gallo da celebración da Primeira Comunión destes veciños da vila, que vou a tratar de identificar a continuación. Coma sempre, fago unha súplica, perdón si cometo erros ou xa sexa na identificación ou nos nomes e apelidos, eu non o sei todo, e para eso podedes deixar os vosos comentarios.
Fila superior de esquerda á dereita:
Párroco D. Joaquin Portela Español (non España como puxen en primeira instancia), unha filla do "Kiuvo", Charo Davila, Celsa Villar, Noemí "Lelé" a filla do "Dientes", Fidela, unha rapaza da Arnoia, Mari Carmen Martínez filla da Amelia, Mª Jesús González filla do "Che Vos", Elisa a do "Cebada", e a última rapaza era a filla dun practicante que houbo na vila e do que non sei o nome.
Fila do medio de esquerda á dereita:
Marité Meruéndano, Luz María Davila, Monsita que era prima de Tirso Sánchez, un rapaz da Arnoia, un rapaz do que non sei nada, Agapito Escudero, Moncho González do Moderno, Tirso Sánchez, outro rapaz do que non sei nada, Olga Escudero, Carmen Rosa, e Betty Sánchez a irmá de Tirso.
Fila inferior de esquerda á dereita:
Milagros Chao, Chicha González "Chucarela", Meli Quijada, Tuco Beleiro, Mari Carmen a do "Faneca", Mª Teresa filla do "Kiuvo", e Elvirita Davila filla do Gonzalo.

A parada dos taxis

Hai fotos que teñen algo especial...Tan pronto como lle botas o primeiro vistazo, xa te quedas con elas, e dende ese preciso momento estanche a chamar a atención.
Non sei se estaredes conmigo en que esta é unha desas fotos, pero tamén entendo que cada un ten os seus gustos.
Non sei en que ano se fixo esta foto pero si nos fixamos na matrícula do Seat 1500, que é un OR vinteseis mil supoño eu que será de finais dos anos sesenta.
Vemos a Javier Míguez "O Calavera" todo tranquilo, apoiado no seu taxi coas mans nos petos á espera da clientela, facendo contrapunto co aparcamento dos cabalos que había alí os días de feira.
É unha desas estampas que xa se perdeu, que xa é imposible de ver nas nosas vilas. Foi un tempo que xa pasou, e que aínda mesturaba o antiguo có moderno, os automóbiles e os cabalos. E non pasou hai tanto.
Supoño que todos sabedes onde se sacou a foto, a rúa penso que se chama, ou se chamaba General Aranda, e é a que une a Praza de Abastos coa Fonte da Plata. O solar onde estan os cabalos era a parte traseira do cine España, xusto enfrente do bar Celta.
No libro "Ribadavia en el recuerdo" de D. Jesús Sánchez García aparece unha foto deste mesmo sitio tamén con cabalos, pero ateigada de xente e de postos. Non hai ningún espacio baleiro na rúa, á que el lle chama Plazuela da Fonte da Plata, e na que sitúa a instalación de oitenta postos de venta de cepa americana, que xeneraban transaccións por valor de seis millóns de pesetas.
Supoño que como todo, as feiras foron decaendo. O outro día sen ir máis lonxe estiven nunha, que se pasou ó sábado día 9, e xa non son coma as de antes, non hai charlatáns, nin postos de lentes, nin de ratos e cobras secas, ós que os rapaces nos quedabamos mirando aparvados.
Si eliminamos da foto o sinal dos taxis, a Javier e o seu auto, poderiamos estar perfectamente ante un daqueles cadros das películas do Oeste que anunciaban as películas que se ían a proxectar no cine España.
O problema é que tamén os cadros desapareceron.

A miña avoa e os seus irmáns

Hoxe poño esta foto familiar, que penso debe de ser das máis antigas que teño, xa que como máximo estará feita no ano 1920.
A rapaciña que vedes de pé á dereita cun lazo na cabeza é a miña avoa Isaura Pérez Araujo, a quen alcumaban " A Troita", e está acompañada por unha rapaciña que a cuidaba a ela, e ós seus irmáns, da cal non sei o seu nome, e que é a nena de máis idade da foto, sentada á esquerda, có cabelo recollido nuha coleta, e cun picariño nos seus xeonllos .
Tamén están diante dese telón pintado que aparece en moitas das fotos da nosa vila tres dos seus moitos irmáns.
Polo que eu sei Isaura, a miña avoa, era a maior, e detrás dela ían Benjamín que está na Arxentina, Emilio "O Coxo" que foi Cabaleiro Lexionario e perdeu unha perna na guerra civil, Manolo, Celsa que seica vive en Sevilla, Pepe que tamén pertenceu toda a súa vida á Lexión, e que nós deixou fai pouco en Africa, e Toñita que tamén vive na Arxentina.
Eu polo tanto, supoño que o rapaz que está de pé á esquerda debe de ser Benjamín Pérez Araujo, e o que está sentado á dereita nese caixón debería de ser Emilio "O Coxo", do que vos poñerei unha foto proximamente.
O outro, o recén nacido que está espido no colo da cuidadora podería ser entón Manuel Pérez Araujo.

Un ribadaviense na portada do ABC

Esta e a portada do xornal madrileño ABC do día 14 de Outubro do ano 1931, conservada como ouro en pano durante moitos anos na súa casa por D. Alfredo Escudero Gallego, que aparece fotografiado nela, nunha visita ó Palacio Real de Madrid, cando contaba con apenas dezaseis anos.

O rapaz en cuestión é o cuarto pola dereita da primeira fila dos que están de pé. Leva as mans nos petos, e un compañeiro que ten á dereita, lle pasa un man polo ombro, e coa outra lle agarra un brazo. Vai elegantemente vestido, cun traxe como de mezclilla, cun pano no peto da americana. Leva a chaqueta aberta deixando ver un jersey de cor claro.

A chegada da Segunda Republica trouxo novos aires ás políticas do ensino en España. Entre outras novedades, o Patronato Nacional de Turismo financiou xunto có Ministerio de Educación unhas Excursións Escolares para que os nenos saisen das aulas e coñeceran de primeira man o noso pais e o seu patrimonio.

Compuñan a excursión 27 alumnos do norte de España, dende Cataluña ata Galicia, e aínda que non sabemos como fixeron para elixilos, parece ser que foron os Consellos Provinciais de Educación, a instancia da Dirección Xeral de Educación os que se encargaron de escoller ós rapaces que parecesen máis capacitados para aproveitar as ensinanzas culturais derivadas da excursión. E entre eles escolleron a D. Alfredo.

Partindo de Madrid, percorreron Toledo, Guadalupe, Mérida, Sevilla, Córdoba, Loja, Granada, Jaen, Baeza, Úbeda, e xa de volta á capital foi onde se tomou esta foto da portada, o día 12 de Outubro, un día antes da volta á súas respectivas casas.

Foron a gastos pagos, e moi ben acompañados, xa que ó frente da expedición ía D. José Ferrándiz, Catedrático de Letras da Universidade Central, a quen acompañaban as mestras Sta. Plana e Sta. Dolores Llanos, xunto cós mestres D. Sidonio Inhamp, D. Antonio Magarinis, D. José Estruch e D. Luís Estévez que era xefe de contabilidade do Patronato Nacional de Turismo, e que digo eu, que sería o encargado de administrar os cartiños.

Imaxinade que fermosa experiencia para un cativo da nosa vila, que con dezaseis anos escasos ten a posibilidade de coñecer de primeira man sitios e monumentos que con sorte só tiña visto en libros, e que probablemente tampouco chegaría a coñecer por si mesmo, salvo que emigrara, ou moitos anos máis tarde.

Non vós extrañe que gardase con tanto agarimo esta portada, un ribadaviense orgulloso de seren escollido entre centos de rapaces para vivir unha aventura incrible en 1931.

Deixo tres enlaces ó ABC daquela época:

Aquí podedes ver a propia portada.

A chegada da excursión a Mérida.

Nota posterior á primeira excursión.

Contra o cólera....

Póñome tolo cando vexo cousas destas dando unha volta por aí, pola Rede. Mirade o que atopei o outro día, a mágoa foi que perdín o link, e levo unha hora trantando de buscalo para poñelo aquí, e non hai maneira, non o atopo.
De tódalas formas , trátase dun anuncio publicitario publicado en Buenos Aires, na Arxentina nun "Almanaque Gallego", no ano 1909. Esto é seguro, xa que foi o único que anotei para non confundilo con outros moitos almanaques galegos que se publicaron a principios do S XX, tanto en Arxentina como en Cuba. Seguro que se alguén ten paciencia e busca ben, atopará o pdf nalgunha biblioteca virtual.
Como podedes ver pon ó viño do Ribeiro polas nubes, como a mellor mediciña do mundo, capaz de loitar incluso coa mesma peste, e abofé que se debía de vender ben, xa que o anuncio ocupaba un cuarto de páxina.

Alfredo, Lage e...

Aínda que esta foto está un pouco borrosa, penso que serve de abondo para recoñecer que o xoven que está á esquerda dos tres non é outro que o Alfredo, o que tiña o taller das bicicletas cerca da Praza Maior, e o que está no medio é Manuel Lage, que tras pasar moitos anos en Venezuela, veu de volta, traballou na Cooperativa uns anos, antes de instalarse en Vigo, onde faleceu xa fai algún tempo. Do outro, do home que está á dereita non vós podo dicir nada, xa que non o coñezo.

A foto é propiedade de Mari Carmen López, que é a viúva de Lage, e a quen lle dou publicamente desde aquí as grazas pola amabilidade e a deferencia que tivo conmigo.
O outro día na Praza Maior saudei ó Alfredo, e a verdade é que está feito un rapaz, ía coa súa cuadrilla de viños. Non lle comentei nada desta foto, non era un momento apropiado, pero cando a vexo me lembro moito dos dous. Ós dous, a Manolo e a Alfredo, os coñecín e os tratei por circunstancias ben distintas, e o único que podo dicir deles son boas palabras, son desas persoas ás que se lle garda cariño. E mirade por onde non sabía que foran amigos de xuventude.

Un lunch na Peña

Supoño que esta foto se sacaría nos anos cincuenta na Peña, e non sei a ciencia certa o que se celebraba, pero polo que se ve, había moita animación e bebida derriba da mesa. Alguén me comentou se podería ser unha "cena americana"daquelas que se facían nesa sociedade, pero eu inclínome máis por un "lunch" privado, xa que é de día, e moita comida non hai.
En primeiro plano pola esquerda aparece un rapaz, que según me contan é o fillo de Amaro, o médico de Melón, despois esta Lois, o do Xulgado, a continuación aparece o fillo do Alfonso o do bar que había ó lado do paso a nivel. Detrás á esquerda está Juan Bande, e á dereita o meu tío Laureano Freijido. Os dous que levan sombreiro e servilletas atadas ó pescozo son Javier Meruéndano e Manolo Padrón, e non me extrañaría por eses detalles que fosen os homenaxeados. A continuación Carlos Padrón que leva gafas, Carmelo que tamén traballaba no Xulgado, e por último este rapaz que esta cortado en primeiro plano á dereita que é Manolito Castro.

En barca polo Avia

Esta foto a sitúa o Museo cara á década de 1920, e pertence ó Fondo Hipólito.
Como todos saberedes a foto está sacada dende a marxe esquerda do río, un pouco máis abaixo da ponte de ferro, e non sei quen serán eses dous señoritos que saen a bordo da lanchiña, pero o curioso é o feito de que é a primeira foto que vexo eu dunha barca por debaixo da desaparecida presa do muíño que había enfrente do Matadeiro, e augas arriba da presa da Raiña.
Sabía da súa existencia por cousas que me contaran, e incluso no cadro de Beruete aparece tamén unha lancha. No blog "Ribadavia fotos del cajón de los recuerdos" apareceu fai pouco outra foto onde se ven as dúas barcas que había debaixo da ponte de San Francisco. Penso que a da dereita é esta mesma barca da foto. Podédelas ver pinchando aquí.

Outra das cousas salientables e que non me cansarei de repetir, xa que me chama moitísimo a atención en tódalas fotos de ríos desta época, é a ausencia de vexetación e de árbores nas orillas, fixádevos que limpas e coidadiñas están as marxes do río, só se ven os areais e os penedos. Eu non vos son experto nestas cousas, pero pregunto: ¿podería ser froito das cheas regulares de tódolos invernos e primaveiras ou esto é debido ó uso que lle da o home ás beiras do río? .
Dame envexa ver estas fotos con todo aparentemente tan limpo. Se vós fixades veredes incluso a unha muller lavando a roupa ó carón do muíño.

O fútbol a principios dos cincuenta

Nesta fotografía vemos o mesmo equipo co da foto que publiquei fai uns días, pero estreando indumentaria, fixádevos que as camisolas son noviñas do trinque, a excepción da dos porteiros.

A foto está sacada no campo que se contruíu definitivamente no ano 1951 nuns terreos propiedade de Benito e Antonia Amil na estrada de Francelos, e que foi denominado "Estadium Municipal de Ribadavia". A idea da construcción do campo no Xestal, que tivera un uso deportivo privado moitos anos antes, quedaría postergada ata o ano 1967.
Falei o outro día da polémica que houbo na vila sobre o tema da elección dos terreos para a construcción dun campo de fútbol, e prometín subir nun pdf as crónicas que apareceron neses días no xornal "La Región", xa que nelas aparecen as opinións que tiñan moitos dos nosos veciños sobre ese tema.

Son varios artigos publicados polo corresponsal Novas-Casas dende Outubro do 50 ata Marzo do 51. Non sei se vós será un pouco tediosa a lectura, pero penso que pagou a pena o esforzo de xuntalos todos.

Pois aquí está o enlace, se o queredes ler ou descargar, só tedes que premer aquí.

Como podedes supoñer esta foto é da mesma propietaria que a que puxen o outro día, Dna. Mª Carmen López, e nela aparecen que eu saiba, Manuel Laje, Antonio Álvarez, O Che, Celso Lorenzo e Javier Meruéndano.

Sería moi interesante que entre todos fóramos capaces de completar a aliñación.

Boda na Peña

Me envían esta foto e me contan que se sacou na sociedade "La Peña" no banquete que ofreceron ós seus invitados con motivo da súa boda Chelo Araújo e Pepe Quijada.
A rapaza que está á esquerda cun tocado de cor branco é Meli Quijada, a continuación está un home que non coñezo, falando con Manuel Davila "O Coca" . Detrás está un de costas que non se deixa ver , en animada conversa con Manuel González Dieguez que fora profesor no Instituto. A continuación está o xuíz Troncoso mirando para a cámara, e de seguido o notario Gerardo García Boente.
Esta boda debeu de ser a principios da década dos 50.

A nevada no 63

Hoxe voltou a nevar en Ribadavia, pola mañán parecía que callaba, pero non..., tivo que ser pola tarde, a iso da hora do café cando a vila escomenzou a tinguirse de branco.
Cando escribo estas liñas todavía non sei cal será a intensidade e o alcance da nevarada, pero frío, o que se dí frío, pódovos asegurar que fai de abondo.
A foto de hoxe, é do inverno de 1963, e esta señora que posa na Alameda, diante do Castelo, e que aínda por riba ten a ousadía de saír de debaixo da protección do seu paraugas no momento da instantanea, é Purita, a muller de Quico Floravia, e a foto nola envía amablemente o seu fillo Francisco Bouzas.
Eu non sei como resultará ó final a nevada de hoxe, pero esta da foto, a do 63, debeu de ser unha das fortes, das que se recordan, e penso que moitos dos rapaces que naquel ano viviamos na vila temos algún recordo gráfico dela.
De tódalas maneiras que a nevada sirva para que a disfruten e se divirtan os nenos durante unhas horas, e que logo desapareza sen causar maiores problemas.

Outra postal da Barca

Esta é outra das postais desas das que estivemoss falar estes días pasados, é a Nº 19 das que teñen a tipografía en cor azul. E vaime servir para contarvos un sucedido que nós relatou un veciño da Franqueiran, sobre como eran os desplazamentos nos vellos tempos.
Contoume que unha vez viñan el e outros mozos máis de volta cara á vila dende as festas da Arnoia, e que entre que a festa rematou tarde, o cargamento de viño que levaban derriba, e a camiñata que paparon ata a Barca, deberon de chegar xa ben de madrugada á beira do Miño, baixo unha pechada néboa. Tras uns minutos de discusión decidiron desamarrar unhas das barcas, e tratar de alcanzar a outra orilla sen facer moito ruido. Como non se vía nada, comenzaron a remar máis ou menos orientados cara a outra marxe, pero pasaban os minutos e non alcanzaban terra por ningures, polo que comenzaron a poñerse nerviosos, ante a abulia dalgún que xa ía durmindo a mona, e que parecía que todo lle daba igual.
Seguiron remando e remando, segundo el en varias direccións, coa intención de avistar terra, pero a néboa llelo impedía. Seica estiveron así bastante tempo, perdidos, ata que a luzada da mañán clarexoulle as ideas. Ós poucos, e có novo día empezaron a ver, e a sorpresa foi maiúscula, xa que non se moveran do sitio.
A explicación que me deu, xa que todo ten unha explicación, é que coa alegría que levaban non se decataran de que a barca tiña dúas amarras , e eles só desataran unha, quedando a barca fixada á terra pola outra, que era a máis longa, e que lle colgaba pola parte de atrás, impedíndolles o avance.
¡Xa podían estar remando toda a noite, e todo o día!.

Cabalgata de Reis de 1961

Este veciño que pilota esa Vespa é Roberto Villar del Castillo, ó que xa temos visto neste blog con motivo das súas pescatas, e hoxe asómase de novo formando parte dunha comitiva motorizada que acompañaba á Cabalgata das súas Maxestades os Magos de Oriente. A foto é do 5 de Xaneiro do ano 1961, e eu non identifico a ninguén máis, nin sei en que parte da vila está sacada. Se vós fixades, veredes que o chan é de adoquins, e ó final, no último plano, detrás da xente que está de espectadora parece que hai un arco como duns soportais.
A foto seguro que terá bastante interés para os amantes das motocicletas. Como non sei si seredes quen de ver as matrículas, volas digo eu. A Vespa é OR-6586, a da esquerda e a OR-2656, e detrás da vespa aparece outra moto coa placa OR-4161.
Hoxe en día en Vigo aínda se segue a ter esta costume de acompañar á cabalgata cunha chea de motos e coches antigos. Van ó rabo da música e fan bulto.

Máis dos Reis

Esta foto traeme de cabeza, tenme descolocado. Evidentemente son os Reis Magos da vila, pero teño moitas dúbidas sobre quen son estes Reis.
Cada un terá a súa versión, eu polo de pronto envieille a foto a algúns para que me dixeran algo, e coinciden en que un parece Felipe Puentes Agregán, outro Edmundo Rionegro, e o outro o Bravo, que seica era un rapaz que vivía na praza maior. E se nos fiamos do cadro que está colgado na parede, supoñemos que sería antes do ano 1975.

Na entrada de onte contei que fora de Rei un par de veces, pois lembro que o ano que fixemos a cabalgata montados a cabalo, fumos ás cinco da tarde a entrenar, xa que ningún de nós sabía nada de equitación. Os donos dos cabalos que seica eran de Covelo, nos mandaron á Veronza, onde tiñan a pastar as bestas, coa única indicación de apretar as pernas, arre e soo. Tras un tempo de aproximación logramos ergernos sobre as monturas e afacernos con elas, (uns máis que outros).
Os donos dos cabalos ían tamén vestidos de paxes, e nós levaban polas riendas para evitar calqueira percance, así nós tiñamos as mans liberadas para poder lanzar o maior número de caramelos posible.
Visitamos ó Asilo dos anciáns en San Domingos, e despois dalgunha esvarada, na que eu case perdo a coroa e as barbas por non cair do cabalo, fumos ó Concello, onde antendimos a tódolos rapaces.
A volta á Concentración, fixemola ó noso aire, pero lembro que ó chegar a estrada do Carballiño puxemos os cabalos ó trote e á carreira berrando coma animais, por ver quen chegaba antes. Foi coma unha liberación despois de tantas horas de nervios, de coroas, de barbas. Por fin eramos nós outra vez.

O día de Reis

Aínda que esta foto é tamén do día 5 de Xaneiro do ano 1962, o título desta entrada débese ó día de hoxe, o día de Reis. Nela podemos ver ó Heraldo Real á dereita,que penso que é Javier Meruéndano, e ó Rei Baltasar á esquerda que é o "Piernas de Rusia".

Non sei como se fai agora na cabalgata de vila, pero daquela os reis nunca falaban en público, só saían o balcón consistorial a saúdar, e logo recibían ós rapaces. Xa con eles no seu colo, si que intercambiaban algunhas parrafadas se é que os cativos eran quen de articular palabra.

Á hora dos discursos , o que tomaba sempre a palabra en nome deles dende o balcón da Praza era o Heraldo.

Lembro moi ben as dúas veces que fun de Rei nas cabalgatas da vila. Unha das veces foi a cabalo, e outra, nunha carroza feita polo Chacoto sobre unha carroceta. Unha das veces foi no ano 1981, xa que gardo moitas cartas que me deron os rapaces, e todas levan esa data, nembargantes da outra non sei a data, e supoño que sería un ano antes ou un ano despois.

Tamén teño o pregón que leu dende o balcón do Consistorio Pepe Viñas que era o Heraldo, lembro que Baltasar era José Sanchez Moreno, e fixádevos o que son as cousas da memoria, que non caía en quen era o outro rei, e tivo que refrescarme a memoria José dende Brasil. Era Manuel Lorenzo, o "Muito" que desgraciadamente xa non está con nós.

Recordo con moito agarimo os nervios e as presas no ximnasio do Grupo Escolar, a Quico Floravia coas súas maquillaxes, ó Chacoto ultimando as carrocetas, e as bombas que anunciaban a saída da comitiva. ¡Que non nós falten os caramelos! ¡Non podemos quedar sen caramelos! repetiamos unha vez tras outra.

A noite de Reis

Dubidei moito para poñer esta foto, é a primeira deste ano 2010 recén estreado, e dubidei porque ese rapaz pequeno que fuxe alporizado do Rei Melchor (que é Juan Bande), son eu. E... ¿onde ía estar mellor que nos brazos do meu pai?. Aí estamos os dous o día 5 de Xaneiro do ano 1962, supoño que na Plaza Maior ou nos salóns do Concello, xa que parece que esa noitiña chovía.
Diciavos que dubidei, e dubidei porque é a primeira vez que poño unha foto do meu pai neste blog. Moitas das fotos e dos documentos que ó longo destes meses fumos vendo, e máis que os mostrarei, eran del. Ós poucos e paseniñamente, coma unha formiguiña ía gardando e anotando papeis, fotos e cousas curiosas relacionadas con Ribadavia.

Quero adicarlle esta entrada, a de hoxe, a desta noite de maxia e de ilusión. Se non fora por el, polo moito que quería a Ribadavia, e polas moitas cousas que nos deixou, este blog non existiría.
Que os Reis Magos esta noite vós traian todo o que desexades neste ano que entra.
¡Sede moi felices!.

¡Felices Festas!

Os meus mellores desexos de paz, felicidade e prosperidade para todos vós, e as vosas familias neste Nadal que comenza, e tamén para todo o ano novo que entra.
Moitas grazas a todos.
Vou coller uns días de vacacións. Vémonos o ano que ven.

Deixo aquí uns enlaces de regalo, para os que teñades tempo, saibades inglés, e estedes moi interesados en saber o que dicían de nós os viaxeiros anglófonos que percorreron Galicia a principios do s.XX.
Son publicacións que se poden descargar, ou mesmo ler online (pulsando en read online á esquerda). Incluso podedes facer unha busca dentro do libro. Buscade por exemplo Ribadavia, e vós aparecerán tódalas páxinas nas que se fala da nosa vila .

"Spanish Galicia" de Aubrei Bell publicado e 1922.
"A summer holiday in Galicia" de Catherine Gasquoine publicado en 1911.
"A corner of Spain" de Walter Wood publicado en 1910.
"Galicia, the Switzerland of Spain" de Annette Meakin publicado en 1909.
"Northern Spain" de Edgar Wigram publicado en 1906.

Que os disfrutedes, e si non lle dades ó inglés, sempre haberá alguén ó voso arredor que vós poida botar unha man. Estamos no Nadal.
¡ Felices Festas !